VN Klimaattop in Naïrobi
Op dit ogenblik loopt in Naïrobi (Kenia) de jaarlijkse internationale klimaatconferentie, georganiseerd door de Verenigde Naties. Het is 12-de vergadering sinds het Klimaatverdrag is goedgekeurd. En de tweede vergadering sinds het Kyoto Protocol in werking trad. Vandaar COP12 en COP/MOP2. Klimaatverandering en het klimaatbeleid staan de afgelopen weken en maanden in het brandpunt van de belangstelling. Deze wereldtop over klimaatverandering wordt dan ook met meer dan gewone belangstelling gevolgd. De vergaderingen lopen van 6 tot 17 november 2006. Bond Beter Leefmilieu houdt u op deze pagina op de hoogte van het belangrijkste nieuws uit Naïrobi. Reacties, vragen of suggesties zijn altijd welkom bij Bram Claeys.
Dagelijkse updates over de conferentie kan u ook vinden in
De EU vindt dat er belangrijke vooruitgang is geboekt op de top. Ook minister Tobback toonde zich bij aankomst in Zaventem een redelijk tevreden man. Daarvoor verwees hij naar de steun die ontwikkelingslanden zullen krijgen om zich te verdedigen tegen de impact van klimaatverandering. Ook de EU verwees naar die resultaten.
En die zijn natuurlijk ontzettend belangrijk. De klimaatverandering heeft vandaag al rampzalige gevolgen, en dat er nu een concreet plan en een som geld zijn om projecten op te zetten is ongetwijfeld een grote stap vooruit. Alleen: het is niet genoeg. Oxfam zei in een reactie dat de conferentie "de ontwikkelingslanden teleurstelde".
Het meeste gebaat zijn de ontwikkelingslanden natuurlijk met het voorkomen van de klimaatverandering. Dat daar zo goed als geen vooruitgang is geboekt, is verschrikkelijk jammer, en een zeer groot probleem. De uitstoot van broeikasgassen moet binnen het decennium drastisch naar beneden. Dat is binnen 10 jaar. Daar tegenover staat de beslissing om in 2008 te beginnen met een herziening van het protocol, zonder afgesproken einddatum voor die herziening. Na die herziening moet dan natuurlijk nog een ratificatieronde volgen, waar ook jaren over kunnen gaan. En dan moet het akkoord natuurlijk nog in werking worden gezet om de uitstoot ook in realiteit te laten dalen.
Ik denk dat de tijd om redelijk tevreden te zijn, voorbij is. Onze collega's van IEW formuleerden het resultaat van de top treffend als volgt: "droit dans le mur, en klaxonnant". Ook de Duitse en Britse leefmilieuministers drukten overigens hun frustratie over de traagheid van het proces uit.
De conferentie is afgelopen. De belangrijkste resultaten liggen bij de steun die ontwikkelingslanden zullen krijgen in hun verdediging tegen de effecten van klimaatverandering. Er komen in 2008 onderhandelingen over de volgende reeks engagementen. Maar er is geen datum afgesproken tegen wanneer de gesprekken afgelopen moeten zijn. En er is geen richting aangegeven voor de inhoud van de gesprekken - geen voorafname op engagementen heet het. De onderhandelingen gingen zwaar over tijd vanavond, maar het ziet er naar uit dat vooral het klimaatbeleid hier gevaarlijke vertraging oploopt.
De NGO's willen dat er in 2008 een concreet akkoord op tafel ligt. Schijnbaar was het China die enkel op de bovenstaande voorwaarden akkoord wou gaan.
Concrete resultaten:
Het officiele VN-persbericht vindt u hier, ook de volledige lijst met beslissingen is daar te vinden.
Overigens nog een concrete beslissing: de volgende COP/MOP zal doorgaan in Indonesie, op Bali. De VN moet wel eerst nog gaan controleren of alle noodzakelijke voorzieningen aanwezig zijn.
