Home > E-zines > beleidsb@BBeL > Archief > 16-12-2011 - Luchtkwaliteit blijft slecht
16-12-2011 - Luchtkwaliteit blijft slecht
Voorop
- Beleid doet te weinig voor luchtkwaliteit
Actueel
- Di Rupo I zet het leefmilieu buiten spel
- Durban geeft impuls om klimaatambitie aan te scherpen
- E.ON steenkoolcentrale definitief van de baan
- Minister Schauvliege negeert klimaatadvies van het rekenhof
Opinie
- Verenigingen: hoe houden ze het vol?
Ruimte en bos
- Meer participatie nodig bij nieuwe windmolens
- Uitgestrekt rioleringsnetwerk kost steden en gemeenten handenvol geld
- Protest tegen shoppingcentrum Just Under the Sky
- Nog minder bos in 2010
Ook dat nog
- Teken petitie voor Amazonewoud
~ Voorop ~
Beleid doet te weinig voor luchtkwaliteit
Bij de voorstelling van het VMM jaarrapport over de luchtkwaliteit in 2010 spreekt minister van Leefmilieu, Joke Schauvliege, van een "spectaculaire verbetering van de luchtkwaliteit". Dat vinden wij op zijn minst een opmerkelijke uitspraak, vooral omdat Vlaanderen de Europese normen voor fijn stof en verzurende uitstoot (NOX) nog steeds niet haalt.
Meer zelfs, in april besliste de Europese Commissie om België door te sturen naar het Europees Hof omdat de fijn stof normen in acht gebieden werden overschreden. Een eerdere aanvraag van België om uitstel te verkrijgen om de fijn stof-normen te halen, werd door de Europese Commissie afgewezen. De Commissie meent dat er in ons land onvoldoende maatregelen worden genomen om de fijn stof uitstoot onder controle te houden.
Ook voor verzurende uitstoot halen we de Europese gezondheidsdoelstellingen niet. Omdat in Antwerpen de normen voor NOx worden overschreden, werd recent een aanvraag ingediend bij Europese Commissie om de normen voor Vlaanderen uit te stellen tot 2015. Uit het jaarrapport van de VMM blijkt nu dat de VVM in 2010 nog een tweede meetcampagne rond NOx uitvoerde. Daaruit blijkt dat de jaarnorm voor NOx in maar liefst 10 van de 13 Vlaamse centrumsteden wordt overschreden. De toestand is dus nog veel slechter dan wat Vlaanderen aan Europa wil doen geloven. Verder uitstel van de normen valt dan ook niet te verantwoorden.
Nog opmerkelijk is de vasthoudendheid waarmee minister Schauvliege de hervorming van de Belasting op In Verkeerstelling (BIV) blijft naar voor schuiven als de oplossing voor vervuilende verkeersemissies, momenteel de belangrijkste reden waarom België zo slecht scoort op gebied van luchtkwaliteit. Het is duidelijk dat de Vlaamse regering bij deze hervorming de kans volledig gemist heeft om de verdieselijking van ons wagenpark en daarmee de uitstoot van fijn stof en stikstofdioxides stop te zetten. Gelukkig heeft het Vlaams parlement de hervorming van het BIV on hold gezet en wil het eerst hoorzittingen organiseren. Hopelijk zal het parlement dus nog zorgen voor een echte vergroening van de BIV, waarbij dieselwagens correct worden belast.
~ Actueel ~
Di Rupo I zet het leefmilieu buiten spel
De regering vertrekt van mooie principes maar neemt geen maatregelen om ze uit te voeren.Ondanks de mooie principes, vormt het leefmilieu geen prioriteit in het nieuwe regeerakkoord. Hiermee mist de nieuwe regering een gouden kans. Nu blijft vergroening iets voor de politieke marge. De milieuorganisaties (Bond Beter Leefmilieu, Brusselse Raad voor het Leefmilieu, Inter-Environnement Wallonie, Inter-Environnement Bruxelles, Greenpeace, Natuurpunt, Natagora en WWF) concluderen dat deze nieuwe regering onvoldoende doordrongen is van de noodzaak om onze economie en maatschappij duurzamer te maken.
