Home > E-zines > beleidsb@BBeL > Archief > 20-05-2010 - Wil Vlaanderen onder haar klimaatverplichtingen uit?
20-05-2010 - Wil Vlaanderen onder haar klimaatverplichtingen uit?
Voorop
- Wil Vlaanderen onder haar klimaatverplichtingen uit?
- Milieubeweging publiceert federaal memorandum
Actueel
- E.ON gaat voor herkansing bouw steenkoolcentrale
- Emissies drastisch gedaald door economische recessie
- Oude milieuvergunningen met vijf jaar verlengd
- MILIEUBLOG: De religieuze koffiemolens van Dedecker
- MILIEUBLOG: Waarom België zo slecht scoort op de EPI-index
- Consumenten betalen voor gratis emissierechten
- Slechte ruimtelijke ordening problematisch voor milieudoelstellingen
- Groene Kleurpotlodencampagne voor meer bos en natuur
- Pleidooi voor een duurzame veehouderij
~ Voorop ~
Wil Vlaanderen onder haar klimaatverplichtingen uit?
De Morgen publiceerde deze week bijzonder onrustwekkend nieuws over de wijze waarop minister Schauvliege – bevoegd voor klimaatbeleid - de Vlaamse regering tracht te onttrekken aan haar verplichtingen onder het Europees klimaatbeleid. Indien de informatie klopt, zou zij erop aansturen om de Europese 2020 doelstellingen inzake de reducties van broeikasgassen te omzeilen.
Waarover gaat het? Onder het Europees energie- en klimaatpakket werden reductiedoelstellingen afgesproken voor 2020. Er zijn reductiedoelstellingen voor de energie-intensieve bedrijven (in het jargon: ETS) en er zijn reductiedoelstellingen voor alle andere sectoren (non-ETS). ETS wordt vanaf 2013 Europees geregeld, dus daar gaat het niet over. Maar voor de non-ETS-sectoren (landbouw, transport en gebouwen) worden de doelstellingen per lidstaat vastgelegd. België moet voor de non-ETS haar uitstoot tegen 2020 met 15 procent reduceren. Het gaat hier dus over maatregelen zoals isolatie van gebouwen, energie-efficiëntie van huishoudens en verkeer enz… Kortom: het gaat hier om het eigen Vlaams beleid.
Minister Schauvliege lijkt nu een “oplossing” gevonden te hebben om de eigen doelstelling te halen zonder zelf de minste inspanning te moeten doen. In de nota die de krant De Morgen kon inkijken, staat uitgelegd welke achterpoort ons land kan gebruiken om haar Europese klimaatverplichtingen vanaf 2013 te ontvluchten. De minister wil een boekhoudkundige operatie opzetten, waarbij ze een deel van reeds gerealiseerde reductiedoelstellingen van ETS-bedrijven "kaapt" en in haar CO2-boekhouding inschrijft als ‘non ETS’-realisaties. Ze lijkt er met andere woorden niet voor te kiezen om echt in te zetten op verregaande reducties in de non-ETS sectoren. En laat dat nu net de sectoren zijn waar op allerlei terreinen heel wat winst te boeken valt. Zo zorgt een betere isolatie van onze gebouwen bijvoorbeeld niet alleen voor minder CO2-uistoot, maar kunnen hier ook heel wat bijkomende jobs gecreëerd worden. En, onze transportsector verduurzamen kan ervoor zorgen dat onze luchtkwaliteit er gevoelig op verbetert.
Dit plan is dus niet alleen niet bijzonder netjes ten opzichte van de betrokken bedrijven, maar het betekent vooral dat Vlaanderen zich onttrekt aan de afspraak om bij te dragen tot de strijd tegen de klimaatverandering. Zo zou een van de rijkste regio’s ter wereld weigeren haar deel van de oplossing voor het klimaatprobleem bij te dragen, en dat terwijl ons land de Europese delegatie zal moeten leiden op de volgende klimaatconferentie.