Koningin Elisabeth II wil een klimaatwet. Het was gisteren een van de elementen van de toespraak van de Britse koningin. Misschien wat minder door de media opgepikt, maar daarom niet minder belangrijk. Bij Friends of the Earth vlogen de champagnekurken in ieder geval in het rond. Hun "Big Ask" campagne heeft precies gekregen wat ze wilde. De inhoud van de toespraak vormt de basis voor het laatste jaar van Tony Blair's regeerperiode. 400 politici tekenden een oproep om het halen van ambitieuze klimaatdoelstellingen - niet alleen op korte, maar ook op lange termijn - wettelijk bindend te maken. Lange termijn doelstellingen blijven tot nu toe altijd eerder vrijblijvend. Door ze wettelijk te verankeren, bied je een veel duidelijker kader voor de industrie, en verplicht je de opeenvolgende regeringen ook om effectief werk te maken van doortastend klimaatbeleid. Veel hangt natuurlijk af van hoe de wet er precies uit zal zien. Voor zover we nu weten zal de wet de doelstelling van -60% CO2-emissies tegen 2050 wettelijk vastleggen.
Ondertussen gingen op de conferentie in Nairobi de toespraken van de nationale vertegenwoordigers vandaag verder. Daarnaast probeerde men vooruitgang te boeken op specifieke onderwerpen, zoals het herzien van het protocol, de flexibele mechanismen, en - nog altijd - het Russische voorstel. Om toch te proberen wat knelpunten uit de weg te helpen, organiseerde het voorzitterschap 's avonds een informeel overleg met enkele sleutelfiguren. Benieuwd of daar iets uit komt.
Zal de klimaatconferentie van 2007 in Denemarken doorgaan? Connie Hedegaard, minister van Denemarken zei in ieder geval kandidaat te zijn om gastland te spelen. Traditioneel beginnen in de loop van de conferentie geruchten te circuleren over de volgende conferentie. De bedoeling is om de continenten om beurt aan bod te laten komen. Dat lukt echter niet altijd, zie ook deze webpagina met een historiek van de conferenties. Eigenlijk lijkt het nog eens aan Azie, en het was nog nooit in Australie. Maar het is ook al van 2003 in Milaan geleden dat het in Europa was.
Het "high-level segment" is vanmorgen geopend door Kofi Annan. In zijn toespraak kondigt hij een "Nairobi framework" aan om ontwikkelingslanden te helpen te participeren in het Kyotoprotocol. Eigenlijk bedoelde hij dat zes UN-instellingen zullen samenwerken om Afrikaanse landen te helpen meer projecten goedgekeurd te krijgen via het Clean Development Mechanism, een van de flexibele mechanismen om CO2-reducerende projecten te realiseren in andere landen. Moritz Leuenberger, voorzitter van de Zwitserse confederatie, ondersteunde een internationale koolstoftaks voor particulieren en bedrijven, gebaseerd op het "vervuiler betaalt" principe. Daarna volgde de reeks statements van de nationale vertegenwoordigers. We onthouden onder andere Duitsland dat de hoop uitsprak dat de EU een doelstelling van -30% zou aannemen tegen 2020, en daaraan een eigen doelstelling van -40% koppelde. En Iran, dat vroeg om de rol van kernenergie opnieuw te bekijken...
Vanmorgen presenteerde ook Nicholas Stern de conclusies van het naar hem genoemde rapport.
De toespraken zijn live te volgen op webcam. Deze namiddag sprak Margaretha Guidone de plenaire toe in naam van Belgie. "De volgende generaties hebben het recht om dezelfde natuurrijkdom te hebben zoals wij die hadden toen wij jong waren", zei ze. Guidone merkte nog op dat de mensen niet alleen meer spreken over de opwarming van de aarde, maar dat ze nu al de gevolgen voelen. Op vrtnieuws.net kunt u beelden van de toespraak zien, op de site van de Standaard staat de integrale tekst.