De milieuorganisaties vrezen dan ook dat de (weinige) positieve punten voor het leefmilieu in het regeerakkoord dode letter zullen blijven. Ze vragen daarom aan Elio Di Rupo en zijn ministers om hun engagementen concreter en sterker te maken.
Goede principes
De positieve punten in het regeerakkoord: de bevestiging (van het principe) van de wet op de kernuitstap, de vermindering van het fiscaal voordeel voor bedrijfswagens, de wil om “te zorgen voor veilige, duurzame en voor iedereen toegankelijke energie” met prioriteit voor hernieuwbare energiebronnen, de verdediging van de doelstelling om de uitstoot van broeikasgassen met 30% terug te dringen tegen 2020, de afschaffing van de premie voor wagens. Toch komen we met deze principes niet in de buurt van een duurzame transitie, omdat de regering er geen doordachte structurele maatregelen aan koppelt. Denk maar aan het gebrek aan maatregelen voor een groene fiscaliteit. Toch kan dit een geweldige hefboom voor verandering zijn. Uit het akkoord, en vooral uit wat er niet in het akkoord staat, blijkt dat leefmilieu helaas nog altijd wordt beschouwd als een probleem in de marge van economische en sociale vragen.
Contraproductieve maatregelen
Naast de minieme vooruitgang betreuren de natuur- en milieuverenigingen ook de verschillende contraproductieve maatregelen zoals het onmiddellijk schrappen van fiscale aftrekbaarheid voor investeringen in energiebesparing, het beperkt innen van de nucleaire rente, de daling van de dotatie aan de NMBS, die al in crisis verkeert. De beslissing om de bevoegdheden “Leefmilieu, Energie en Mobiliteit” toe te vertrouwen aan een staatsecretaris en niet aan een volwaardig minister valt te betreuren en is een indicatie van het belang dat deze regering aan deze onderwerpen hecht. De versnippering van bepaalde bevoegdheden vormt een nog grotere valkuil.
Al deze elementen maken dat de milieuorganisaties zich zorgen maken over de aanpak van de milieuvraagstukken door de regering Di Rupo I. De organisaties vragen de eerste minister en zijn hele regeringsploeg om deze problematiek de aandacht te schenken die ze verdient en om de kans te grijpen om ons land op weg te zetten naar een duurzame economie met respect voor mens en milieu.
~ Actueel ~
Durban geeft impuls om klimaatambitie aan te scherpen
Tijdens de conferentie in Durban is er een stap gezet richting een globaal bindend klimaatakkoord. Mogelijk is er zelfs een politieke opening geforceerd voor een nieuwe verstandhouding tussen de ontwikkelde en de opkomende landen. Maar de wereld is nog steeds onderweg naar een catastrofale opwarming van 3,5 graden of meer. Daarom moeten we ambitieuzer zijn. Te beginnen met Europa. De EU kan voor mei 2012 haar reductiedoelstelling voor 2020 verhogen tot -30% en deze doelstelling laten inschrijven in de tweede Kyoto-periode.
In Durban kwam er meer duidelijkheid over de periode na 2012. Europa zal een tweede Kyoto-periode opnemen en alle landen – ook de VS, Japan, Rusland, China en India - zullen tegen 2015 een globaal, bindend akkoord onderhandelen. Dat akkoord zal ingaan in 2020. Tot dan lopen er enerzijds de bindende reductiedoelstellingen voor de landen die meedoen met de 2de verbintenisperiode van Kyoto en anderzijds de in Kopenhagen toegezegde reductiedoelstellingen voor de andere grote vervuilers. Beide reductiedoelstellingen schieten nog tekort om gevaarlijke klimaatopwarming af te wenden: als alle beloftes worden nageleefd, zijn we nog steeds op weg naar meer dan 3,5 graden opwarming. De belangrijkste conclusie na Durban: de klimaatambitie moet dringend omhoog, anders stevenen we af op een verloren decennium. De EU moet de trend zetten door dit voorjaar haar klimaatinspanningen aan te scherpen en zo de druk te verhogen op de andere grote vervuilers.
