Home > Pers > Archief > Persbericht 22/5/2004
10 000 ha bos in Vlaanderen bedreigd!
Persactie ‘Bescherm zonevreemde bossen’
De Vereniging voor Bos in Vlaanderen vzw (VBV) organiseert een ludieke persactie voor de bescherming van de zonevreemde bossen. VBV wil samen met Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen vzw (BBL) en Natuurbehoud Kapellenbos vzw (NBK) aantonen dat 10.000 ha bos in Vlaanderen bedreigd is. Zonevreemde bossen zijn er in elke provincie en het Klinkaardbos is één van de vele voorbeelden in Antwerpen. Met een bossprookje willen VBV, BBL en NBK deze problematiek op de politieke agenda plaatsen. Misschien verstaan de politici wel de taal van de kabouters en bosfee ...
De thematiek van zonevreemde bossen is brandend actueel. Het Klinkaardbos, waar we ons sprookje opvoeren, is al een aantal jaren bedreigd door een verkavelingsaanvraag voor 15 tot 20 ha. Tot nu toe is de aanvraag met alle juridische middelen bestreden. Momenteel is er echter maar één oplossing meer mogelijk: VBV, BBL en NBK vragen dat Minister Van Mechelen (tevens burgemeester van Kapellen) het hele bos inkleurt als bosgebied op het gewestplan. In de onmiddellijke omgeving van Kapellenbos zijn 50 ha bos bedreigd, in heel de provincie Antwerpen meer dan 3.000 ha.
Vereniging voor Bos in Vlaanderen vzw, Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen vzw en Natuurbehoud Kapellenbos vzw strijden om de legalisering van de zonevreemde bossen. We zijn dan ook verheugd met de aanwezigheid van Tante Terry die, 30 jaar na de plant-een-boom acties het belang van deze bossen mee wil onderstrepen. Zonevreemde bossen zijn bossen die een ruimtelijke bestemming hebben die niet verenigbaar is met bosbehoud, zoals woongebieden en industriegebieden. Het probleem van de zonevreemde bossen is bij uitstek een probleem van ruimtelijke ordening! Het kader voor de ruimtelijke planning in Vlaanderen is het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (RSV). Dit RSV wil de versnippering van bestaande bossen tegengaan, en nieuwe bossen in bosarme streken voorzien. Het RSV voegt daarna toe dat het noodzakelijk is alle bestaande bossen te beschermen en bosuitbreiding te realiseren. Mooier zou toch niet kunnen, alhoewel ...
Het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen erkent het probleem van zonevreemde bossen niet!
Zonevreemde bossen worden door dit RSV niet beschermd!! Het RSV houdt geen rekening met het feit dat bossen ook op niet groen-ingekleurde bestemming staan. Deze bossen zijn daardoor bedreigd met verdwijning. Door een stedenbouwkundige vergunning kan een zonevreemd bos van de kaart geveegd worden. Als er niet snel iets gebeurd, dreigt enorm veel bos te verdwijnen. Meer dan 40.000 ha van onze Vlaamse bossen zijn zonevreemd. Dat is meer dan één vierde van ons bosareaal. Tienduizend hectare of bijna 4 miljoen bomen hiervan zijn onmiddellijk bedreigd.
Zonevreemde bossen zijn vaak waardevol
Vaak gaat het dan ook over zeer waardevolle en oude bossen. Soms zijn ze zeer waardevol naar recreatie toe en is het een onmiskenbare plek voor rust van de omwonenden. Soms gaat het om een zeer waardevol ecosysteem en/of een zeer oud bos met zeldzame plantsoorten. Altijd is het een toevluchtoord voor tal van dieren... Daarbij komt nog dat het niet enkel om kleine bosfragmenten gaat. Meer dan 100 van deze zonevreemde bossen blijken groter dan 25 ha te zijn en een dertigtal zelfs groter dan 50 ha!
Enkele cijfers om dit te illustreren:
- Meer dan 8% van ons oud bos (meer dan 250 jaar oud) is
‘zonevreemd’. Oude bossen zijn belangrijke
toevluchtsoord voor fauna en flora
- De Biologische Waarderingskaart leert ons dat 17.000 ha
zonevreemde bossen ecologisch waardevol is en 6.500 ha ecologisch
zeer waardevol is.