Een uitgelekt verslag van een overleg tussen de Australische premier Howard en de Canadese premier Harper, zou stof zijn voor een parodie op een klimaatconferentie, als het niet zo dramatisch was. De strategie van de Canadezen en Australiers is om steenkool en teerzanden als grote redders van het klimaat voor te stellen. De toepassing daarvan moet worden ondersteund met alle mogelijke en onmogelijke middelen, zonder lastige verplichtingen op te leggen aan de industrie. Die zal in haar goedheid zelf wel het beste doen voor de mensheid en de planeet, regelgeving is niet nodig. En voor de rest moet alle adaptatiegeld in de eerste plaats naar Australie gaan. Hoe Afrika zich dan moet zien te redden, is niet helemaal duidelijk, maar misschien ook niet zo belangrijk voor de heren in kwestie.
De Brusselse regering begraaft haar plannen om te investeren in een "sinks"-project in Congo. De vorige Brusselse minister voor leefmilieu, Didier Gosuin, besliste om samen te werken met een projectontwikkelaar om 300.000 ha savanne te herbebossen in Nioki, Congo. De milieubeweging heeft grote problemen met het gebruiken van bossen in het kader van Kyoto, omdat er te grote onzekerheden aan verbonden zijn. Bovendien bleek uit een rapport van Greenpeace dat het project in Nioki aan alle kanten rammelde. Louche deals, de lokale bevolking die buiten het project wordt gehouden... De beslissing van de nieuwe minister voor leefmilieu, Evelyne Huytebroeck is dan ook zeer toe te juichen.
Zie ook de site van IEB voor meer achtergrond.
Een dag met drukke onderhandelingen in voorbereiding van de aankomst van de ministers. Ook de Belgen laten zich gelden. Zo voert Jozef Buys van DGOS het woord voor de EU in de onderhandelingen over de financiele mechanismen. Een niet te onderschatten rol, vooral in het kader van de discussie over de financiering van adaptatie. Hiernaast een foto van Jozef Buys in actie. Klik erop voor een grotere versie.
"Als klimaatbeleid een Olympische discipline was, zou geen enkel land het podium halen", dat is de conclusie die Matthias Duwe van CAN Europe trekt uit de nieuwe Climate Change Performance Index. Die is zonet gelanceerd op de conferentie in Nairobi. De CCPI resultaten tonen dat de huidige inspanningen om klimaatverandering te stoppen niet volstaan. De bedoeling van de index is om de transparantie van het klimaatbeleid te vergroten. Hij bekijkt 56 landen, die samen 90% van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen voor hun rekening nemen.
Belgie scoort een middelmatige 15de plaats. De sectoriele vooruitgang van industrie en landbouw levert ons goede punten op, maar in het algemeen zijn we nog bijlange niet op goede weg naar de Kyotodoelstelling. Ons klimaatbeleid schiet vooral op transport en gebouwen tekort.
Vanmorgen in alle vroegte vertrok minister Tobback naar Nairobi. Onder grote belangstelling van de media. In zijn gevolg trekt immers ook Margaretha Guidone mee. Zij is de vrouw uit Kapellen die de Belgische politiek tot in de cinema kreeg voor de filmvoorstelling van An Inconvenient Truth. Minister Tobback staat zijn spreektijd in de plenaire sessie woensdag (of donderdagmorgen) af aan haar. De bedoeling is ook om ter plekke ontmoetingen te organiseren met bijvoorbeeld Nicholas Stern (van het beroemde rapport), of de Amerikaanse delegatie. We kijken uit naar de resultaten.
Ondertussen blijft het natuurlijk wel de bedoeling om vooruitgang te boeken in de onderhandelingen. Daarom overhandigden Greenpeace, IEW en BBL vanmorgen aan de minister ook een pakket beleidseisen voor Nairobi, een wekker die permanent op vijf voor twaalf staat en de boodschappen die de mensen op 4 november op het Muntplein neerschreven. We verzamelden toen op twee uurtjes vlot 800 kaartjes, waaruit duidelijk de dringende vraag naar doortastend klimaatbeleid naar voor komt. Vooral de bezorgdheid voor de eigen kinderen en kleinkinderen valt op. Ik denk dat de mensen niet alleen weten dat het klimaat verandert, maar ook een redelijk goed idee hebben van wat het beleid moet doen.