~ Actueel ~
E.ON steenkoolcentrale definitief van de baan
Twee weken geleden, aan de vooravond van haar vertrek naar de klimaattop in Durban, weigerde minister Schauvliege de milieuvergunning voor een nieuwe steenkoolcentrale in de Antwerpse haven. De energiegigant E.ON kan zijn plannen nu wel definitief opbergen.
Bond Beter Leefmilieu is zeer tevreden met de beslissing van Vlaams minister van Leefmilieu Joke Schauvliege. De minister volgt hiermee een hele reeks negatieve adviezen en talloze bezwaarschriften (zie http://www.bondbeterleefmilieu.be/page.php/30/550/12787). De milieubeweging is bijzonder verheugd dat de minister niet gezwicht is voor de druk van energiereus E.ON. Nu er geen nieuwe steenkoolcentrale in Antwerpen komt, vermijdt de minister een uitstoot 6 miljoen extra CO2 per jaar. Dit kan alleen maar toegejuicht worden in deze tijden van klimaatverandering. Bovendien wordt vermeden dat de Antwerpse regio, die nu al kreunt onder een te hoge uitstoot van fijn stof, nog bijkomend fijn stof te slikken krijgt.
~ Actueel ~
Minister Schauvliege negeert klimaatadvies van het rekenhof
Bond Beter Leefmilieu (BBL) is blij dat minister Schauvliege een nieuw Vlaams klimaatfonds wil oprichten. Tegelijkertijd betreurt BBL dat Minister Joke Schauvlieghe vertrouwt op de internationale controle op de flexibiliteitsmechanismen. De minister gaat daardoor voorbij aan de kritiek van het rekenhof over de beperkte duurzaamheidscontrole op de verworven uitstootrechten.
Klimaatfonds
BBL hoopt dat het Vlaams klimaatfonds in de eerste plaats het Vlaamse interne klimaatbeleid zal aanscherpen en dat het fonds daarnaast zal worden gebruikt voor de Vlaamse bijdragen aan internationale klimaatfinanciering.
Criteria
Om haar verplichtingen voor een vermindering van de CO2 uitstoot halen, wil Vlaanderen emissiekredieten aankopen in het buitenland. Onze regio vertrouwt daarvoor enkel op de internationaal gehanteerde criteria . Door de vele gebreken van die criteria, die ook in het rapport van het rekenhof aan bod komen, is er nood aan strengere duurzaamheidsvoorwaarden.
Nu leiden de buitenlandse emissiekredieten immers vaak niet tot een echte bijkomende vermindering van de CO2-uitstoot, omdat het bijvoorbeeld om emissiekredieten gaat van projecten die ook zonder steun zouden plaatsvinden. De aankoop van emissiekredieten zorgt dus met andere woorden niet voor een bijkomende CO2-reductie. Bovendien dragen projecten waar emissiekredieten aan worden toegekend vaak niet bij tot een duurzame ontwikkeling. Denk maar aan grootschalige waterkrachtcentrales of projecten waar gefraudeerd wordt met de opvang en vernietiging van industriële broeikasgassen.
Vlaanderen zou een voorbeeld kunnen nemen aan de federale overheid. Deze stelde op een transparante wijze – met betrokkenheid van verschillende stakeholders – criteria op om te bepalen welke emissiekredieten als "duurzaam" kunnen beschouwd worden en waar de federale overheid gebruik van kan maken. Deze duurzaamheidscriteria hebben internationaal ook hoge ogen gegooid en worden als goed voorbeeld meegenomen in de klimaatonderhandelingen.
Eigen land eerst
Maar voor we overgaan tot aankoop van emissierechten in het buitenland moeten we in de eerste plaats eerst alle haalbare CO2-reducerende maatregelen in eigen land uitvoeren. De extra aankoop van emissierechten gebeurt nu zonder dat bekeken wordt welke extra maatregelen we in eigen land goedkoop en met extra voordelen voor bijvoorbeeld de luchtkwaliteit zouden kunnen uitvoeren. Bovendien hebben we weinig zicht of de emissierechten uit het buitenland effectief CO2 besparen.
~ Opinie ~
Verenigingen: hoe houden ze het vol?
