Thema’s
Milieublog archief
Home > Milieublog > december 2009
Milieublog archief: december 2009
De schande van Kopenhagen
2009
23 december 2009 | Jan Turf
KOPENHAGEN: Het doek valt
2009
Het doek is gevallen. Er is beslist om 'akte te nemen van het Kopenhagenakkoord'. De werkgroepen krijgen het mandaat om de komende maanden verder te werken aan de ontwerpteksten waar ze de voorbije week aan gezwoegd hebben. Meer dan dat krijgen we niet. Nooit gedacht met zo'n mager beestje naar huis te keren.
19 december 2009 | Sara Van Dyck
KOPENHAGEN? NOPENHAGEN
2009
Ondertussen is het al zaterdagochtend 8 uur. Na een lange nacht zitten we nog steeds midden in discussies. De uitkomst staat nog niet vast, maar alles wijst erop dat we – in het beste geval? - met een politieke verklaring naar huis zullen keren. Wat er nu voorligt is niet meer dan een lege doos. Een zware teleurstelling. Kopenhagen is geen hopenhagen meer maar Nopenhagen.
Gisterenochtend was het al snel duidelijk dat men aan een politieke verklaring werkte. Na een eerste perslek naar de Guardian, circuleerden er nog talloze ontwerpteksten. Er kwam een einde aan een verwarrende namiddag op het moment dat Obama ’s avonds laat plots aankondigde dat hij het op een akkoordje had gegooid met China, India en Zuid-Afrika. Dit “Copenhagen agreement”, waar uiteindelijk een 25-tal landen zouden hebben aan meegewerkt, is een zware teleurstelling. Er staat dan wel neergeschreven dat men de temperatuurstijging beneden de twee graden wil houden, met wat voorligt komt men daar lang niet. We riskeren af te stevenen op een temperatuurstijging van meer dan drie graden. Geen piekjaar voor de CO2 uitstoot, geen concrete doelstellingen voor 2020, geen lange termijndoelstelling voor 2050 en alle achterpoortjes staan nog open. Het enige wat er momenteel in het akkoord is opgenomen, zijn financiële middelen op de korte en langetermijn. Het lijkt erop of sommige landen hun verplichtingen hebben willen afkopen. De nood aan een wettelijk bindend akkoord binnen de 6 maanden, verdween op mysterieuze wijze op het allerlaatste moment uit de tekst. Onbegrijpelijk dat onze “klimaatleider” Europa hierin wil meestappen.
De discussies zijn 
We moeten niet meer bang zijn voor “Greenwashing” van een akkoord. Wat nu voorligt is gewoon te mager om nog maar de moeite te doen om het een groene wasbeurt te geven. Wat de uitkomst ook moge zijn – als er al een uitkomst is - , het is wel duidelijk dat de 2 graden doelstelling nog mijlenver van ons verwijderd is.
19 december 2009 | Sara Van Dyck
KOPENHAGEN op epo
2009
We zijn in vijfde versnelling geschakeld. Vanmorgen besliste de Deense voorzitter om de twee werkgroepen, één over de engagementen voor de Kyotolanden en een andere voor de niet-Kyotolanden, terug samen te roepen. De werkgroepen moeten nog tot in de vroege uurtjes aan hun ontwerpteksten schaven. De teksten bevatten nog te veel haakjes en onuitgeklaarde technische details om aan de ministers en staatshoofden voor te leggen. Daarnaast zal Connie Hedegaard nog achter de schermen verder werken. Een nieuwe Deense tekst wordt alleszins niet meer verwacht.