~ Voorop ~
Milieubeweging publiceert federaal memorandum
De Vlaamse en Franstalige milieukoepels hebben, samen met de grootste lidorganisaties, Natuurpunt/Natagora, Greenpeace en WWF, een memorandum opgesteld, gericht aan de komende federale regering. In het memorandum, dat stilstaat bij alle federale bevoegdheidsdomeinen die een relatie hebben tot milieu en natuur, pleit de milieubeweging uitdrukkelijk voor hernieuwbare energie als basis voor ons energiesysteem. Deze keuze houdt in dat de gefaseerde uitstap uit de kernenergie noodzakelijk is. De milieubeweging pleit ook voor een veel sterker en consistenter klimaatbeleid en voor een veel grotere zorg voor de biodiversiteit, zowel in het eigen als in het internationaal beleid. Veel aandacht gaat ook naar verduurzaming van het transportsysteem.
|
~ Actueel ~
E.ON gaat voor herkansing bouw steenkoolcentrale
Vorig jaar schreven we al over de plannen van de energiereus E.ON om een steenkoolcentrale te bouwen in de Antwerpse haven. We waren blij te kunnen melden dat na een negatief advies van de stad en haven van Antwerpen, minister-president Peeters beloofde dat er geen steenkoolcentrale zou komen in Antwerpen. Toch gaat de energiereus E.ON nu voor een herkansing, zo blijkt. Uit goede bron vernamen we dat E.ON een milieuvergunningsaanvraag indiende voor de bouw van een steenkoolcentrale in de Antwerpse haven.
De bouw van dergelijke centrale zou jaarlijks meer dan 6 miljoen ton CO2 uitstoten en hiermee dubbel zoveel CO2 de lucht in blazen als een vergelijkbare aardgasgestookte centrale. Bij de vergunningsaanvraag vorig jaar stelde E.ON aan dit probleem te remediëren door de centrale zo te bouwen dat ze “klaar is om koolstof af te vangen”. Maar dit slikten het Antwerpse stadsbestuur en het Antwerpse havenbestuur niet. Zij oordeelden dat de bouw van een dergelijke centrale, die naast enorme hoeveelheden CO2 ook fijn stof en verzurende stoffen de lucht in blaast, niet te rijmen valt met een beleid dat inzet op CO2-reductie en een verbetering van de luchtkwaliteit.
Naar aanleiding van een actie van Greenpeace beloofde minster-president Peeters in 2009 dat er geen steenkoolcentrale zou gebouwd worden in Antwerpen. Toch gaat E.ON nu voor de herkansing. Benieuwd met welke argumenten ze denken de bouw van een steenkoolcentrale alsnog te verantwoorden. De afvang en opslag van CO2 is een techniek die nog niet bewezen of toegepast is en die in het allerbeste geval tegen 2020 beschikbaar zou zijn. Bovendien veroorzaakt een steenkoolcentrale een aanzienlijke bijdrage aan fijn stof en verzurende uitstoot, twee zware problemen in de omgeving van Antwerpen. En ze blijft uiteraard steenkool gebruiken. Een brandstof die onmogelijk duurzaam kan zijn, door de menselijke en ecologische schade die ze veroorzaakt bij haar ontginning.
Laat ons hopen dat minister-president Peeters woord houdt en de vergunningsaanvraag naar de prullenmand verwijst.
|
~ Actueel ~
Emissies drastisch gedaald door economische recessie
Uit analyses van de Europese Commissie blijkt dat de Europese broeikasgasemissies tussen 2008 en 2009 gedaald zijn met meer dan 11 procent. In België daalden de emissies met maar liefst 16,7 procent.
De drastische daling in broeikasgasuitstoot komt er niet onverwacht. Door de economische crisis kende de industrie een veel lagere productie, wat op zijn beurt tot een lagere uitstoot leidde. Ook de goedkopere gasprijzen zorgden ervoor dat het in 2009 veel interessanter was om gas in plaats van steenkool in te zetten voor stroomproductie. Aangezien gas heel wat minder broeikasgassen uitstoot dan steenkool, werd hierdoor ook flink wat CO2 bespaard.
Dat de broeikasgasemissies dalen is op zich een goede zaak. Het lijkt er dan ook op dat we zonder problemen de Kyotodoelstellingen zullen halen. Jammer genoeg riskeren we deze scherpe – kortstondige - daling in broeikasgasemissies niet te kunnen verzilveren op de lange termijn. De absolute CO2-uitstoot mag door de crisis dan wel lager liggen, diezelfde crisis zorgde er ook voor dat er heel wat minder geïnvesteerd werd in innovatie en energie-efficiëntie. Het zijn net deze parameters die essentieel zijn in de omslag naar een energie-efficiënte en koolstofarme economie. Willen we die boot niet missen, dan zullen onze bedrijven hun emissies structureel moeten verlagen. Met de huidige Europese emissiereductiedoelstelling van 20 procent zullen we daar niet in slagen.