Moeten verenigingen binnenkort hun aankopen en opdrachten openbaar aanbesteden? Een zoveelste episode in het spelletje ‘verenigingen plagen’ dient zich aan.Écht gebeurd: een kleine vzw sluit een sponsorcontract van minder dan 5500€. Een andere potentiële sponsor voelt zich verongelijkt en vindt dat hij had mogen ‘meedingen’ voor deze sponsoring. De bevoegde Vlaamse administratie bevestigt principieel deze analyse. Kleine vzw, sponsorcontract, openbare aanbesteding … absurd zegt u? Inderdaad, maar regels zijn regels, niet?
Iedereen gelijk!
Onze federale overheid verplicht overheden en publieke diensten in dit land om voor quasi al hun opdrachten een openbare aanbesteding uit te schrijven. Dat is aan het eind van vorig millennium op Europees niveau zo beslist. De argumenten: maximaal de vrije concurrentie te laten spelen, de ‘markt’ niet verstoren en transparantie bieden over wat er met ons belastingsgeld gebeurt. Het systeem is intussen ingeburgerd. Overheden en publieke diensten organiseerden zich erop; aan de ‘andere kant’ haalden bedrijven alles uit de kast om overheidsopdrachten te ‘winnen’. Die bedrijven spanden al snel rechtszaken in tegen verenigingen wegens spelbederf. Die moesten niet meespelen terwijl ze verdorie wel vaak met overheidsgeld werken! Het Europees Hof van Justitie velde vonnissen die bepaalden dat vzw’s die het ‘algemeen belang’ dienen en voor meer dan de helft gefinancierd worden door de overheid, hun opdrachten openbaar moeten aanbesteden. De Europese en de Belgische wetgever volgden. Midden volgend jaar zou de wet in België ingaan. Met als gevolg dat een vereniging de aanbestedingsregels moet volgen voor alles wat ze koopt of huurt boven de 5500 euro (we besparen u de technische details). Voilá, nu kan het spel dus eerlijk gespeeld worden?
Hypocriete spelregels
Verenigingen worden dus beschouwd als overheden als ze aan bovenstaande criteria voldoen. Maar wie definieert ‘algemeen belang’ en wie moet dit interpreteren? Uit de praktijk blijkt dat niet alleen grote spelers zoals vakbonden en mutualiteiten onder de non-definitie vallen, maar ook alle andere verenigingen. Mooi. Krijgen we dan als verenigingen ook een algemeen geldend certificaat ‘wij werken voor het algemeen belang’? ‘Neen, een vereniging is privé-initiatief dat enkel voor de eigen achterban werkt’, horen we dan. Wat is het nu? Dit is niet enkel een contradictie, dit is pure schizofrenie. En wie zal het salomonsoordeel vellen? De rechtbanken? Laat maar, de juridisering fnuikt al genoeg vrijwillig initiatief.
Omslachtige spelregels
Nog iets. Wie al eens een openbare aanbesteding uitschreef, weet dat dit een zeer specifieke expertise vergt die in het gros van de verenigingen niet aanwezig is en waar geen geld is om deze te huren op de ‘gespecialiseerde markt’. Verenigingen kunnen het spel zelfs niet meespelen omdat het voor hen een onhaalbare administratieve last is. Met hun minimale middelen, hebben ze trouwens écht wel iets beters te doen dan tussen twee vuren – overheden en de markt – op een spelbord te staan. Moeten we het dan ook ‘op z’n Europees’ spelen en samen met de tienduizenden verenigingen één aankoopcentrale opstarten, die als een grote met de groten kan onderhandelen? Fijn voor al die kleine ondernemingen die vandaag via sponsors en kortingen al hun warm hart tonen voor het nabije verenigingsleven. Zo zie je maar hoe een onzorgvuldige regelgeving leidt tot een meerkost van miljoenen voor de verenigingen, een (zoveelste) aantasting van het maatschappelijk weefsel en een regulitis waar alleen super-experten nog wijs uit geraken.
Subjectieve spelregels
De wetgever en spelverdelers vergaten nog een cruciaal punt: de meeste vzw’s organiseren ook activiteiten die ze met eigen middelen financieren, los van elke inspraak of controle van een overheid. Ook die activiteiten vallen tot nader order onder de wet op de overheidsopdrachten. Zijn wij de enigen die vinden dat het een goede zaak is dat verenigingen dingen zelf en in eigen beheer kunnen doen? En dat dit onze samenleving iets opbrengt. Deze wet dreigt wel degelijk de werking van verenigingen te fnuiken. Het is een zoveelste, maar cruciale stap in de sluipende ‘vermarkting’ van het maatschappelijk middenveld in België.