Ondertussen gaat de eindeloze rij van speeches verder. Het is surreëel om te zien hoe talloze regeringsleiders hun toespraken houden, terwijl er ondertussen naarstig verder onderhandeld wordt. Mislukken is geen optie. Onze wereldleiders beseffen dat ze niet met lege handen kunnen terugkeren. Kleppers als Sarkozy en Merkel waren vanmiddag al aan de beurt. Sarkozy gaf een gepassioneerde speech. Maar de inhoud was jammer genoeg niet even bevlogen als de toon. Grote woorden, weinig inhoud. De Amerikaanse onderhandelaar Todd Stern en onze eigen klimaatminister Paul Magnette komen vannacht ook nog aan de beurt. Benieuwd wat zij te zeggen hebben.
Een beetje beweging bij de Verenigde Staten
Vanmorgen kondigde Hillary Clinton aan dat de Verenigde Staten willen bijdragen aan een fonds van “100 miljard dollar” tegen 2020 voor ontwikkelingslanden. Dit is nieuw. Een hele kleine stap voorwaarts. Maar lang niet genoeg. Honderd miljoen dollar tegen 2020 zal niet volstaan. De wereldbank becijferde in zijn recent World Development Report dat in 2030 jaarlijks wereldwijd 75 miljard dollar voor mitigatie en 400 miljard dollar voor adaptatie nodig zal zijn. De VS bleef vaag over het bedrag dat ze op zich wil nemen, over de structuur van het fonds, of het gaat om private of publieke middelen,… Op de vraag of de Verenigde staten ook korte termijnfinanciering op tafel zouden leggen, antwoordde Hillary: “we zullen hiervoor ook met geld over de brug komen.” Waarna ze zich omdraaide naar haar toponderhandelaar Todd Stern en heel onzeker vroeg “ right Tod?” Zo zie je maar dat de ministers het niet altijd voor het zeggen hebben…
Europa staat (voorlopig?) nog stil
Mijn col
Het wordt nog een lange en spannende dag morgen. Ik zal het proces op de voet volgen en hoop dat ik hier met een positieve boodschap kan afsluiten.
18 december 2009 | Sara Van Dyck
KOPENHAGEN: De eindspurt is ingezet
2009
Het 'High level segment' is goed en wel van start gegaan. De staatsleiders stellen één voor één hun ambities en verwachtingen scherp. Voor Hugo Chavez is het duidelijk dat het kapitalisme dringend moet aangepakt worden. De staatsleiders van de kleine eilandstaten willen enkel naar huis met een ambitieus globaal akkoord, zodat hun kinderen en kleinkinderen nog een thuisland zullen hebben. Jammer genoeg lijken heel wat staten niet te beseffen wat dit wil zeggen. In de toespraak van de Zweedse Europese voorzitter, waren er een paar kleine openingen, maar de Europese Unie blijft vooral de kat uit de boom kijken. Het leiderschap is nog ver te zoeken. En de Verenigde Staten? Zij verdienden voor de tweede dag op rij het fossiel van de dag. Of liever het fossiel van de nacht. De Verenigde staten waren tijdens de onderhandelingen dinsdagnacht verre van constructief en mogen een aantal extra [haakjes] op hun naam schrijven. De officiële speech van Obama staat morgen op de agenda. We kijken er naar uit.
Connie maakt plaats voor Lars
Het nieuws van de dag is het ontslag van Connie Hedegaard. Eerste minister Rasmussen verkiest om het 'high level segment', waar meer dan 100 staatshoofden naartoe komen, zelf voor te zitten. Connie Hedegaard blijft echter een belangrijke rol spelen. Als speciaal gezant zal ze de onderhandelingen achter de schermen voeren. En het is daar dat allicht nog het echt zware werk zal gebeuren.
Het feit dat een voorzitter van de conference of parties aftreedt, is nooit eerder gebeurd. Dit illustreert hoeveel er op het spel staat de komende dagen. De vraag is nu vooral hoe premier Rasmussen op dit essentiële moment in de onderhandelingen het broodnodige vertrouwen weer kan winnen. Komt hij met nieuwe Deense teksten op de proppen? De Deense tekst die vorige week naar de pers lekte, zorgde voor veel wantrouwen en onbegrip. Krijgen we een herhaling van dit scenario? Of laat Rasmussen de ministers en staatshoofden enkel verder onderhandelen op basis van de ontwerpteksten waar de onderhandelaars de voorbije dagen en nachten aan gewerkt hebben?