“Never waste a good crisis”. De wijze woorden die Hillary Clinton een jaar geleden nog in de mond nam, zijn hier zeer treffend. Ook Connie Hedegaard, Europees klimaatcommissaris, windt er geen doekjes om (zie deze mededeling). Onze industrie kan in de toekomst enkel nog een belangrijke rol spelen op het wereldtoneel als ze nu volop de voorloperskaart trekt. Een Europese emissiereductiedoelstelling van 30 procent, op weg naar een doelstelling van 40 procent, is hiervoor een eerste vereiste. En dit is, zoals we reeds schreven, niet alleen zeer haalbaar en betaalbaar. Het is ook noodzakelijk.
|
~ Actueel ~
Oude milieuvergunningen met vijf jaar verlengd
De Vlaamse regering heeft beslist om enkele duizenden milieuvergunningen met 5 jaar te verlengen. Ze mist daardoor de kans om de vergunningen te actualiseren en waar nodig nieuwe milieuverplichtingen op te leggen. Een slechte zaak dus voor onze toch al bijzonder matige milieuprestaties.
In 1991 werd het systeem van milieuvergunningen grondig gewijzigd. Tot dan gold, onder de oude ARAB-wetgeving, dat vergunningen voor dertig jaar geldig bleven. Die termijn werd, onder het nieuw milieuvergunningendecreet, naar 20 jaar teruggebracht. Voor alle vergunningen die reeds voor 1991 waren verleend, gold een termijn van twintig jaar, ingaande in 1991. Al die vergunningen vervallen nu samen in één keer in 2011.
De Vlaamse overheid heeft inmiddels twintig jaar de tijd gehad op zich op de vergunningenpiek voor te bereiden. Toch slaagde ze daar niet in. Meer nog: tijdens een hoorzitting in het Vlaams parlement bleek dat niemand vandaag weet over hoeveel te vernieuwen vergunningen het in werkelijkheid gaat. De milieuvergunningendatabank van de Vlaamse overheid functioneert immers niet.
In deze chaotische situatie beschikte de Vlaamse regering over drie opties: een slechte, een minder slechte en een goede. De slechtste optie was om alle milieuvergunningen administratief te verlengen zonder verder onderzoek. Gelukkig werd hier niet voor gekozen. De minder slechte optie, die het haalde, was om de ‘piek’ te spreiden over 5 jaar. Die optie haalde het. Alle vergunningen, verleend tussen 1981 en 1986, worden vernieuwd na 30 jaar (dus tussen 2011 en 2016), terwijl de resterende groep (vergund tussen 1987 en 1991) in één keer zal worden behandeld in 2016. Tegen die tijd zou ook de milieuvergunningendatabank operationeel moeten zijn, zo beloofde minister Schauvliege.
~ Actueel ~
MILIEUBLOG: De religieuze koffiemolens van Dedecker
Op maandag 18 mei mocht ik aanzitten aan de tafel van Phara. Een hele eer. Het thema was ook best grappig. ‘Is ecologisme de nieuwe religie?’, was de vraag. Jean-Marie Dedecker – of all people! – bracht de originele gedachte aan. Ik mocht dus als pastoor van de nieuwe religie gaan uitleggen hoe wij tegenwoordig omgingen met het eco-doopsel, de bio-sacramenten en de duurzame tenhemelopneming.