Maar ontbossing moet toch gecompenseerd worden?
Zonevreemde bossen die gekapt worden, moeten inderdaad gecompenseerd
worden. Dit kan door een nieuw bos aan te planten, of door een
bosbehoudsbijdrage te storten aan de overheid.
Helaas: de huidige compensatieregeling werkt niet. Probleem is
echter dat er planologisch geen zones aangeduid zijn om aan
compensatiebebossing te doen! Er is gewoonweg geen plaats voorzien
voor compenserende bossen. Veel bossen worden dus niet
gecompenseerd, en als dat wel zo is, worden veelal nieuwe
zonevreemde bossen aangeplant in agrarisch gebied!
Bovendien zijn heel wat bestaande, zonevreemde bossen biologisch zo
waardevol dat ze niet gecompenseerd kunnen worden door het
aanplanten van nieuwe, jonge boompjes. Degelijke waardevolle bossen
mogen niet gekapt en gecompenseerd worden, maar moeten behouden
blijven. Daarom moet de huidige compensatieregeling worden herzien,
zodat compenseren niet meer de regel is, maar enkel in
uitzonderlijke gevallen kan worden ingezet.
Zonevreemde bossen zijn niet te verwaarlozen!
Het is dus duidelijk dat deze zonevreemde bossen niet zomaar te verwaarlozen zijn, zoals het beleid momenteel wel doet. De Vereniging voor Bos in Vlaanderen vzw, Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen vzw en Natuurbehoud Kapellenbos vzwwillen aantonen hoe belangrijk deze bossen wel zijn en de politici in de vooravond van de Vlaamse verkiezingen aansporen deze waardevolle bossen eindelijk te regulariseren. Deze actie is de derde in onze Ronde van Vlaanderen waarbij in iedere provincie één zonevreemd bos in de kijker gesteld wordt. Hierdoor willen we duidelijk maken dat er enorm veel bossen met verdwijning bedreigd zijn en de politici wakker maken voor het te laat is! Daarom leggen wij deze problematiek uit aan de hand van een sprookje. Misschien verstaan ze wel de taal van de kabouters en de bosfee!
Er zijn nog honderden Klinkaardbossen na deze!
Inderdaad. En daarom laten we van ons horen! Wekelijks gaan nog zonevreemde bossen voor de bijl. Op basis van de compensatiedossiers kunnen we afleiden dat er in Kapellen per jaar een bos van gemiddelde 5 ha wordt ontbost. Ook in Schilde is dat zo, en in Schoten wordt er jaarlijks 3 ha ontbost! Dit geeft voor deze drie koplopers samen 40 ha die ontbost werden op 3 jaar tijd. En dit is zeker een onderschatting: zelden wordt het hele woonperceel aangerekend bij het opmaken van het compensatiedossier en illegale ontbossingen zijn niet opgenomen. In 2001 en 2002 werden in de provincie Antwerpen respectievelijk 60 en meer dan 70 pv’s opgemaakt voor illegale ontbossingen.
Het Klinkaardbos: ook in Antwerpen zijn er Lappersfortbossen.
Het meest gekende zonevreemd bos in Vlaanderen is het Lapperfortbos.
Een deel van het Lappersfortbos is zonevreemd, maar dat is slechts
het topje van de ijsberg. In de provincie Antwerpen zijn meer dan
3.000 ha bos bedreigd door ontbossing voor bebouwing,
industrie of infrastructuurwerken. En dan spreken we nog niet van
illegale ontbossingen en illegale activiteiten in bosgebied (zoals
bijvoorbeeld het aanleggen van een recreatiedomein in bosgebied in
Schoten (De Zeurt) aansluitend bij het Peerdsbos of andere
bouwovertredingen)! Dat deze bedreiging realiteit is wordt bewezen
in het Klinkaardbos. Voor dit bos loopt een verkavelingsaanvraag,
waarbij 15 ha bos bebouwd zou worden. Het achterliggende bosgebied
kan echter ook meer verkocht worden als … tuin! In zo een
tuin wordt een draad gezet die de tuin fysisch afscheidt van het
bosgebied, er wordt een gazon en vijver aangelegd, kortom het
bosecosysteem verdwijnt natuurlijk snel. Het Klinkaardbos is echter
ecologische zeer belangrijk als verbindingsgebied tussen de
Kalmthoutse Heide en Klein Schietveld. Deze verbinding wordt langs
alle kanten bedreigd: aanvragen voor verkaveling van het
Klinkaardbos, voor verkavelingen t.h.v. de Heidestraat Zuid in
Kapellen, en zo voort. Bovendien is Kapellen kampioen wat zure regen
betreft. Bossen zijn dan zeker een noodzaak om de volksgezondheid
te beschermen!