Onder druk
Niet allee
De transparantie van het proces staat onder druk. De weinigen onder ons die het geluk hebben om de onderhandelingen op de voet te blijven volgen, zullen erover waken dat men niet met een 'greenwash' onder de arm naar huis keert. We blijven gaan voor een wettelijk, ambitieus en rechtvaardig akkoord. Ik kan het niet genoeg blijven herhalen, het is hoog tijd om ambitieuze reductiedoelstellingen, financiering en vooral ook wederzijds vertrouwen te tonen. Enkel op die manier kan het proces nog slagen.
Volgens de president van de Malediven is het enkel een kwestie van politieke wil en creativiteit: 'Als we mensen naar de maan kunnen sturen, waarom zouden we er dan niet in slagen om de weg naar een koolstofarme toekomst in te slaan?'
17 december 2009 | Sara Van Dyck
KOPENHAGEN: Omgekeerd theater
2009
Normaal gezien wordt een stuk opgevoerd op de scène en dus voor het publiek. Die logica is woensdag in Kopenhagen omgedraaid. Achter de schermen gaat het echte werk verder. Op de bühne moeten we het stellen met obligate speeches.
Het zogenaamde high level segment, zeg maar de gelegenheid voor alle staatshoofden of regeringsleiders om een toespraak te houden, is hier begonnen. Twee dagen lang volgt een haast eindeloze stoet van interventies elkaar op. De meeste hebben helaas weinig echt verband met de onderhandelingen. Voor veel landen is het een podium om ideologische statements te maken, oude mantras te herhalen of volledig naast de kwestie te leuteren. De voorbeelden tijdens de eerste sessie waren sprekend. De president van Senegal bijvoorbeeld wist ons te vertellen dat klimaatverandering een grote opportuniteit was voor Afrika om gratis zonne-energie op te wekken. Geen zinnig mens die verstond wat de man bedoelde. Chavez werd dan weer onthaald als de held van veel ontwikkelingslanden. Karl Marx, Rousseau, Rosa Luxemburg, de Bijbel, alsook de grote filosoof Fidel Castro passeerden de revue in een retorisch bravourestuk. Eerst een socialistische revolutie en dan het klimaatprobleem oplossen, was het advies van kameraad Hugo. Hij werd door veel vertegenwoordigers op een staande ovatie onthaald en omringt door de pers als een megaster. De arme man van Suriname die na hem kwam kreeg geen seconde aandacht en kon niet anders dan gelaten zijn tekstje voorlezen terwijl Chavez zijn after show verzorgde.
De twee meest opvallende interventies kwamen van de EU en de Afrikaanse Unie. Vertegenwoordigd door Ethiopië, stelde de Afrikaanse Unie een aantal duidelijke eisen aan een financieringssysteem. Helder gebrachte verzuchtingen die om een stevig antwoord van de ontwikkelingslanden vroegen, maar niet in een ideologisch moeras wegzonken. Zweden dat namens de EU sprak, liet een opening voor sterkere financiële engagementen. Dat de twee partijen elkaar vonden bleek later in de namiddag tijdens een persconferentie van de EU waarop de Ethiopische president ook mee van voor zat en beide partijen bevestigden dat ze samen aan een werkbaar financieel systeem werken. Overigens was het ook de EU die als enige heel duidelijk man en paard noemde en de VS en China opriep om eindelijk verantwoordelijkheid te nemen onder de vorm van bindende verplichtingen. Samen zijn beiden immers voor ongeveer 45 procent van de uitstoot verantwoordelijk. De EU is, ondanks het feit dat ze niet zomaar van de 20 naar de 30 procent reductie overstappen, de meest duidelijke en ambitieuze actor bij de industrielanden. We mogen inderdaad nog meer ambitie verwachten, maar vooral de VS mag eindelijk eens uit zijn kot komen. De uitspraak van senator Kerry dat we ons niet ongerust moeten maken want dat de senaat zeker een wet zal stemmen had op mij precies het omgekeerde effect. Het feit dat Kerry geen duidelijke doelstelling naar voor schoof en bovendien absoluut niet over bindende verplichtingen sprak, maken me alleen maar ongeruster. De reputatie van de senaat rond dit thema nog meer.