Het is me niet gelukt. Wat zich als een spirituele dialoog aankondigde, ontwikkelde zich al snel tot een cursus Dedeckeriaanse dialectiek. Zo leerde ik dat het Orakel van de middenkust “ook tegen CO2 in de lucht” is en “voor het milieu” en “tegen verbranden van olie”. Maar, en daarin was Jean-Marie echt onnavolgbaar: “ge moogt dat tegen de mensen niet zeggen”. Want tegen de mensen zeggen dat er een klimaatprobleem is, dat maakt de mensen bang. Waaruit ik meende te mogen afleiden dat Jean-Marie eerder gediend is met de domme mens, dan met de bange mens. Mijn welgemeende pogingen om hem uit te leggen dat het misschien niet zozeer de bedoeling moet zijn om mensen bang te maken, maar eerder om ze slim te maken, zodat ze kiezen voor groene energie, maakte weinig indruk. “Ge moet de mensen de waarheid zeggen”, herhaalde hij stelselmatig. “Dat gaat allemaal veel te veel kosten!”. Ik dacht nog: “Jean-Marie, zeg dat toch niet zo luidop, ge gaat de mensen bang maken”, maar hij ging zo op in zijn betoog, dat hij mijn uitgestoken hand niet greep. Er was ook iets met de Chinezen die binnenkort allemaal met een auto zouden rijden en met Afrikanen, maar in die religies ben ik minder thuis, dus daar heb ik mij niet aan gewaagd.
~ Actueel ~
MILIEUBLOG: Waarom België zo slecht scoort op de EPI-index
Waarom België zo slecht scoort op de EPI-index Op de ‘Environmental Performance Index’ (EPI), die jaarlijks wordt gepubliceerd door de universiteiten van Yale en Columbia, is ons land verder weggezakt. Waar we vorig jaar nog op plaats 57 stonden, landen we nu onzacht op plaats 88. De EPI geeft ook de ‘pijnpunten’ aan: we doen het ontzettend slecht inzake waterkwaliteit en luchtkwaliteit. Ook op vlak van klimaat scoren we ondermaats. En biodiversiteit is al helmaal om te huilen. Net als de voorbije jaren wuiven de diverse ministers van leefmilieu die ons land rijk is, met het argument dat ‘kleine landen benadeeld worden’ in de index. Het argument is correct, maar weinig ter zake doend. Of het zou moeten zijn dat ons land spectaculair zou zijn gekrompen het voorbije jaar, om de vrije val te verklaren.
~ Actueel ~
Consumenten betalen voor gratis emissierechten
Een studie van het onderzoeksbureau CE Delft toont nog maar eens aan dat er één en ander schort aan het Europese emissiehandelssysteem. Dit systeem, het vlaggenschip van de Europese Unie in de strijd tegen de broeikasgassen, regelt de uitstoot van de energie-intensieve industrie in Europa. Bedrijven krijgen vooraf een bepaalde hoeveelheid emissierechten toegewezen. Stoot een bedrijf meer uit dan de hoeveelheid emissierechten die het werd toegewezen, moet het rechten bijkopen. Bij een teveel aan emissierechten, kan het bedrijf haar overschot op de markt brengen en verkopen. Op deze manier krijgt CO2 dus een prijs op de markt.
We schreven al dat heel wat bedrijven monsterwinsten kunnen binnenrijven dankzij een teveel aan gratis gekregen emissierechten. Nu blijkt dat de bedrijven niet alleen kunnen cashen door hun overschot aan gratis toegewezen rechten op de markt te zetten, maar bovendien ook de consumenten opzadelen met onnodige kosten. De studie van de CE Delft toont namelijk aan dat ijzer-, staal- en raffinagebedrijven voor de gratis verkregen emissierechten vlijtig de marktprijs van CO2 doorrekenden in hun producten. Zo maakten ze in de periode 2005-2008 om en bij 14 miljard winst op kap van de consument.
Sara Van Dyck
|
~ Actueel ~
Slechte ruimtelijke ordening problematisch voor milieudoelstellingen
Vorige week bracht het Europees Milieuagentschap (EEA) een rapport uit over de impact van ruimtelijke ordening op milieubeleid. Volgens het rapport zorgt de verdergaande verstedelijking van open ruimte ervoor dat milieudoelstellingen niet of veel moeilijker gehaald kunnen worden. Het gaat dan bv. om de Europese doelstellingen inzake natuurbehoud en waterkwaliteit.
Hier kunnen we in Vlaanderen, als schoolvoorbeeld inzake ruimtelijke wanorde, een stevig woordje over meepraten. Zo zorgt de versnippering van natuur- en bosgebieden ervoor dat de biodiversiteit sterk onder druk staat. Door die versnippering verdwijnen de verbindingen tussen natuurgebieden, waardoor tal van dieren of planten zich niet meer kunnen verplaatsen van het ene natuurgebied naar het andere. Daardoor komt hun voortplanting in het gedrang en dreigt één op de vier planten- en diersoorten dreigt uit Vlaanderen te verdwijnen.
