Home > E-zines > beleidsb@BBeL > Archief > 26-02-2009 - Ecocheques: alles kan beter > Ban op gloeilampen is goed voor het milieu
Ban op gloeilampen is goed voor het milieu
Er is de voorbije dagen wat commotie ontstaan over de ban op gloeilampen, die in 2012 van kracht zou worden. Onder meer het Europees parlement buigt zich over de ban. Sommige politici maken zich zorgen over de aanwezigheid van kwik in spaarlampen. Het is een discussie die binnen de milieubeweging al een hele tijd geleden is gevoerd. En het besluit is ondubbelzinnig: de voordelen van de ban op de gloeilamp wegen veel zwaarder dan de nadelen. Het kwikprobleem is reëel, maar het is ook beheersbaar. Dat is ook de stelling die verdedigd wordt door de ’Zero mercury working group’, die van het inperken van kwik haar prioriteit heeft gemaakt.
Esmeralda BorgoGloeilampen zullen geleidelijk van de markt verdwijnen. In 2012 moet de inefficiënte gloeilamp volledig gebannen zijn. Dit is althans wat de Europese Commissie en de Lidstaten zijn overeengekomen. Het Europese Parlement heeft tijd gekregen tot 15 maart om dit te beoordelen. De Commissie Leefmilieu van het Parlement heeft z'n goedkeuring gegeven, maar voorafgaand is er nog een debat losgebarsten over de CFL (compacte fluorescentielampen), beter bekend als de spaarlamp. Vooral het kwikgehalte van spaarlampen vormt een pijnpunt. Spaarlampen bevatten tot maximaal 5 mg kwik per lamp, wat een extra belasting voor het milieu kan vormen.
De voordelen van spaarlampen op vlak van energiebesparing zijn onbetwist. Een uitfasering van gloeilampen kan leiden tot een besparing van 15% van het huishoudelijk elektriciteitsverbruik. Over heel Europa is dit een jaarlijkse besparing van 40 TWh, het equivalent van 10 elekticiteitscentrales. Weegt dit voordeel op ten opzichte van het nadeel van de aanwezigheid van kwik in spaarlampen? Het Nederlandse onderzoeksbureau, CE, heeft de netto milieubelasting van een LED-lamp vergeleken met dat van een concurrerende gloeilamp (40 Watt) en spaarlamp (8 Watt). Er is uitgegaan van 100.000 branduren, de levensduur van een LED-lamp. De LCA heeft rekening gehouden met broeikasgasemissies, emissies van verzurende en vermestende stoffen en toxische stoffen. Een LCA houdt rekening met de milieu-effecten vanaf de grondstoffase tot en met de afdankingsfase. Uit het onderzoek blijkt dat LED-lampen het beste scoren, gevolgd door de CFL's, die de gloeilampen ver achter zich laten.Het kwik uit de spaarlamp komt enkel vrij indien die lamp breekt. Onderzoek van het Nederlandse TNO concludeert dat gebroken spaarlampen geen risico's inhouden voor de gezondheid. "De hoeveelheid kwik die vrijkomt na breuk van een spaarlamp is zo laag, dat er geen schadelijke gevolgen voor de gezondheid optreden". Indien een spaarlamp breekt, doe je er best aan de ruimte te verlaten en gedurende 15 minuten te ventileren. Daarna kan de gebroken lamp opgeruimd worden en de ruimte over een langere periode goed worden geventileerd.
Afgedankte CFL's moeten apart ingezameld worden. Sinds augustus 2005 zijn alle verkooppunten verplicht gebruikte spaarlampen gratis terug te nemen. De recyclagetaks (recupelbijdrage) op spaarlampen laat toe dat gebruikte spaarlampen op het einde van hun levensduur worden gerecycleerd. Kapotte spaarlampen kunnen via het containerpark worden ingeleverd of bij de verkoper bij aankoop van een nieuwe lamp. Deze terugnameplicht is van toepassing op alle spaarlampen, TL-lampen en halogeenlampen. De regeling is conform de Europese richtlijn 2002/96/EG betreffende afgedankte elektrische en elektronische apparatuur .
Had Europa beter gekund? Ja. Het Europese voorstel geeft aan dat de beste CFL's (op vlak van kwikinhoud) maximaal 1,23 mg kwik bevatten. De milieubeweging, inclusief het internationale Zero Mercury working group, heeft steeds gevraagd om in de richtlijn het maximum gehalte aan kwik te verscherpen van de huidig toegelaten 5 mg tot maximaal 2 mg. Hierover is echter besloten om dit om te regelen via de eerstkomende herziening van de richtlijn 2002/95/EG betreffende de beperking van het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen in elektrische en elektronische apparatuur.Om de veiligheid te verbeteren, bestaan er ook spaarlampen met een tweede huls. Dergelijk design is zeer interessant voor de veiligheid. Indien dergelijke CFL's vallen, is de kans op het vrijkomen van het kwik quasi nihil. Ook daar had de richtlijn beter rekening mee kunnen houden.