Maar zoals gesteld is het vooral, om niet te zeggen haast exclusief, achter de schermen dat er momenteel gewerkt wordt. Wellicht de enige mogelijkheid om er nog iets van te maken. Daarom zijn het ook de grote jongens onder elkaar die de zaak gaan moeten forceren. Het zijn niet Paraguay, Malawi en Bhutan die de zaak gaan redden. Ook niet België en Portugal overigens. Laat ons zeggen dat het in essentie een soort uitgebreide G20 is die de onderhandelingen zal beslechten; of niet. Bij heel wat onderhandelaars is er alvast pessimisme. Er is, op een goeie werkdag van het einde, over zo goed als niks een akkoord. Het eindspel is ingezet. Het is hopen dat er toch nog een feniks uit oprijst.
16 december 2009 | Hans Bruyninckx
KOPENHAGEN: Groot nieuws - er wordt opnieuw gepraat!
2009
Maar helaas –en vooral- niet enkel omwille van taalproblemen. Het meest opvallende in de publieke sessies is het eindeloze herkouwen van argumenten en het steeds terug verwijzen naar enkele basisgegevens. Alsof iedereen ondertussen het IPCC ABC nog niet kent. Ook onderhandelaars en observatoren met wat dienstjaren op de teller bevestigen het uitermate frustrerende karakter hiervan. Het maakt ook dat er meer naast of tegen elkaar gepraat wordt dan met elkaar. Bereidheid tot compromis blijkt er al helemaal niet uit.
En dan is nu precies waar het de volgende twee dagen om draait. Het politieke akkoord zal er slechts komen indien er op minstens een paar vlakken eindelijk een compromis kan gevonden worden. Onder het huidige gesternte zal het in ieder geval een mager beestje worden. Ik vraag me af hoe men dit gaat overgieten met een jus van optimisme en diplomatiek gespin. Ook interessant hoe vooral de VS in zo’n compromis moet passen.
Niet dat dit volgens Todd Stern een probleem is. De klimaatgezant van Obama legde op een persconferentie vandaag uit dat de VS immers meer doet dan andere landen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Hij had wel veel sympathie voor de EU inspanningen, maar aan de Amerikanen konden we toch niet tippen. Psychologen spreken in dergelijke gevallen van ‘auto-suggestie’. Terwijl iedereen snakt naar een echt engagement in Washington tracht ook de Obama administratie de wereld voor de gek te houden met dergelijk discours. De VS belooft inderdaad een ernstige inspanning tussen nu en 2020. Maar men vergeet dat er de afgelopen 15 jaar niets gebeurd is. Obama wil de republikeinen in het congres niet bruskeren door niet openlijk Bush en de conservatieve republikeinen hiervoor verantwoordelijk te stellen. Hij moet immers de eerste echte Amerikaanse klimaatwet nog door de senaat loodsen. Maar mogen wij wel vragen om ons niet voor onnozelaars te houden en dit soort praat voor intern gebruik te reserveren. Het is ‘change we can believe in’ waar we op wachten.
