Home > E-zines > beleidsb@BBeL > Archief > 04-01-2007 - Vlaams klimaatbeleid op glad ijs > Leterme halfweg
Ander nieuws
Milieubeweging zet krachtlijnen uit voor duurzame samenleving in 2050
Open en constructieve dialoog in plaats van polarisatie
Neen aan Neo-project op de Heizel
Energy Recovery doet 13.000 bezwaren verdwijnen
Neen aan Neo-project op de Heizel
Leterme halfweg
Onder die naam publiceerde De Tijd tussen kerst en nieuw een reeks interviews met actoren uit het sociale, economische en ecologische middenveld. In één ervan gaf Jan Turf, beleidscoördinator bij Bond Beter Leefmilieu, tekst en uitleg bij het milieubeleid van de Vlaamse regering. Hij benadrukt daarbij dat het milieubeleid ook economisch winstgevend kan zijn, maar dat deze regering teveel kansen laat liggen. Het werd ineens het eerste stukje op de Milieublog van Bond Beter Leefmilieu. Daarop zal BBL ongeveer dagelijks een analyse maken van opmerkelijke gebeurtenissen en milieunieuws.
Het milieubeleid van de Vlaamse regering mist tonnen ambitie, vindt Jan Turf, de beleidscoördinator van de Bond Beter Leefmilieu. Minister van Leefmilieu Kris Peeters laat tal van kansen liggen om doortastende maatregelen te nemen. 'Nochtans hebben ondernemers geen probleem met een strenger milieubeleid, als het maar een stabiel beleid is.'
'Verbaasd en afwachtend', reageerde de milieukoepel Bond Betere Leefmilieu (BBL) eind juli 2004 op de aanwijzing van Unizo-voorman Kris Peeters (CD&V) als nieuwe Vlaamse minister van Leefmilieu en Natuur. Tweeënhalf jaar later reageert BBL-beleids- coördinator Jan Turf met gemengde gevoelens op het milieubeleid van de regering-Leterme. 'Het Vlaams milieubeleid lijkt een log dier dat af en toe uit z'n slaap ontwaakt. Soms zie je het opduiken en dan is het weer weg. Ik had echt verwacht dat Peeters, als 'man van de economie', er beter in zou slagen een brug te slaan tussen ecologie en economie.'
Peeters herhaalt keer op keer dat hij een 'verstandig groen' milieubeleid wil voeren.
Jan Turf
: 'Als hij daarmee een beleid bedoelt waarbij je kijkt hoe je de milieudoelstellingen het best kan halen, rekening houdend met de specifieke Vlaamse situatie én in overleg met alle actoren, dan is dat prima voor ons. Ook wij zijn geen voorstander van een beleid dat enkel gebaseerd is op ideologische principes. Maar wat zien we? Peeters voert niet consequent een 'verstandig groen' beleid. Zo zet hij Europese milieurichtlijnen veel te vaak letterlijk om naar de Vlaamse wetgeving, zonder rekening te houden met de specifieke Vlaamse situatie! Dat is niet verstandig en niet groen.'
De Vlaamse overheid verdedigt dat principe van 'gold plating' (niet meer doen dan Europa eist) omdat anders onze concurrentiepositie in het gedrang komt.
Turf: 'Dat is dus een ideologisch uitgangspunt. In de praktijk kan een strengere milieuwetgeving ook vanuit concurrentieoogpunt positief zijn. Uit mijn vele gesprekken met ondernemers leer ik dat ze geen echt probleem hebben met een strenger milieubeleid, als het maar een stabiel beleid is.'
Als zo veel ondernemers een strenger milieubeleid volgens u wel zien zitten, waarom zeggen ze dat dan niet luidop? Enkele Nederlandse topondernemers hebben dat onlangs gedaan in een brief aan de nieuwe regering.
Turf: 'Tja, misschien hebben de Nederlanders hierin toch een andere mentaliteit. Een Vlaamse zakenman die luidop pleit voor een streng milieubeleid wordt meteen scheef bekeken.'
Ik kan me toch niet voorstellen dat ondernemers staan te springen voor milieuregels die van de ene op de andere dag strenger worden.