De eerste week van de onderhandelingen in Nairobi zit erop. Woensdag begint het "high level segment", met de ministers. Koffi Annan zal de zitting openen, wat live te volgen zal zijn op de webcast. Men verwacht 92 ministers in Nairobi, waaronder Minister Tobback, en minister Huyttebroeck. Wij geven minister Tobback morgenochtend op de luchthaven lectuur mee ter inspiratie.
Er vallen voorlopig weinig doorbraken te noteren. De gesprekken lopen te traag om op het eind van de conferentie significante resultaten te krijgen, we moeten dringend vooruitgang boeken. Nochtans stijgt de activiteit, vooral in de informele contactgroepen die zich in de kleinere zalen, gangen en waar ook maar plaats te vinden valt, buigen over de punten en komma's van de tekstvoorstellen.
De gesprekken over de tweede Kyoto-periode (2012-2017) zouden wat opgeschoten zijn. De gesprekken over de herziening van het Protocol op zich lopen echter uiterst moeizaam, waar vooral Brazilie een zeer nefaste rol in speelde. Brazilie stak op alle mogelijke manier stokken in de wielen om de gesprekken te laten blokkeren. Zij willen absoluut niet meewerken aan gesprekken waar ook maar een hint naar doelstellingen voor ontwikkelingslanden in vervat zit. Nochtans moeten we daar zo snel mogelijk aan beginnen. Het staat buiten kijf dat de grootste en eerste inspanningen moeten komen van de industrielanden. Zij moeten de ontwikkelingslanden ook helpen om hun economie te baseren op efficiente technologieen en hernieuwbare energie. Alleen betekent dat ook dat op redelijk korte termijn belangrijke ontwikkelingslanden als Brazilie, China, India, Mexico een vorm van plafond zouden moeten krijgen.
Het is ook nogal teleurstellend dat de gesprekken over het vermijden van ontbossing niet veel verder lijken te geraken dan het herhalen van wat er vorig jaar in Montreal is gezegd. Alsof er in tussentijd geen workshop in Rome was...
De Europese Unie ging vrijdag uit de bocht door promotie te voeren voor het onder de grond stoppen van CO2 (het zogenaamde CCS - carbon capture and storage). Die technologie is ontzettend duur, nog helemaal niet bewezen en niet meer dan een lapmiddel om niks fundamenteels te moeten doen. Toch doet de EU alsof het die bedenkingen niet kent, en pleit het ervoor om CCS op te nemen in de flexibele mechanismen. Het schaart zich daarmee aan de zijde van de OPEC. Die zien CCS natuurlijk als een middel om meer en langer olie uit de grond te kunnen pompen. Zelfs het Internationaal Energieagentschap ziet CCS niet opduiken voor 2030. En we hebben veel eerder reducties nodig. Dus is inzetten op CCS niet meer dan een excuus zoeken om niks te doen. Voor meer achtergrond, volg deze link.
Zeer interessant is de figuur hiernaast. Die toont mogelijke reductiepaden voor Annex 1 (industrielanden) en niet-Annex 1 landen, als we de temperatuurstijging onder 2 graden C willen houden. De figuur laat zien hoe de uitstoot in de industrielanden eerder moet dalen dan die in de ontwikkelingslanden. Kort daarna zou ook de uitstoot in ontwikkelingslanden een piek moeten bereiken.
Alle hens aan dek dus, en we hebben niet de indruk - Al Gore ten spijt - dat alle klimaatonderhandelaars daar even van doordrongen zijn.
Al kondigde Vlaams minister-president Leterme vandaag in de Zevende Dag plotseling wel een conferentie aan op 21 december waar de sociaal-economische actoren zich zouden buigen over extra klimaatmaatregelen, als centrale uitdaging voor de Vlaamse economie. En als opportuniteit voor de export. Leterme heeft in ieder geval gelijk dat er nog heel veel mogelijk is in Vlaanderen, waar we tot nu toe nog gigantische kansen laten liggen, en zeker nog niet bezig zijn aan de transitie naar een koolstofarme economie. Zie daarover ook het klimaatplan dat Groen! vorige week lanceerde.
Als uitsmijter vandaag de vrije tribune die VN secretaris-generaal Kofi Annan publiceerde in de Washington Post.