Voor wie houdt van politieke operette wordt het vanaf vandaag boeiend. De eindeloze reeks sprekers bevat immers illustere oratoren en demagogen als Chavez, Ahmadinejad, Sarkozy en andere Berlusconi’s. Terwijl deze heren hun al dan niet ideologisch wijsheid op de goegemeente loslaten zal er nog 48 uren alles uit de kast gehaald worden om de zaak hier te redden. Dat is nog steeds mogelijk, maar het tegendeel ook. Connie Hedegaard die de vergadering voorzit zei sprekend dat 'alhoewel een mislukking geen aanvaardbare optie is, het wel een realistische mogelijkheid is.'
16 december 2009 | Hans Bruyninckx
KOPENHAGEN: Drie grote uitdagingen
2009
Daarnaast is er nog steeds veel onduidelijkheid over de financiering. De beloftes voor korte termijnfinanciering van de Europese Unie vorige week vormden een eerste, maar veel te bescheiden, aanzet. Willen we, in de geest van het klimaatverdrag, ontwikkelingslanden bijstaan in hun transitie naar een koolstofarme ontwikkeling en een aanpassing aan een veranderend klimaat, dan moet er nog veel meer geld op tafel komen. Geld dat broodnodig is om de ontwikkelingslanden mee aan boord te krijgen van een wettelijk en ambitieus klimaatakkoord.
Dat brengt me bij de laatste, maar niet minst belangrijke, kloof die nog moet overbrugd worden. Het vertrouwen is zoek. Het wantrouwen, dat vooral speelt tussen ontwikkelingslanden en geïndustrialiseerde landen, is een grote vertragende factor in het onderhandelingsproces. Om dit wantrouwen te overwinnen, is er dringend nood aan duidelijkheid. Duidelijkheid over die andere twee kloven die nog gedicht moeten worden. Het is hoog tijd dat de geïndustrialiseerde landen, en hierbij denk ik niet alleen aan Europa maar zeker ook aan de VS, hun historische verantwoordelijkheid opnemen en met concrete engagementen over de brug komen. Meer dan twintig Amerikaanse bedrijven riepen Obama vandaag op om met een klimaatakkoord terug te keren met significante reductiedoelstellingen en substantiële financiering voor ontwikkelingslanden. Zij beseffen dat nietsdoen veel meer kost dan de handschoen opnemen in de strijd tegen de klimaatverandering. Wie niet?
16 december 2009 | Sara Van Dyck
Zwartepieten over het lijk van de Zenne
2009
Het grootste waterzuiveringstation van België, Brussel-Noord, ligt nu al een week volledig (en al langer deels) stil. De uitbater Aquiris (een filiaal van de multinational Veolia) en de bevoegde overheid (Brussels minister voor Leefmilieu Huytebroeck) schuiven de verantwoordelijkheid voor dit debacle op elkaar af. De ministers Schauvliege en Huytebroeck schrijven brieven naar elkaar (ze bellen zelfs, zij het pas nadat deze krant de zaak onder de aandacht brengt), ze organiseren spoedoverleg, consulteren hun juridische adviseurs, etc … en ondertussen creperen de rivieren in Vlaanderen.
Een paar simpele vragen krijgen maar geen antwoord.
Wil iemand op de startknop drukken aub ?
De Brusselse ingenieurs van de BMWB waren na hun inspectie kort en duidelijk over de vraag wanneer dat station terug opgestart kan worden: nu. Niettemin ligt het station nog altijd stil. Wil er dan eens iemand op de startknop drukken alstublieft – het maakt echt niet uit of het een minister is, een ambtenaar dan wel een ingenieur uit de privé. Het rondje zwartepieten kan daarna nog altijd verder gezet worden, maar éérst moet er iemand de zuurstoftoevoer voor de Zenne en Rupel terug open draaien – de rivieren creperen vandaag in Vlaanderen.
Waarom is dit station eigenlijk stilgelegd ?
