Thema’s
Milieublog archief
Home > Milieublog > oktober 2008
Milieublog archief: oktober 2008
Pesticiden verpesten groenten en fruit
Landbouw, Milieu & gezondheid, Consumenten
2008
De helft van groenten en fruit in onze rekken bevat sporen van pesticiden. Dit is een stijging van 20% over de laatste vijf jaar. Zo leren we uit een Europese studie die door PAN Europe kon worden ingekeken. Voor België vinden we cijfers op de website van het Federale Voedselagentschap. De recentste dateren van 2006. Vers fruit en groenten bevat in 52% van de gevallen residu’s. Granen scoren iets beter: 41%. Tussen 2001 en 2006 is voor verse groenten en fruit, de wettelijke normoverschrijding gestegen van 4% tot 9%! Eén op tien voedingsproducten bevatten 4 of meer verschillende pesticiden. En voor wie het zich zou afvragen: voor het gecombineerd voorkomen van pesticiden bestaan geen normen…
Nochtans kunnen ze elkaars schadelijke werking onderling versterken. Genoeg reden voor bezorgdheid. Dachten wij.
De dag dat het nieuws via PAN Europe in de Vlaamse media komt, slaat ook de Boerenbond alarm.
Niet over de negatieve impact van al die pesticiden op volksgezondheid of milieu. De landbouworganisatie maakt zich net grote zorgen over het verbod op sommige pesticiden dat eraan komt. Een nieuwe Europese verordening zal een aantal van de meest gevaarlijke pesticiden van de markt laten verdwijnen. Hierdoor dreigen groenten en fruit duurder te worden, aldus de Boerenbond. De productiekosten zouden stijgen. Die vrees wordt nog meer aangewakkerd door de pesticidenproducenten zelf, verenigd onder de Europese federatie, de European Crop Protection Association (ECPA). De ene na de andere studie verschijnt: in februari in Italië, recent ook in Nederland.
Een Europese studie, uitgevoerd door het Duitse EuroCARE in opdracht van de producenten, schat een nakende prijsstijging van 20 à 69% voor granen en 19 à 58% voor aardappelen. De Nederlandse studie kondigt inkomstenverliezen aan van 13 à 28% voor de aardappelteelt tot 37 à 100% voor komkommers of ronduit 100% voor sierheesters. Is het dan onterecht dat Europa haar verantwoordelijkheid neemt? PAN Europe stelt vast uit het gelekte rapport dat vijf van de meest gevonden stoffen in Europese voedingsstoffen geklasseerd zijn als kankerverwekkend, schadelijk voor het erfelijk materiaal, schadelijk voor de voortplanting of hormoonverstorend. Het is net op die stoffen dat Europa zijn pijlen richt. Net dat soort pesticiden zou niet meer mogen verkocht worden indien er geen economisch valabel alternatief voor bestaat.
Volgens de Europese Commissie gaat het om zo'n vijf procent van de pesticiden die vandaag worden goedgekeurd, 23 in totaal. Het Europese Parlement gaf inmiddels te kennen ook bezorgd te zijn over de toxiciteit voor bijen. Indien de definitieve verordening daar rekening mee houdt, zouden nog ’s een bijkomende 35 pesticiden worden gebannen volgens de gegevens van het Britse Pesticides Safety Directorate.
Hoe zit het dan die vermeende prijsstijgingen en inkomstenverliezen? Wij hebben altijd enig voorbehoud bij studies in opdracht van producenten, die alarm slaan over de sociaal-economische gevolgen van een strengere reglementering van hun eigen product.
Marcel Adenauer van de EuroCARE studie geeft in een interview op EurActiv toe dat er heel wat onzekerheden zitten in de gebruikte cijfers. Ze houden bijvoorbeeld geen rekening met nieuwe (landbouw)technologische ontwikkelingen. Het gaat eerder om een voorspelling over een situatie, ervan uitgaande dat pesticiden niet worden vervangen en dat alle beleid voor het overige gelijk blijft.