De Democraten hebben de overwinning behaald bij de parlementsverkiezingen in de Verenigde Staten. Betekent dit nu iets voor de houding van de VS in het klimaatdebat? Waarnemers bij de milieubeweging denken dat dit vooral een invloed zal hebben op het binnenlands beleid. De kans dat president Bush nu plotseling bakzeil haalt op internationaal vlak, door bijvoorbeeld plotseling het Kyoto protocol opnieuw te omarmen, is zo goed als onbestaande. De Democratische controle op de Senaat en het Huis van afgevaardigden zal echter wel toelaten om een grote duw vooruit te geven aan hernieuwbare energie en energiebesparing. Heel concreet betekent bijvoorbeeld de overwinning van Duval Patrick in Massachusetts dat die staat in het Northeast Regional Greenhouse Gas Initiative zal instappen, waar een pak staten een vorm van emissiehandel invoeren, die ondertussen ook toenadering zoeken tot de Europese emissiehandel. In Nairobi kijkt men uit naar accentverschuivingen in de Amerikaanse positie.
Ook de herverkiezing van Schwarzenegger is overigens goed nieuws, voor hemzelf, maar ook voor het milieu want Californië heeft zichzelf ambitieuze klimaatdoelstellingen opgelegd. De Governator reageerde: “I love sequels!”.
Ondertussen op de onderhandelingen: de werkgroep over ontbossing raakte het eens dat er een extra vergadering nodig is begin volgend jaar. Dat is goed nieuws. De kans vergroot daarmee dat er vooruitgang zal geboekt worden. Verder discussieerde men verder over adaptatie, lange termijn beleid en technologieoverdracht. Het Russische voorstel voor vrijwillige engagementen blijft op tafel liggen, ondanks felle tegenstand van China en de G77.
Nog een nieuwtje tot slot: Kofi Annan komt volgende week het "high level segment" toespreken, dat is het laatste deel van de conferentie, als de ministers er zijn.
Het regent in Nairobi. Een Australische NGO-collega meldde dat haar taxichauffeur voelde dat het klimaat verandert door de regens. Vroeger waren die goed voorspelbaar, tegenwoordig is elke regelmaat zoek. Vorig jaar werd Kenya nog geteisterd door een van de ergste droogtes in decennia.
De onderhandelingen behandelden vandaag technische kwesties in verband met de uitvoering van en het respect voor het Kyoto protocol. In de namiddag zette de werkgroep over de actie na 2012 haar werk verder. Ze beluisterden algemene statements van een reeks landen. Naar verluidt haalden de Russen hun voorstel voor vrijwillige engagementen opnieuw boven. Vorig jaar in Montreal deden ze de onderhandelingen daar in de ultieme nacht bijna mee kelderen. Ook de maatschappelijke groepen kregen de kans hun inbreng te doen. Renato Constantino van CAN benadrukte dat de onderhandelingen tegen 2008 moeten afgelopen zijn, omdat we anders geen tijd genoeg meer hebben om in 2012 een naadloze aansluiting op de volgende periode klaar te stomen. De industrie vroeg naar langere verbintenisperiodes, langer dan de huidige vijf jaar.
Buiten de onderhandelingszalen stond professor Wangari Mathaai in de schijnwerpers, zij kreeg in 2004 de Nobelprijs voor de vrede. Ze riep de wereld op om bomen te planten. "Als er volgend jaar een miljard bomen bijkomen, scheelt dat een stuk in broeikasgassen." Mathaai ijvert al 20 jaar voor het planten van bomen, vooral om de Kenianen van brandhout te kunnen voorzien.
Nog een uitsmijter: de Europese Commissie kreeg gisteren in deze blog al goede punten voor haar presentatie, ze is nu te zien op de site van het UNFCCC.
De fossiel van de dag ging opnieuw naar Australie. Deze keer omdat ze verkondigden dat er minder geld naar adaptatie, en meer naar koolstofopslag onder de grond (CCS) moet gaan. Goed bezig die Australiers! Persoonlijk denk ik dat het Internationaal Energieagentschap ook haar best deed, door in haar World Energy Outlook 2006 aan te nemen dat er na 2012 geen klimaatbeleid volgt.