De uitleg die Aquiris/Veolia naar voor schuift voor de stillegging (teveel puin in één collector waardoor een veiligheidsdeur niet meer kon sluiten), overtuigt niet. De technici van de Brusselse overheid waren formeel: er is geen oorzakelijk verband tussen dit probleem en de stillegging. Ook andere waterzuiveringsexperts fronsen (vooralsnog off the record) hun wenkbrauwen bij deze uitleg: een beetje waterzuiveraar kan zo’n situatie de baas zonder de boel stil te leggen.
Waarom is het station dan in hemelsnaam wél stilgelegd? De enige andere reden die vandaag overblijft, is een aanslepend conflict over een teveel aan zand dat het station te verwerken krijgt. Om dat probleem op te lossen, moet er bijkomend geïnvesteerd worden, en er is discussie wie dat moet betalen: het Brussels Gewest of Aquiris/Veolia. De escalatie van deze discussie is het rechtstreeks gevolg van de constructie die werd opgezet rond dit station. De Brusselse overheid beheert dit station niet zelf, maar heeft dat uitbesteed aan een privéonderneming. Daardoor krijg je onvermijdelijk discussies over wat er wel of niet binnen het contract valt – discussies die in dit geval mogelijk de achterliggende oorzaak zijn van de stillegging van dit station. De hele zaak roept de vraag op of het wel verstandig is om een publieke dienst zoals waterzuivering in handen van een privébedrijf te leggen. Stel dat er in Brussel-Noord geen waterzuiveringstation, maar een gevangenis zou staan. Zou men dan aanvaarden dat de privé-uitbater de gevangen laat lopen omdat de gevangen té ongeschoren binnenkomen en/of er discussie is over wie er een bijkomende toegangspoort moet betalen ? Vertaald naar het leefmilieu is dat wat we vandaag meemaken. In een constructie waar de overheid zelf de stations uitbaat, krijg je uiteraard ook discussies over bijkomende kosten, maar leidt dat niet tot het stilleggen van een installatie – geen enkele milieuminister zal dat ooit toestaan.
Ondertussen is het gerecht een onderzoek gestart, en hopelijk zullen zij ons kunnen vertellen of Veolia simpelweg niet capabel is om dit station uit te baten (inclusief alle stenen en zand die met het water meekomen) dan wel of Veolia het leefmilieu misbruikt in een financiële discussie? Creperen onze rivieren omwille van onkunde, of voor een paar zilverlingen ?
Waarom heeft Vlaanderen zo weinig grip op de zaak ?
Vlaanderen betaalt een fors stuk van de factuur van deze waterzuivering en krijgt alle water (vuil of proper) binnen. Niettemin heeft Vlaanderen geen zitting in de Raad van Bestuur van Aquiris (het Brussels Gewest wel), krijgt Vlaanderen geen informatie over de kwaliteit van het geloosde water en heeft er ook niemand vanuit Vlaanderen de mogelijkheid om te inspecteren wat er al dan niet aan de hand is.
Vlaams minister Schauvliege reageerde tot nog toe erg terughoudend op deze noodtoestand – het duurde vier dagen voor ze de tijd vond om haar Brusselse collega te bellen over de zaak - het zal wel toeval zijn dat dit gebeurde nadat de mediastorm opstak. Het minste wat wij van haar verwachten (buiten nu op de startknop te gaan drukken) is dat zij ervoor zorgt dat we in Vlaanderen meer mogelijkheden krijgen om dit soort debacles te kunnen voorkomen in de toekomst. Zodat onze rivieren nooit meer zullen creperen.
15 december 2009 | Wim Van Gils
KOPENHAGEN: Sporen zonder trein ...
2009
De tweede week is gestart met een erg moeilijke dag. De onderhandelingen zaten urenlang muurvast omwille van onenigheid tussen industrielanden en ontwikkelingslanden. Het discours was alvast erg ideologisch en niet erg oplossingsgericht. Benieuwd wat dat de rest van de week gaat geven.