Stefani Baldi, onderzoeker van de Italiaanse studie, heeft zich laten ontvallen dat de analyse gebaseerd is op een ‘worst case scenario’. In realiteit zijn markten bijzonder dynamisch. Een aankomende ban op schadelijke pesticiden zal producenten ertoe aanzetten om alternatieven te zoeken, chemisch of landbouwtechnisch. Toen in ’91 de voorganger van deze verordening verscheen, werd ook al moord en brand geschreeuwd. Van de 900 stoffen die toen op de markt waren, zijn er nu nog een driehondertal over. Van enige nefaste impact op landbouw of prijzen, hebben wij alvast geen weet. Stoffen worden trouwens enkel gebannen als er effectief ook economisch aanvaardbare alternatieven zijn. Indien dit niet het geval is, voorziet de ontwerp verordening nog in de mogelijkheid om uitzonderingen aan te vragen.
Via de “essential use derogation” mogen Lidstaten die kunnen aantonen dat bepaalde teelten in het gedrang komen door het ontbreken van alternatieven, die pesticiden nog vijf jaar langer laten gebruiken. En na die vijf jaar kunnen ze... nogmaals voor vijf jaar een extra derogatie aanvragen. De angst die vandaag bij de landbouwers (en de consument) wordt gecreëerd is op z'n minst een beetje voorbarig. Althans wat de gevolgen van een ban op enkele pesticiden betreft. Als voedselprijzen stijgen, dan zal dat veeleer het gevolg zijn van andere factoren zoals bijvoorbeeld de stijgende energieprijzen.
Jammer dat net nu de VLIF-steun voor energiebesparende maatregelen in de landbouw door Landbouwminister Peeters omlaag werd gehaald. Misschien wordt het tijd voor de Boerenbond om het geweer 's van schouder te veranderen. En prioriteit te geven aan een minder energie-intensieve landbouw met minder meststoffen en... minder pesticiden.
Zie hierover ook het persbericht van Velt vzw
17 oktober 2008 | Esmeralda Borgo
Een federale begroting, overgoten met groene saus
Verkeer, Klimaat & energie, Milieu & politiek, Consumenten
2008
In de federale begroting zit geen enkele maatregel inzake ‘groene fiscaliteit’. Wel overgoot de federale regering een aantal maatregelen uit haar begroting met een groen sausje, in de hoop dat de burger het beter zou slikken. Maar met milieubeleid heeft dit niets te maken, zegt Jan Turf, beleidscoördinator bij Bond Beter Leefmilieu.
De regering wil een heffing invoeren op vliegtuigtickets: 10 euro op korte afstandsvluchten, en 50 euro op lange afstands- en business-classvluchten. Goed voor 132 miljoen euro. Voor diesel en benzine wordt het cliquetsysteem opnieuw geactiveerd, zodat de accijnzen op autobrandstoffen stijgen. Goed voor zo’n 160 miljoen euro. En Electrabel en SPE zouden in 2009 samen 500 miljoen euro moeten bijdragen. Zoals gezegd, het oogt wellicht groen, maar het heeft niets te zien met de vele voorstellen en ideeën die de milieubeweging – en zij niet alleen: ook de Oeso dringt reeds lang aan op vergroening van onze fiscaliteit - sinds geruime tijd naar voren schuift.
De milieubeweging maakt een onderscheid tussen sturende heffingen – die het gedrag moeten beïnvloeden – en financierende heffingen – die de staatskas moeten spijzen. In het geval van sturende heffingen moet het doel zijn dat de burger/consument zijn gedrag wijzigt. Op het einde van de rit levert dit niet meer, maar eventueel zelfs minder inkomsten op voor de overheid. Maar omdat ook de milieu- en gezondheidskost daalt, kan de overheid er toch nog bij winnen.
In het geval van een financierende heffing is het de bedoeling geld in het laatje te brengen. Vandaag worden er belastingen geheven op zaken die we eigenlijk willen bevorderen: arbeid bijvoorbeeld. Vergroening van de fiscaliteit betekent in dit geval dat de grondslag voor de belasting vergroent: van belasting op arbeid naar belasting op milieuvervuiling. Dat staat los van de vraag of de overheidsinkomsten moeten stijgen, dan wel dalen. Op zich is de ‘vergroening’ zelf neutraal. De verschuiving die optreedt levert het zogenaamd ‘dubbel dividend’ op: meer arbeidsplaatsen, minder vervuiling. Ook hier zullen de externe milieu- en gezondheidskosten dalen.