Speel niet met verenigingen en de samenleving!
Intussen werkt Europa aan een herziening van deze regelgeving. Onze Europarlementsleden én onze kersverse federale regering hebben twee keuzes. Ze formuleren duidelijk omschreven uitzonderingen op de bestaande spelregels en kiezen zo voor een wijdverspreid verenigingsleven met maatschappelijk rendement. Of ze houden geen rekening met het verenigingsleven en kennen enkel de wetten van de markt. Onder meer in het licht van de recente prestaties van die ‘markt’ lijkt de keuze snel gemaakt, toch? Of wil men ook het verenigingsleven eraan opofferen?
Namens ‘de Verenigde Verenigingen’
Ann Demeulemeester, Dirk Verbist en Danny Jacobs
~ Ruimte en bos ~
Meer participatie nodig bij nieuwe windmolens
Volgens een nieuw onderzoek van de Universiteit Antwerpen over de sociale aanvaardbaarheid van windmolens in Vlaanderen, moet meer geïnvesteerd worden in participatie van burgers. Dat zowel door vroegere inspraak te voorzien bij de inplanting van nieuwe windmolens, als door financiële participatie te voorzien bij de uitbating achteraf. Opmerkelijk is dat de studie tot de bevinding komt dat niet de nabijheid of het NIMBY-effect (not in my back-yard), noch de algemene visie over windmolens aan de basis liggen van protest tegen windmolens. Want de doorsnee Vlaming staat positief tegenover windenergie als nieuwe technologie, ook in de eigen omgeving. Het probleem zit vooral bij het gebrek aan inspraak vooraf, waardoor enkel de tegenstanders worden gemobiliseerd.
~ Ruimte en bos ~
Uitgestrekt rioleringsnetwerk kost steden en gemeenten handenvol geld
De grote wegverzakking in Mechelen, veroorzaakt door een ingestorte rioolbuis, toont nog maar eens aan dat het erg slecht gesteld is met de rioleringen in Vlaanderen. Volgens Vlario, het overlegplatform en kenniscentrum voor de riolerings- en afvalwaterzuiveringssector in Vlaanderen, ontstaat er gemiddeld één keer per week in Vlaanderen een grondverzakking door slechte rioleringen.
De steden en gemeenten beheren de overgrote meerderheid van de wel 40.000 kilometer rioleringen in Vlaanderen en zijn aldus verantwoordelijk voor het onderhoud ervan. Dit onderhoud kost handenvol geld, jaarlijks zo’n 600 miljoen euro. Hoewel de steden en gemeenten voor werken en onderhoud aan rioleringen ongeveer 300 à 400 miljoen extern geld ontvangen blijft het onderhoud voor vele gemeenten onbetaalbaar. Sommige gemeenten zouden maar liefst de helft van hun begroting nodig hebben om de nodige investeringen in rioleringen te doen.
Ons enorm uitgestrekt rioleringsnet en de meerkost die dit met zich meebrengt voor aanleg en onderhoud zijn een gevolg van het verspreide bebouwingspatroon in Vlaanderen. We betalen ons gebrek aan ruimtelijke ordening cash aan rioleringen en andere nutsvoorzieningen. Door in te zetten op kernversterking kan Vlaanderen alvast voorkomen dat het rioleringsnetwerk nog verder moet worden uitgebreid, waardoor er meer – hoognodige - financiële middelen vrijkomen voor het onderhoud en de renovatie van het bestaande netwerk.
~ Ruimte en bos ~
Protest tegen shoppingcentrum Just Under the Sky
Een coalitie van stads- en milieuverenigingen, zelfstandigen, vakbonden en buurtcomités uit Brussel en Vlaanderen verzet zich tegen de aanvraag van een milieuattest voor het shoppingcenter Just Under the Sky. Just Under the Sky is het nieuwe shoppingcenter dat de groep Mestdagh wil realiseren naast de Van Praetbrug, waar de A12 onze hoofdstad binnenkomt. In september kreeg Mestdagh al een stedenbouwkundig attest - de eerste stap naar een bouwvergunning.Nu vraagt Mestdagh ook een milieuattest aan, de eerste stap naar een milieuvergunning.