Turf: 'Het milieubeleid moet voorspelbaar zijn. Daarom moet je het geleidelijk verstrengen. Daarbij moet je duidelijk maken wanneer je welke milieudoelstellingen wilt halen en hoe je dat wilt doen. Wie wil investeren zal dan telkens weten waar hij aan toe is en ook voldoende tijd hebben om strengere normen te halen. Zo'n beleid zal beslist de Vlaamse concurrentiepositie versterken. Een zwakke milieuwetgeving houdt gevaar in. Die zal om de haverklap moeten worden aangepast omdat je de milieudoelstellingen niet haalt. Ondernemers hebben helemaal geen baat bij steeds wisselende wetgeving. Stabiliteit en voorspelbaarheid zijn voor hen essentieel. Landen met een strenge maar stabiele milieuwetgeving scoren overigens economisch het hoogst.'
Zijn milieuheffingen ook zinvolle beleidsinstrumenten? Ik denk aan het voorstel van Peeters om een nieuwe heffing in te voeren voor de uitstoot van stikstofoxiden (NOx).
Turf: 'Absoluut. De nood aan milieuheffingen en andere economische beleidsinstrumenten werd onlangs nog benadrukt door de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) in een milieurapport over België. Een studie in opdracht van de Vlaamse administratie had al aangegeven dat enkel met een heffing de Europese doelstelling voor NOx kon worden gehaald. Peeters lijkt nu van plan de aanbeveling te volgen. Dat is hoopgevend.'
'Een ander goed voorbeeld van een economisch instrument in het milieubeleid is het wegenvignet. De regering belooft dat voor het einde van de legislatuur in te voeren. Maar het ziet er naar uit dat het vooral een heffing wordt voor buitenlandse vrachtwagens op onze wegen. Er zal geen link zijn met de milieuvriendelijkheid van de wagen, het aantal afgelegde kilometers enzovoort. Alweer een gemiste kans. Er bestaat nochtans groeiende steun in de Vlaamse samenleving voor een 'slimme' kilometerheffing. Maar jammer genoeg merk je vaak dat zelfs breed gedragen voorstellen niet politiek vertaald worden.'
Brede steun hoopte Peeters ook te krijgen voor zijn klimaatplan. Hij wijdde er een heuse klimaatconferentie met alle betrokkenen aan. Is dat meer dan een praatbarak?
Turf: 'Het zorgt wel voor een nieuwe dynamiek. Zo hebben we met de bouwsector een charter afgesloten over meer energiezuinige woningen. Ik heb wel de indruk dat Peeters de klimaatconferentie op het getouw gezet heeft in de hoop in de Vlaamse regering meer steun te krijgen voor klimaatmaatregelen. Dat was een nobel doel, maar het is onvoldoende gelukt. Het nieuwe klimaatplan is te weinig vernieuwend. Over tal van vernieuwende klimaatmaatregelen hadden werkgevers, vakbonden én milieuorganisaties een consensus bereikt. Maar toch zijn ze niet opgenomen in het klimaatplan. Het is een bewijs dat Peeters kansen laat liggen. Hij kan veel meer doen. Kijk ook bijvoorbeeld naar zijn campagne om alle Vlamingen een ton CO² te doen besparen. Goed idee, mooie brochure. Maar meer dan een communicatiecampagne is het niet. Er is geen opvolging voorzien.'
Dat CO2-contract is een van de pogingen van Vlaanderen om de Kyotonormen te halen. Een ander is de steun voor projecten voor schone energie in ontwikkelingslanden.
Turf: 'Daar is niets mis mee op voorwaarde dat doordacht met ons belastinggeld wordt omgegaan. En dat gebeurt niet. We kunnen met projecten in eigen regio met minder geld meer milieuwinst halen.'
Hoe dan wel?
Turf: 'Laat de overheid bijvoorbeeld een aanbesteding uitschrijven waarbij ze de privésector vraagt tegen een bepaalde prijs - die lager ligt dan wat we in het buitenland willen uitgeven - initiatieven te ontwikkelen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Zo'n 'tender' zou zich kunnen richten tot de hele samenleving: van bouwbedrijven over landbouwbedrijven tot wijkcomités. Een oplossing via de vrije markt lijkt me liberaler, resultaatgerichter en goedkoper dan wat Peeters nu doet.'
In welke milieudossiers heeft de Vlaamse overheid duidelijk vooruitgang geboekt?