Een derde invalshoek is deze van ‘de juiste prijs’. Hierbij wordt de ‘externe kost’ (bijvoorbeeld de impact op lmilieu of gezondheid), die een product of dienst veroorzaakt, doorgerekend in de prijs. Neem het voorbeeld van de biolandbouw of van FSC-gecertificeerd hout: de prijs in de winkelrekken is vaak duurder dan de prijs van een niet-duurzaam geproduceerde groente of hout. Bij deze laatste wordt er immers een deel van de kost afgewenteld op milieu en gezondheid. De overheid kan hier een corrigerende heffing opleggen, zodat de prijs voor milieu of gezondheid mee in de winkelprijs van het product wordt geïntegreerd. Dat kan een sturend effect hebben, kan de inkomsten van de staat verhogen en kan de schade aan milieu en gezondheid drukken. Als we nu de voorgestelde maatregelen inzake auto en vliegtuig van naderbij bekijken, en we passen er de ‘groene fiscaliteitsprincipes’ op toe, dan stellen we vast dat het gaat om financierende maatregelen tout court: geen verschuiving van belasting op iets positiefs (arbeid) naar iets negatiefs (vervuiling), maar gewoon een bijkomende heffing. Weg, dubbel dividend. En weg ook, de mogelijke steun van de bevolking voor de keuze.
Zullen de heffingen op vliegtickets een ‘sturend’ effect hebben? Het valt niet uit te sluiten. Het zou kunnen dat minder mensen het vliegtuig gaan nemen voor korte afstanden (er is voor sommige bestemmingen een alternatief: de hoge snelheidstrein). Voor de langere afstanden is er geen alternatief. Tenzij thuisblijven, natuurlijk. Ook wat de auto betreft zou het kunnen dat een hogere heffing het aantal gereden kilometers wat afremt. Er bestaan alternatieven genoeg: de fiets, de tram, de trein, … Dus toch een groene maatregel? Hoogstens een maatregel met een onbekend (en in elk geval marginaal) milieuvoordeel. Maar waar – door het gebrek aan ernstige verantwoording – meteen ook de helft van de bevolking tegen in het verweer komt. Een betere werkwijze om de steun voor de noodzakelijke vergroening van de fiscaliteit te ondermijnen, is moeilijk denkbaar.
Blijft de bijdrage van 500 miljoen euro die van Electrabel en SPE wordt ‘gevraagd’. Die bijdrage, beste lezer, zou een teruggave moeten zijn van het miljard onrechtmatige winsten die deze bedrijven dankzij hun staatsbescherming jaarlijks uit de zakken kloppen van de burger. Met milieu hebben ook die niets te maken. Ze zouden er iets mee kunnen te maken hebben, mocht het geld, zoals wij sinds lang vragen, besteed worden aan het versneld investeren in rationeel energieverbruik of in ondersteuning aan de doorbraak van hernieuwbare energie. Maar in dit geval is daar geen sprake van. Of toch: er zal met Electrabel gepraat worden over de besteding. Electrabel als groene ridder? Komkom. Gewoon begroting doen kloppen. Et après nous le déluge.
16 oktober 2008 | Joris Gansemans
Tankkaarten
Verkeer, Klimaat & energie, Economie, Consumenten
2008
Voor wie het nog niet wist: de fiscale gunstmaatregelen voor bedrijfswagens in ons land zijn een zegen voor het milieu. Jawel, dat leest u goed. Hoe meer auto’s er rijden, hoe beter. U wist dat nog niet. Maar nu wel. Dankzij Bart Tommelein, Open-VLD fractieleider in de Kamer en in het dagelijks leven een intelligent en genietbaar mens.
Pas op. Hij schudt dat niet zomaar uit zijn mouw. Neen, hij weet ook waarom dat zo is. “Dat die auto’s na 4 jaar of 150.000 kilometer vernieuwd worden, zorgt voor een voortdurende instroom van steeds milieuvriendelijker wagens,” zegt hij in de Knack van 8 oktober 2008.
“Het systeem is dus niet slecht, maar net goed voor het milieu: ons wagenpark is nieuwer dan wanneer die aftrekbaarheid er niet was geweest.”
