Home > Pers > Archief > Persbericht 30/11/2009
Inspraak komt te laat
Grote infrastructuurprojecten kunnen sneller door betere projectplannen, goede politieke besluitvorming en vroege inspraakmogelijkheden.
Het zou volgens minister-president Kris Peeters niet mogen dat projecten eindeloos aanslepen en door allerlei procedures - onder meer voor de Raad van State - door derden kunnen worden stilgelegd of zelfs vernietigd. Daarbij wordt door minister-president Peeters onder meer verwezen naar het bedrijventerrein Meise-Westrode. Om uit te zoeken hoe (infrastructuur)projecten sneller en rechtszeker kunnen verlopen, richtte de Vlaamse regering zelfs een expertencommissie op. Vandaag komt deze voor de eerste keer samen. Erik Grietens van Bond Beter Leefmilieu wijst er echter op dat procedures niet vlotter lopen door inspraak- of beroepsmogelijkheden te beknotten. ‘Het is juist door betere en vroegere inspraak te voorzien, dat procedures in de toekomst vlotter zullen verlopen.’
Ook Bond Beter Leefmilieu vindt dat procedures een stuk beter en vlotter kunnen. Veelal bleek in het verleden dat vertraging niet veroorzaakt wordt door de procedures op zich, wel door gebrekkige en te late inspraakmogelijkheden, trage politieke besluitvorming en slechte plannen.
Slechte plannen
Het door Peeters aangehaalde bedrijventerrein Meise-Westrode is een duidelijk voorbeeld van slechte projectplanning. Dit plan werd niet geschorst door de Raad van State omdat één gezin er last van heeft, wel omdat dit plan in strijd is met de criteria voor een goede ruimtelijke ordening. Volgens het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen, het langetermijnplan van de Vlaamse regering dat de krachtlijnen voor ruimtegebruik in Vlaanderen vastlegt, kunnen nieuwe bedrijvenzones enkel aangelegd worden in bestaande economische knooppunten en niet in gemeenten van het buitengebied. Dit om een uitwaaiering van economische activiteiten over gans Vlaanderen te voorkomen en op die manier verkeersstromen in de hand te houden. Meise is echter een buitengebiedgemeente. De Vlaamse regering had dus kunnen voorzien dat dit plan geschorst zou worden door de Raad van State, omdat het in strijd is met haar eigen hogere plan. ‘De overheid moet zich niet zo zeer zorgen maken over het aantal rechtszaken bij de Raad van State, wel over het aantal dossiers dat door de Raad van State wordt vernietigd. Een plan of vergunning vernietigen gebeurt immers niet zomaar.’
Politieke besluitvorming
Een tweede reden waarom procedures lang aanslepen, is de politieke besluitvorming. Dat zag je heel goed bij het tot stand komen van het strategisch plan voor de haven van Antwerpen. In een recent advies analyseerde de Vlaamse havencommissie de vertraging die hierbij werd opgelopen. Volgens de Vlaamse havencommissie heeft vooral ‘de discontinuïteit in het planproces’ geleid tot vertraging. Bond Beter Leefmilieu deelt deze analyse. ‘De voorbereiding van het strategisch plan, onder leiding van de gouverneurs van Oost-Vlaanderen en Antwerpen, verliep vlot en in een open sfeer. We hadden vanuit BBL echt de indruk dat de haven open stond voor overleg met andere belangengroepen (milieu, natuur, landbouw, lokale besturen,…).
Het is maar pas daarna, op het moment dat de Vlaamse regering de zaak naar zich toetrok, dat het mis is beginnen lopen. Er ging een periode van twee jaar voorbij vooraleer het procesverloop, met de opstart van het Milieu Effecten Rapport (MER), terug op gang kwam. Plots was er geen sprake meer van een open planproces, de stuurgroep werd amper nog bij mekaar geroepen en als de stuurgroep al samenkwam, was het éénrichtingsverkeer. Aan een grote groep van minstens 50 deelnemers werden bevindingen en besluiten meegedeeld, debat hierover bleek niet meer mogelijk. Een groot verschil met het intense overleg in allerlei werkgroepen in de voorbereidende fase.’
Door de opgelopen vertraging en het gebrek aan inspraak hebben sommige stakeholders gezocht naar andere middelen om het procesverloop te beïnvloeden, bijvoorbeeld via bilaterale contacten, aldus de VHC. Hierdoor verloor het planproces heel wat van haar oorspronkelijke dynamiek en werd ingeboet op het ontstane draagvlak.
Inspraak komt te laat
Een derde pijnpunt bij de procedures is de te late inspraak voor burgers en verenigingen. Zo komt het openbaar onderzoek bij ruimtelijke uitvoeringsplannen (RUP’s) te laat in de procedure, namelijk na de voorlopige goedkeuring door de overheid. Omdat op dat moment de politieke beslissing al genomen is, kunnen verenigingen of burgers geen alternatieven meer voorstellen en is het openbaar onderzoek niet veel meer dan een formaliteit. Bovendien kunnen op dat moment geen planwijzigingen meer worden voorgesteld, omdat de procedure dan volledig moet herdaan worden. Daardoor kan alleen nog gereageerd worden tégen iets, zonder dat nog een inhoudelijke discussie kan plaatsvinden. Waar dat toe kan leiden hebben we gezien bij de Oosterweelverbinding. Noodgedwongen beginnen burgers daarom vooral te zoeken naar procedurele misstappen. De te late inspraak zorgt er ook voor dat er meer naar de Raad van State gestapt wordt. Dit probleem willen opvangen door procedures bij de Raad van State te bemoeilijken of af te schaffen, zal het probleem niet oplossen. Een betere en vroegere inspraak in een transparante procedure, vóór een politieke beslissing werd genomen, kan er wel toe bijdragen dat procedures vlotter zullen verlopen.
Reacties
maarten - antwerpen
(207 dagen geleden)
Een kleine bestuurlijke kanttekening: uw derde bezwaar, namelijk dat inspraak te laat komt en daardoor remmend werkt, heeft een gevaarlijke keerzijde. Stel dat de volgorde wordt omgedraaid en het politieke besluit pas na de inspraak komt: dan heeft iedereen zijn zeg gehad en kan men niet meer zeggen dat er nog bezwaren zijn. Dat staat bijna gelijk aan een uitnodiging aan de aansturende instanties om pas bij het besluitvormingmoment het besluit naar zich toe te trekken en ondertussen rustig vrijblijven inspraak aan te horen. Het recht van de burger om een duidelijk besluit aan te vechten wordt daarmee serieus ondergraven. Oftewel: het door u geimpliceerde alternatief is veel gevaarlijker voor het inspraakrecht dan de huidige situatie.
maarten van den oever ludov123@gmail.com 0487319457