Reacties
Nele - Gent
(550 dagen geleden)
“Onderzoek van het TNO concludeert dat gebroken spaarlampen geen risico's inhouden voor de gezondheid omdat de hoeveelheid kwik die vrijkomt na breuk van een spaarlamp zo laag is”
Sorry, maar ik vind dat we in de milieubeweging wel wat kritischer mogen en moeten zijn. Al jaren pleiten andere milieu- en gezondheidsorganisaties voor erkenning van het feit dat zelfs heel kleine hoeveelheden kwik significante schade aan het zenuwstelsel en de hersenen kunnen veroorzaken (vooral bij kinderen!). De veilige kwik-inname voor een mens bedraagt enkele microgram. In elke spaarlamp zit 3000 tot 5000 microgram... Met andere woorden: als een spaarlamp breekt betekent dat er zich in je huis een milieuramp op kleine schaal voordoet.
De gezondheidsrisico’s gaan trouwens verder dan enkel kwik. Spaarlampen zonder extra glazen omhulsel veroorzaken ook UV straling (schadelijk voor huid en ogen) en elektromagnetische straling.
Wie meer wil lezen over deze gezondheidsrisico’s, zie http://www.indymedia.be/en/node/31988
Is een verbod op gloeilampen bovendien niet louter symboolpolitiek? Waarom die overmatige aandacht voor verlichting? Er zijn me dunkt veel grotere, structurele problemen i.v.m. energieverbruik die eerst aangepakt zouden moeten worden…
Renaat - Hoboken
(551 dagen geleden)
Ik ben het eens met Wim, het verbaasd me dat blijkbaar niemand op het idee komt om een statiegeldsysteem voor spaarlampen in te voeren. Ik ben sowieso voor statiegeldsystemen voor zowat alle producten die vanwege hun giftigheid een gevaar vormen voor het milieu.
Peter - Berlaar
(551 dagen geleden)
Prima dat de gewone lampen eruit gaan (bij ons een zeldzaamheid). Helaas zijn vele 'lusters' gemaakt voor halogeenlampen (nauwelijks beter dan een gewone lamp) en niet voor spaarlampen. Vraag is of we hiermee dus echt veel besparen.
wim - Brugge
(552 dagen geleden)
Aansluitend op bovenstaand interessant artikel en het artikel in De Morgen, graag deze open vragen voor verdere discussie :
Ik meen 3 groepen consumenten van spaarlampen te kunnen onderscheiden : 1. Mensen die reeds lang spaarlampen in huis hebben : zij hebben die om puur ecologische redenen aangekocht en brengen die vanuit hun ecologisch bewustzijn plichtsbewust naar het containerpark. 2. Mensen die omwille van de stijgende energieprijzen recent spaarlampen hebben aangekocht (vaak ook aangezet door premies van Eandis en co). Bij hen zijn niet zozeer ecologische waarden van belang, wel de economische voordelen die zij er kunnen uithalen. Hierbij stel ik mij de vraag of zij hun spaarlampen op het einde van hun levensduur wel zo plichtsbewust naar het containerpark zullen dragen? Bestaat er geen kans dat veel van deze spaarlampen de vuilzak worden ingekieperd, en gekraakt worden in de vuiniswagen met alle gevolgen van dien inzake vrijgekomen kwikdeeltjes?? 3. Jan met de pet voor wie ecologie vaak een ver-van-mijn-bed-show is zal vanaf 2012 spaarlampen kopen omdat er voor hem geen alternatieven meer zijn. Wedden dat veel van die spaarlampen zeker in de vuiniszak zullen terechtkomen?
Kan het heffen van een vorm van statiegeld op spaarlampen geen optie zijn om mensen aan te zetten hun spaarlampen op een ecologisch verantwoorde wijze na hun levensduur te laten verwerken?
Of mocht dit te complex zijn: waarom -zoals bij de batterijen- er geen wedstrijd aan koppelen dat wie zijn spaarlamp inlevert een mooie prijs kan winnen?
Voor verder discussie...
Hugo Van dienderen - Antwerpen
(553 dagen geleden)
Dit is overtuigend. Hopelijk komt dit ook in De Morgen. Dankbaar voor die reactie. Overigens gebruik ik al spaarlampen sinds de eerste exemplaren van de jaren 70 en er is nog nooit één gebroken. Maar dat is geen argument.