Turf: 'Op de eerste plaats in het mestbeleid. Aan het derde Mestactieplan is hard gewerkt door de kabinetten van Peeters en van minister van Landbouw, Yves Leterme (CD&V), en door Vlaamse parlementsleden. Er zijn striktere normen voor bemesting, de mestproductie is beter in kaart gebracht en de controle op de mestwetgeving wordt opgevoerd. Het volstaat niet de milieudoelstellingen te halen, maar het is een belangrijke stap vooruit. Ik ben wel niet zo gerust over de uitvoering van MAP3. 2007 wordt hiervoor cruciaal.'
Wat zijn dé milieuproblemen die dringend moeten worden aangepakt?
Turf: 'Naast de gekende problemen zoals klimaat en fijn stof wordt het dringend tijd werk te maken van de sanering van waterbodems. Het zwaar vervuild slib op de bodem van onze rivieren is een tijdbom, zowel ecologisch als financieel. Want het zal verschrikkelijk veel kosten om alles op te ruimen. De Vlaamse overheid belooft hierover begin 2007 een plan klaar te hebben. Dat zal niets te vroeg zijn.'
'Het waterbeleid is nog zo'n belangrijk dossier voor de toekomst van Vlaanderen. Met de vele overstromingen in het achterhoofd is iedereen het er nu toch over eens dat we hier een tandje moeten bijsteken. Meer landbouwgronden moeten kunnen onderlopen om het water op te vangen. De landbouwers eisen voor de opgelopen oogstschade een vergoeding, begrijpelijk. De Vlaamse overheid talmt met het publiceren van uitvoeringsbesluiten die die vergoedingen regelen. Omdat dat zo lang aansleept, wordt er vandaag te weinig 'ruimte voor water' voorzien in de nieuwe bekkenplannen. Met alle gevolgen vandien als straks tal van woonwijken weer onderlopen. Dat zal dat veel duurder uitvallen dan de schadevergoedingen voor landbouwers.'
Om bedrijven meer ruimte te geven maakt de Vlaamse overheid werk van sanering van vervuilde gronden. Onvoldoende volgens sommigen.
Turf: 'Je kunt niet zeggen dat Peeters geen beleid voert voor de sanering van vervuilde sites. Meer en meer werkt de overheid samen met de privésector om niet al te zwaar vervuilde gronden snel 'economisch' rendabel te maken zodat ze bruikbaar zijn voor bedrijven. Een goeie zaak. Maar voor de erg vervuilde gronden trekt deze Vlaamse regering veel te weinig geld uit. Volgens de milieuplanning zouden we in een periode van 36 jaar onze bodem moeten saneren. Maar het huidige tempo ligt drie keer lager dan vereist om die deadline te halen. Er zou dus drie keer meer geïnvesteerd moeten worden. Door dat niet te doen, aanvaardt deze regering dat onze bodem pas tegen 2100 wordt schoongemaakt.'
Jullie steigeren over de plannen van de Vlaamse overheid om de luchthaven van Zaventem meer groeikansen te geven. Dat zal meer mobiliteitsproblemen veroorzaken, zeggen jullie. Maar als de regering dan missing links in het wegennet aanpakt om daar iets aan te doen, is het weer niet goed.
Turf: (lacht); 'We zijn ook nooit content hé. Wij hebben in principe niets tegen een verdere ontwikkeling van de luchthaven en de economische activiteiten errond. Op voorwaarde dat die toekomstvisie niet in het wilde weg opgesteld wordt zoals vandaag. De overheid zou op een serieuze manier de ecologische, economische en sociale kosten van een uitbreiding van de luchthaven moeten afwegen tegen de opbrengsten. Nu doet ze dat niet. Zo heeft ze geen oren naar de gezondheidsgevolgen van meer vlieghinder en de economische kosten door verloren arbeidsuren wegens gezondheidsproblemen. Ook met de milieuhinder - de extra uitstoot van koolstofdioxide (CO2) - wordt geen rekening gehouden.'
'Eenzelfde kritiek hebben we op het herstellen van missing links in het wegennet. Er gaat bijna geen dag voorbij of de regering heeft zo'n missing link 'ontdekt'. En dat terwijl het lijstje van prioritaire missing links uit het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen nog helemaal niet afgewerkt is.
Weet je, het Vlaams milieubeleid is geen catastrofe, het is gewoon te weinig doordacht.'
Katrien VERSTRAETE