En er zijn nog andere voorbeelden: in Kalmthout (Geuzenbak)
waar van een boscomplex van 67 ha bos aansluitend bij de Kalmthoutse
Heide slechts 7 ha niet verkaveld is. In Beerse is een gebied van 51
ha bos te midden van het meer dan 300 ha groot boscomplex Hoge
Bergen zonevreemd. Reeds 36 ha hiervan is ontbost! In Vosselaar is 2
jaar geleden een verkavelingsvergunning afgeleverd voor 10 ha bos op
de Konijnenberg. Dit bos, waar de plaatselijke scouts heel
regelmatig kwamen spelen, maakt deel uit van een complex dat ooit
meer dan 150 ha groot was. Nu blijft er op Vosselaars grondgebied
slechts 50 ha van over, waarvan meer dan 4 ha in industriegebied
ligt. Veel andere voorbeelden kan u in bijlage vinden.
Het Klinkaardbos staat dus symbool voor al deze zonevreemde bossen!
Daarom kaarten we, nogmaals deze case aan. Er moet een oplossing
komen voor de zonevreemde bossen. We willen het beleid doen beseffen
hoe belangrijk deze bossen zijn, niet enkel voor hun natuurlijke
waarde, maar ook de waarde die de omwonende mensen hieraan hechten.
Invoering van de planbaten – planschade regeling: de oplossing!
Zonevreemde bossen zijn een probleem van ruimtelijke ordening en ontstaan bij het inkleuren van de gewestplannen in de jaren 1970. Hierbij heeft men vele bossen ‘over het hoofd gezien’ en een harde bestemming gegeven. Om deze planologische fouten nu recht te zetten is er veel geld nodig. Bij een herbestemming of aankoop door de overheid eist de huidige eigenaar immers vergoed te worden tegen de prijzen van de huidige bestemming. Deze planschade kan gefinancierd worden door het starten van een planbatenfonds. Eigenaars die door bestemmingswijzigingen meeropbrengsten realiseren storten deze opbrengsten in een planbatenfonds, waaruit dan geput kan worden om planologische fouten uit het verleden op te lossen.
Onze eisen
De Vereniging voor Bos in Vlaanderen vzw, Bond Beter Leefmilieu
Vlaanderen vzw en het Natuurbehoud Kapellenbos vzw eisen dan
ook:
1. de erkenning van de problematiek van de zonevreemde bossen door
het beleid
2. de aanpassing van het RSV en de wetgeving op de ruimtelijke
ordening zodat de zonevreemde bossen beschermd en behouden blijven,
zoals dat ook voor de zonevreemde bedrijven het geval is!
3. de snelle opmaak van ruimtelijke uitvoeringsplannen ter
afbakening van de natuur- en bosstructuur, waarin prioritair de
belangrijkste zonevreemde bossen worden geregulariseerd
4. dat de compensatieregeling enkel slechts uitzonderlijk wordt
toegepast, zodat dit niet meer de regel is
5. effectieve compensatiebebossingen indien er toch gecompenseerd
wordt
6. de onmiddellijke invoering van een planbatenfonds, waaruit geput
kan worden om planschadevergoedingen te betalen om planologische
fouten uit het verleden op te lossen
Meer informatie
Rik De Vreese, Vereniging voor Bos in Vlaanderen, Rik.Devreese@vbv.be, 0485 360
078
Jasse Cnudde, Vereniging voor Bos in Vlaanderen vzw, Jasse.Cnudde@vbv.be, 0497 083
772
Eric Heystraeten, Natuurbehoud Kapellenbos vzw, 0475 692 726
Jan Turf, Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen vzw, Jan.Turf@bblv.be, 0478 809 809