De belangrijkste gesprekken gingen vandaag over de wetenschappelijke basis voor toekomstige doelstellingen, en over de huidige emissietrends. Positief was de nadruk die Artur Runge-Metzger, van de Europese Commissie, legde op de Europese doelstelling om de opwarming van de atmosfeer te beperken tot 2 graden Celsius. Een doelstelling die ondertussen ook verder onderbouwd is door nieuw wetenschappelijk onderzoek, maar nog niet is aanvaard door de andere partijen rond de tafel. Nochtans is zelfs bij die 2 graden al een belangrijke impact van de klimaatverandering te verwachten. De technische experts kwamen vanmorgen ook samen om de uitstoot als gevolg van ontbossing te bespreken. Ontbossing is immers verantwoordelijk voor een kwart van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen! Na de VS en China is Indonesië de derde -wat onverwachte- CO2-vervuiler ter wereld. Dat komt door de illegale houtkap op de archipel, vooral door het platbranden van de tropische veenbossen. Een Nederlands bedrijf, Sarvision, spoort de illegale praktijken op, via satelliet- en radarbeelden. Interessante reportage te zien op vrtnieuws.
Vandaag bleek het enthousiasme om geld op tafel te leggen voor adaptatie niet bijzonder groot. We blijven nog altijd steken op minder dan 10% van wat eigenlijk nodig hebben. Industrielanden moeten dringend hun verantwoordelijkheid opnemen.
Australie had de eer om de eerste Klimaatfossiel te krijgen, omdat ze het presteerde zich even kwetsbaar te noemen voor de impact van klimaatverandering als Afrika en de eilanden in de Stille Oceaan. De NGO's reiken iedere dag een Fossil of the Day uit aan landen die uitblinken in het vierkant laten lopen van de gesprekken.
Eerste dag van de conferentie. Deze COP/MOP zal in het teken staan van de impact die klimaatverandering vandaag al laat voelen, en nog veel meer dreigt te gaan laten voelen. De voorzitter van de conferentie, minister Kibwana, stelde het zo: "We staan vandaag voor de situatie dat recente vooruitgang in het terugdringen van armoede, teniet zal gedaan worden in de komende decennia, in het bijzonder voor de armste gemeenschappen op het Afrikaanse continent." De opwarming van de atmosfeer bedreigt de ontwikkeling van miljarden mensen. New Economics Foundation publiceerde hierover een bij de keel grijpende nieuwe aflevering in hun impactdossiers: Africa up in smoke 2.
Onderhandelaars die naar Nairobi vertrokken deden hun best om de verwachtingen niet te hoog gespannen te zetten. Dit zou niet de COP/MOP van de grote doorbraken worden. Nochtans kunnen we ons geen tweede Montreal veroorloven. Vorig jaar in Canada was de belangrijkste realisatie dat de trein bleef rollen: de onderhandelingen bleven op gang. Gegeven de sabotage van de USA was dit geen geringe prestatie. Vandaag moeten we echter vooruit. De uitstoot van broeikasgassen moet dringend omlaag. Sneller dan wat het Kyoto protocol zal opleveren. Het fameuze Stern-rapport rekende voor dat de klimaatverandering laten begaan ons ontzaglijk veel meer zou kosten dan ze tegen te houden.
De milieubewegingen willen dan ook concrete vooruitgang.
Vandaag was het wereld klimaatdag. Overal ter wereld organiseerden NGO's optochten, evenementen en acties voor een progressief klimaatbeleid. De grootste demonstraties vonden plaats in Australie: 90.000 mensen trokken door de straten om president Howard af te brengen van zijn noodlottige bondgenootschap met president Bush om het Kyotoprotocol af te wijzen. Een overzicht vindt u op de site van de Global Climate Campaign.
In Brussel organiseerden we met zes milieubewegingen (BBL, Greenpeace, WWF, IEW, JNM en CANE) een luidruchtige wekkeractie op het Muntplein. Veel volk, en veel ambiance. We verzamelden 800 kaarten met klimaatwensen van voorbijgangers, die we zeker nog in de bus steken bij minister Tobback!