Dit project is nefast voor de mobiliteit. In drukke periodes verwacht Just Under the Sky 155.000 bezoekers per week, waarvan 70 % met de auto. De Van Praetbrug, nog altijd een belangrijke toegangspoort tot Brussel voor het pendelend autoverkeer, is nu al overbelast. De files zullen daar door het shoppingcenter nog toenemen. Hoe dit te rijmen valt met de ambitie van de Brusselse regering om het autoverkeer tegen 2018 met 20% te verminderen, is een raadsel. Bovendien moet ook nog rekening gehouden worden met twee andere plannen voor shoppingcentra in de directe omgeving: het NEO-project op de Heizel en Uplace in Machelen. Alle drie zijn ze voor hun bereikbaarheid –met de auto- volledig afhankelijk van de Brusselse Ring en de A12. Die zullen nog meer en nog langere files te verwerken krijgen.
Deze shoppingcentra maken elke poging om de Europese normen voor fijn stof en stikstof te halen onmogelijk. Zowel Vlaanderen als Brussel zitten nu al serieus boven die normen en moesten aan Europa uitstel vragen. Voor fijn stof werd die uitstelaanvraag afgewezen wegens een te gebrekkig beleid van beide gewesten. Ons land werd integendeel doorverwezen naar het Europees Hof, samen met Roemenië. Voor de verzurende stikstofuitstoot dreigen we nu dezelfde weg op te gaan, zeker als dit soort van autogerichte shoppingmalls geen halt wordt toegeroepen.
~ Ruimte en bos ~
Nog minder bos in 2010
Elk jaar gaat de Vereniging voor Bos in Vlaanderen (VBV) in de bosbarometer na hoe het gesteld is met de bossen in Vlaanderen. Ze stelt vast dat in 2010 de bosoppervlakte in Vlaanderen voor het zoveelste jaar op rij verder is afgenomen. 232 hectare bos of 500 voetbalvelden gingen tegen de vlakte terwijl slechts 21 ha nieuw bos werd gerealiseerd. Dit in schril contrast met de rest van Europa waar de bosoppervlakte wel toeneemt.
De regering beloofde in het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (RSV) 10.000 ha extra bosuitbreidingsgebieden aan te duiden . Vier jaar na de oorspronkelijke deadline is slechts 1/5e extra bosgebied voorzien. In 2010 is er zelfs 100 ha bosbestemming verdwenen op de plannen. Ondertussen ligt de afbakening van het Vlaamse buitengebeid zo goed als stil en komt er geen vierkante meter extra ruimte voor bos bij. De Vlaamse Regering treuzelt ook met oplossingen voor de aanpak van de zonevreemde bossen en de realisatie van de stadsbossen.
Het is het duidelijk dat de Vlaamse Regering onvoldoende investeert in bosuitbreiding, zowel op plan als op het terrein. Dit terwijl het draagvlak voor bos - aan het einde van het jaar van het bos - groter is dan ooit. Zo bleek uit de burgerbevraging ‘ruimte voor morgen’ in het kader van het nieuwe Beleidsplan Ruimte Vlaanderen (BRV) dat een gezonde leefomgeving met meer groen hoog op de prioriteitenlijst staat bij de gemiddelde Vlaming.
Laat het duidelijk zijn dat het dringend tijd is dat de Vlaamse Regering haar ambities en beloftes voor bos waarmaakt en dat bos aldus - zowel in de uitvoering van het RSV als in het nieuwe BRV- bijzondere aandacht verdient.
~ Ook dat nog ~
Teken petitie voor Amazonewoud
Het Amazonewoud is het grootste overgebleven regenwoud in de wereld. Maar de Braziliaanse regering wilt onaangetaste gebieden openstellen voor landbouw en veeteelt. In Brazilië hebben al 1,5 miljoen mensen de petitie getekend om president Dilma Rousseff te overtuigen haar veto te stellen. Voeg jouw stem toe: onderteken de petitie en stuur een e-mail naar de president!