Een absoluut dieptepunt in de onderhandelingen. Met die woorden omschreef menig onderhandelaar de eerste dag van de tweede week hier. Vermits het mijn eerste dag hier was hoop ik dat ik er voor niets tussen zat en vooral ook op beterschap.
Tot drie uur in de namiddag lagen de onderhandelingen plat en werd er achter de schermen koortsachtig gezocht naar een opening om de trein terug op de sporen te krijgen. Want dat is wel een beetje de dominante beeldspraak hier: er wordt gewerkt op twee sporen (Kyoto-bis en alle andere issues om het wat kort door de bocht te zeggen), maar helaas staat er nauwelijks een trein op het ene spoor en alvast vandaag leek het andere dood te lopen.
De hele namiddag werd gevuld met korte interventies vanuit de onderhandelingspartners, met een sterke klemtoon op ofwel allerlei procedurele scherpslijperij, ofwel ideologisch getinte provocaties. De ontwikkelingslanden spelen in dit spel een vreemde rol. Enerzijds met Sudan (!?) als woordvoerder als één blok tegen de geïndustrialiseerde landen, daarbij de onderhandelingsmachinerie vertragend; anderzijds met vaak kleine eilandstaten zoals de Malediven of Tuvalu in de frontlinie als vragende partij voor snellere en doeltreffende afspraken. Voeg daar tussendoor nog de schaamteloze interventies van Saoudi Arabië en Quatar aan toe en je krijgt echt het idee dat de G77 alles behalve een coherente club vormen. Maar verlammen deden ze de boel alvast wel.
Ook vreemd dat er blijkbaar een soort embargo op de term Verenigde Staten is. Met alle mogelijke omschrijvingen wordt ernaar verwezen, maar man en paard noemen lijkt diplomatiek not done. Overigens is er wel een heel erg grote aanwezigheid van Amerikanen. Vooral heel veel jongeren, milieubewegingmensen, academici, mensen uit progressieve kerken, enz. Dit is alvast het andere Amerika, waar we in Europa vaak veel te weinig over weten. Er leeft heel wat rond klimaatbeleid op de lagere niveaus en binnen de milieubeweging.
Afwachten of het dinsdag beter wordt. Het is geraden, want zoals de Deense voorzitster stelde ‘we finally have to start the real negotiations’. Twee jaar na Bali, mogen we dat inderdaad stilaan verwachten.
15 december 2009 | Hans Bruyninckx
KOPENHAGEN barst uit zijn voegen
2009
Vanmorgen stonden er urenlange wachtrijen aan het Bellacenter. Wachttijden van 5 tot 8 uur waren geen uitzondering. Geen lachertje bij een temperatuur die, jawel, onder de 2 graden ligt. Gelukkig heb ik al een week mijn badge op zak en kon ik zonder al te veel problemen het Bella centrum binnen.
Vandaag ben ik niet alleen blij dat ik een badge heb. Ik heb ook het geluk dat ik, in tegenstelling tot de meeste andere NGO’s, een “pink badge” heb. Roze is de kleur van de officiële delegatie waar de Belgische NGO’s deel van uitmaken. Die roze badge maakt ons het leven af en toe wat aangenamer. NGO’s, bedrijven, jongerenorganisaties,… die als waarnemer in Kopenhagen aanwezig zijn, krijgen meestal een gele badge. En de gele badges zijn vanaf morgen gezien.
Het Bella congrescentrum heeft een capaciteit van 15.000 deelnemers. Deze week worden er 45.000 mensen verwacht. Omdat men de toevloed van mensen niet meer kan slikken, werkt men vanaf nu met een systeem van “secondary badges”. De waarnemende organisaties krijgen slechts één badge per x-aantal deelnemers. Slechts een fractie van het levendige NGO netwerk waar ik deel van uitmaak, zal zijn werk in het congrescentrum kunnen verderzetten. Dit is een zware kaakslag voor velen onder ons die al jaren naar dit moment aan het toewerken zijn.