Nu goed. Op de vraag waar die auto’s van vier jaar oud of met 150.000 kilometer op de teller naartoe gaan, laat Tommelein ons in het ongewisse. Ergens waar ze abrupt stoppen met vervuilen, waarschijnlijk. Punt is: hoe meer auto’s, hoe beter voor het milieu.
Maar Tommelein heeft nog meer verrassingen in petto. We moeten helemaal niet minder met de wagen rijden. Ook dat wist u misschien nog niet. Integendeel.“De automobielsector heeft het nu al moeilijk genoeg.” Rondjes rijden als sociale plicht!
In dat één en hetzelfde Knack-stukje komt Bart Tommelein nog eens verrassend uit de hoek. Over de fiscale aftrekbaarheid van tankkaarten. Hij is namelijk van mening dat dit een bron is van inkomsten voor de staat. Door fiscale aftrek wordt er meer gereden, en hoe meer er gereden wordt, hoe meer inkomsten voor de staat.. En wij die zo’n donkerblauw vermoeden hadden dat fiscale aftrek net voor minder inkomsten zou zorgen. Maar dat hebben we dus fout.
Vreemd, dat alles, zeer vreemd.
10 oktober 2008 | Joris Gansemans
Vattenfall
Klimaat & energie, Consumenten, Milieubeweging
2008
Als u zich afvroeg hoe de campagnes van een milieuvereniging met wansmakelijk veel geld eruit zou zien, dan biedt het Zweedse Vattenfall u een mooi voorbeeld. In verschillende grote kranten in Vlaanderen stond op 30 september 2008 een paginagrote advertentie. Heel mooi gedaan, echt waar. Met de bergtoppen die opnieuw wit werden, bedekt door duizenden witte handtekeningen. De sneeuw zou wel volgen. In de advertentie werd u gesmeekt of u, alstublieft, een klimaatpetitie zou willen ondertekenen. Want de klimaatverandering, daar moet echt dringend wat aan gedaan worden.
Ondertussen hebben al 7553 bezorgde burgers de petitie ondertekend. En de teller loopt door.
Vattenfall gaat zelfs actie voeren bij de politieke leiders, in uw naam. Van het Luxemburgplein in Brussel tot in Poznan in Polen, tijdens de komende VN-klimaatconferentie.
Maar Vattenfall is geen milieuvereniging met wansmakelijk veel geld. Het is een Zweedse energiereus. Vattenfall baat kerncentrales, kolencentrales en stuwdammen uit, vooral in Zweden, Duitsland en Polen.
Wie heel de site van de campagne binnenste buiten surft, wordt er op lichtjes dogmatische toon van op de hoogte gebracht dat het afvalprobleem van kernenergie zo goed als opgelost is (niets is minder waar) en dat de uitstoot van kolencentrales kan vermeden worden met de opvang en de opslag van koolstof (er is nog geen werkende grote centrale met uitgerust met dit zogenaamde CCS-systeem).
Maar wat drijft Vattenfall om zo plots een klimaatbeleid te vragen? Waarom willen ze ineens een prijs op de uitstoot van CO2?
Het antwoord op die vragen hebben we tussen de regels moeten lezen. Want dat stond jammer genoeg niet op de site. Wat Vattenfall echt wil, is dat nieuwe kerncentrales en CCS rendabel zouden worden. Want dat zijn ze vandaag niet. De investeringen in nieuwe kerncentrales liggen veel te hoog. En CCS is ook nog lang niet levensvatbaar. Dus moet de CO2-prijs omhoog, om die technieken wel rendabel te krijgen.
De Zweedse energiereus wil veel geld verdienen aan de klimaatopwarming. Daarvoor probeert hij de bezorgde burger voor zijn kar te spannen. En het schijnt te lukken. Deze campagne is zo subtiel opgebouwd dat al meer dan 7500 – vooral Zweedse - burgers zich hebben laten vangen. Manipulatie van het ergste soort, denken wij dan.
Aarzel niet om uw ongezouten mening over deze campagne te geven op http://climatesignature.vattenfall.com/signmanifesto.php
2 oktober 2008 | Joris Gansemans
|
17-10-2008 |
contact | disclaimer | zoek | privacy | abonneer op de babbels | vacatures | sitemap | in english |