Thema’s
Milieublog archief
Home > Milieublog > september 2008
Milieublog archief: september 2008
Ander nieuws
Milieubeweging zet krachtlijnen uit voor duurzame samenleving in 2050
”Regering mag zich niet laten chanteren door Electrabel”
Is het klimaat u vier kopjes koffie waard?
Regering mag zich niet laten chanteren door Electrabel
Kosten-baten slimme meters: het is 5 voor 12
8 september 2008 - Die ochtend in Fleurus
Minister van milieu Paul Magnette werd uitgestuurd om te melden dat alles in orde was. Pas daarna gaf men toe dat er wel degelijk een risico was voor de omwonenden. We zouden het onder de noemer onbekwaamheid kunnen vatten, maar er is meer aan de hand. Ons land heeft een lange traditie van geheimhouding en verdraaiing van de feiten als het op de nucleaire veiligheid aankomt. Na de kernramp in Chernobyl werd op de nationale zender verkondigd dat er op Belgisch grondgebied geen gevaarlijke radioactieve fall out was. Achteraf moest men toegeven dat het hier om een bewuste leugen ging ‘om de bevolking niet ongerust te maken’. De Belgische traditie inzake openheid in nucleaire zaken leunt zo nog het dichtst aan bij de Russische. Voor de Chernobyl-ramp bekend raakte gingen ook kostelijke dagen verloren. De vraag dringt zich op: ‘Wat er zal gebeuren de dag dat zich een ernstig probleem voordoet in Doel of Tihange?’
Jan Vande Putte van Greenpeace België schreef voor de krant De Morgen van 6 september 2008 volgende opinietekst over het ongeval in Fleurus
Een nucleaire autoriteit op lemen voeten
Ondanks wat reorganisaties en een nieuwe directeur slaagt de nucleaire waakhond FANC er nog steeds niet in de nucleaire veiligheid af te dwingen, besluit Jan Vande Putte na het incident bij IRE in Fleurus.
Het 'incident' bij het Instituut voor Radio-elementen IRE in Fleurus heeft naast de uitstoot van radioactief jodium ook een politieke fall-out veroorzaakt. Sinds het begin van het incident hebben zowat alle betrokkenen nagelaten te doen wat van hen verwacht werd: de bevolking beschermen. Twee weken later lijken de gevolgen voor de volksgezondheid gelukkig (erg) beperkt te zijn. Toch blijft waakzaamheid geboden. De belangrijkste uitdaging is nu om na te gaan hoe het gesteld is met de nucleaire controle in dit land en welke maatregelen zich opdringen.
Op vrijdag 22 augustus is alles begonnen met een chemische reactie in een vat radioactief afval, waardoor radioactief jodium in het ventilatiesysteem terechtkwam. Volgens de versie van het IRE werd dat pas maandagochtend vastgesteld, een uitleg die vandaag nog moeilijk vol te houden is. Vervolgens heeft het IRE pas tegen de avond de controleautoriteit FANC (Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle) op de hoogte gebracht, al had het tijdens de dag wel een berichtje achtergelaten op de gsm van een inspecteur die afwezig was.
Het duurde dan nog tot donderdagnacht vooraleer er binnen het Crisiscentrum een 'crisiscel' werd opgericht die de al bekende beschermende maatregelen nam, zoals het afraden van de consumptie van bladgroenten in de gemeenten nabij het IRE.
De weinige informatie die de crisiscel op de bevolking losliet kwam niet alleen te laat, ze was ook onvolledig of misleidend. Zo had de cel tot vorige vrijdag nog niet eens een inschatting gemaakt van de specifieke risico's voor kinderen, die bijzonder gevoelig zijn voor de opname van radioactief jodium in de schildklier. Reden genoeg om verwarring te creëren bij de lokale bevolking.
Intussen waren het IRE en de autoriteiten achter gesloten deuren vooral bezig hun eigen hachje te redden. Gelukkig was er nog de Franse nucleaire autoriteit IRSN, die intussen veel uitgebreidere informatie over het Fleurusincident op haar website plaatste. Je moet het natuurlijk wel weten te vinden.
Een gedetailleerde reconstructie van de voorbije twee weken zou erg verhelderend zijn. Maar toch kunnen we nu al enkele belangrijke conclusies trekken. Uit een audit van het IRE die vorig jaar door het FANC werd uitgevoerd, bleek al overduidelijk dat het IRE het niet altijd zo nauw nam met de veiligheid. Een reeks maatregelen werd voorgesteld. Een klein jaar later moeten we vaststellen dat men drie dagen nodig heeft om het FANC te bellen.
De nalatigheden van het IRE bij dit incident springen natuurlijk eerst in het oog. Maar de draagwijdte reikt veel verder. Waarom is de nucleaire autoriteit niet bij machte om de veiligheid bij het IRE af te dwingen? Waarom is minister Patrick Dewael, die sinds 2003 verantwoordelijk is voor nucleaire veiligheid, er niet in geslaagd het noodlijdende agentschap snel operationeel te maken? Zijn voorganger Antoine Duquesne had er al niet naar omgekeken en toenmalig directeur Jean-Pol Samain maakte intussen goede sier op internationale congressen en veronachtzaamde de situatie in België. Er moest in 2003 dus snel gehandeld worden.
Maar pas in 2006 werden de puntjes op de i gezet door een speciale parlementaire commissie Nucleaire Veiligheid. Achter gesloten deuren kwamen de verhalen over de incompetentie van de directie van het FANC naar boven. Intussen had minister Dewael niet stilgezeten. Directeur Samain werd ontslagen, maar als beloning voor bewezen diensten door de minister benoemd tot voorzitter van de Wetenschappelijke Raad, een erg belangrijke functie voor het verlenen van nucleaire vergunningen. Het ministerieel besluit van 11 mei 2006 leest als een lofzang op de betrokkene. Vandaag moeten we vaststellen dat ondanks wat reorganisaties en een nieuwe directeur het FANC er nog steeds niet in slaagt de nucleaire veiligheid af te dwingen.
Hoe zit het intussen met de veiligheid van de kerncentrales? Terwijl een ongeval bij het IRE tot een lokale crisis kan leiden, zou een ernstig ongeval in Doel of Tihange een ramp van Europees formaat betekenen. Reden genoeg voor bezorgdheid. Gelukkig zijn Electrabel-Suezmanagers niet op een hoopje te gooien met hun collega's bij het IRE. Maar met de liberalisering van de elektriciteitsmarkt heeft Electrabel een reeks besparingsprogramma's gestart.
Wellicht het meest verontrustende is de besparing op personeel: steeds minder personeel, minder opleiding en minder ervaring. Er wordt wel eens vergeten dat de veiligheid van een centrale staat of valt met arbeiders die de bouten vastdraaien. Zo kan de miljardenwinst van Suez nog wat aangedikt worden, ten koste van de samenleving.
De kerncentrales zijn het voorbeeld bij uitstek van het principe: privatisering van de winsten en socialisering van de lasten. Voor de enorme risico's is Electrabel nauwelijks verzekerd. Kernafval wordt overgedragen aan de Belgische staat voor een habbekrats. In ruil heeft de consument sinds 1971 van de duurste tarieven in Europa betaald om die dure kerncentrales te financieren. En de nucleaire autoriteit? Die beschikt over een handvol inspecteurs om ze te controleren.
8 september 2008 | Jan Turf
|
08-09-2008 |
contact | disclaimer | zoek | privacy | abonneer op de babbels | vacatures | sitemap | in english |