Het ongeordend verkavelen van open ruimte ligt ook mee aan de basis van de slechte waterkwaliteit in Vlaanderen. Door het versnipperde bebouwingspatroon moeten miljarden euro meerkosten gemaakt worden om rioleringen en waterzuiveringsinstallaties aan te leggen. In 2008 werd hiervoor 770 miljoen euro uitgegeven, dat is 60 procent van het totale milieubudget van de Vlaamse overheid. En toch slagen we er niet in om de Europese minimumdoelstellingen inzake waterkwaliteit te halen. Bij een meer aaneengesloten bebouwing kunnen dergelijke nutsvoorzieningen veel efficiënter en goedkoper worden uitgebouwd. Niet verwonderlijk dus dat we zo slecht scoren op de EPI-index (lees ook de milieublog hierover).
Het EEA pleit er in haar rapport voor om in de ruimtelijke ordening meer gebruik te maken van economische instrumenten, zoals taksen of subsidies. Dergelijke economische instrumenten kunnen een belangrijke aanvulling zijn op ruimtelijke planning en het vergunningenbeleid, om landgebruik in duurzame richting bij te sturen.
Erik Grietens
|
~ Actueel ~
Groene Kleurpotlodencampagne voor meer bos en natuur
Deze maand werd het startschot gegeven voor de Groene Potlodencampagne van JNM (Jeugdbond voor Natuur en Milieu) en VBV (Vereniging voor Bos in Vlaanderen). JNM en VBV vinden het immers hoog tijd voor een groener, bosrijker Vlaanderen. In de ruimtelijke ordening van Vlaanderen lijkt het vooral goed te gaan met de inkleuring en realisatie van harde bestemmingen: industriegebieden, nieuwe wegen, woonzones... Ook van het landbouwgebied is inmiddels twee derde herbevestigd. Enkel de beloftes voor bijkomende natuur en bos vlotten niet: slechts één derde van de beloofde oppervlakte natuur en amper één vijfde van de beloofde bossen is momenteel ingekleurd. Blijkbaar zijn de groene potloden op bij de kabinetten van Leefmilieu en Ruimtelijke Ordening?
De komende zes maanden willen VBV en JNM daarom zoveel mogelijk Vlamingen zoveel mogelijk groene potloden laten doneren: elk potlood staat voor een extra stem voor meer bos en natuur en voor het behoud van het bestaande groen. Het uiteindelijke doel van de groene potlodencampagne, die loopt tot half oktober, is massaal veel groene kleurpotloden in te zamelen over heel Vlaanderen en zo een duidelijk signaal te geven aan de verantwoordelijke ministers. We mikken op minstens 45.000 groene potloden, net zoveel als er hectares zonevreemde bossen zijn. Alle ingezamelde potloden worden in de Week van het Bos (oktober 2010) afgeleverd aan de verantwoordelijke ministers, zodat zij alvast geen excuus meer hebben om de kaart van Vlaanderen niet groener te kleuren.
~ Actueel ~
Pleidooi voor een duurzame veehouderij
Meer dan 200 Nederlandse wetenschappers houden een pleidooi voor een duurzame veehouderij. Ze klagen de huidige intensieve veeteeltmethoden aan en pleiten voor een omvorming daarvan tot een dier-, mens- en milieuvriendelijk systeem.
Dat houdt onder meer in dat alle maatschappelijke kosten van de productie van vlees en zuivel moeten worden verrekend in de prijs, volgens het principe ‘de vervuiler betaalt’. Grondgebonden landbouw en gesloten kringlopen in de productie van dierlijke eiwitten moeten het uitgangspunt vormen. Om een verdere aantasting van het landschap tegen te gaan, willen de wetenschappers de vestiging en uitbreiding van de grootschalige vee-industrieën aan banden leggen. Ook het welzijn van dieren moet een centrale plaats krijgen in de veehouderij. Daarnaast pleiten ze ook voor een drastische vermindering van de consumptie van dierlijke eiwitten. De overheid heeft in deze omslag naar minder en beter vlees een belangrijke rol te spelen.