Geen enkel land scoort goed genoeg
Vandaag verscheen de ‘climate change perfomance index”. Germanwatch en het CAN-Europe netwerk maken elk jaar deze klimaatrangschikking van de 57 grootste CO2 uitstoters . Uit de studie blijkt dat geen enkel land voldoende bijdraagt om de klimaatverandering te beperken tot 2 graden. Door een gebrek aan politieke wil, kan geen enkel land in de rangschikking aanspraak maken op één van de eerste 3 plaatsen. Geen bemoedigend nieuws.
Na een terugval van 10 plaatsen vorig jaar, stijgt België met 9 plaatsen terug naar een 16e plaats. Dit is onder andere te danken aan de toename van ons aandeel hernieuwbare energie. Er komen meer en meer zonnepanelen op onze daken en eindelijk zijn de eerste windturbines opgetrokken voor de Belgische kust. Een positieve evolutie, maar we mogen zeker niet op onze lauweren rusten. Volgens het Europees energie- en klimaatpakket moet het aandeel hernieuwbare energie tegen 2020 stijgen tot 13% en de uitstoot in de gebouwen en transportsector zal minstens met 15 procent moeten dalen. En daar zijn we nog lang niet. Zorgwekkend is dat we op het niveau van het interne en externe klimaatbeleid terugvallen tot de 44e plaats. Een gevolg van een niet samenhangend intern klimaatbeleid en terughoudende posities in de internationale onderhandelingen.
De onderhandelingen in Kopenhagen verlopen ondertussen moeizaam. Er zal nog veel werk op het bord van onze ministers belanden. Een moment om te bewijzen dat ons land ook goed kán scoren op het vlak van internationaal klimaatbeleid.
15 december 2009 | Sara Van Dyck
KOPENHAGEN: Een duidelijk signaal
2009
Kopenhagen. Australie. Abu Dabu. Schotland. Mexico. Boston. New Delhi. Johannesburg. Kameroen. Mexico. Canada. Bosnië. China. Australië. Nieuw Zeeland.
In tientallen landen van over heel de wereld kwamen dit weekend honderduizenden mensen op straat met een duidelijke vraag: een écht, bindend en ambitieus klimaatakkoord in Kopenhagen. Nog nooit was de boodschap zo duidelijk. Er is geen tweede aarde. Planeet B bestaat niet.
Deze week wordt cruciaal voor de toekomst van onze planeet. Het leven van duizenden mensen hangt ervan af. Meer dan 100 landen vragen om de klimaatopwarming te beperken tot 1,5 graden. Recente studies tonen aan dat de effecten bij een opwarming van 2 graden groter zullen zijn dan werd gedacht. Een opwarming van 2 graden, betekent het einde voor laaggelegen eilanden zoals Tuvalu. Een wereldwijde opwarming van 2 graden, zorgt voor een opwarming van 3,5 graden op het Afrikaanse continent. De voedselproductie daalt drastisch . Watervoorraden worden schaarser, natuurrampen frequenter en heviger. Deze scenario’s zijn geen fictie, maar realiteit als onze wereldleiders niet wakker worden.
Tijdens één van de plenaire sessies zaterdag zagen we op één scherm een onderhandelaar die opnieuw verviel in zijn oude retoriek, op een ander 100.000 mensen in de straten van Kopenhagen met een duidelijke boodschap. Het is onbegrijpelijk dat die boodschap bij mensen zoals de onderhandelaar in kwestie nog steeds niet is doorgedrongen.
De onderhandelaar van Tuvalu, Ian Fry, barstte in tranen uit tijdens zijn tussenkomst in de plenaire sessie. Voor hem staat de toekomst van zijn land op het spel. Je zou verwachten dat mensen daar niet ongevoelig voor kunnen zijn. Althans ik niet. Net zoals je niet onbewogen kunt blijven bij het feit dat honderdduizenden mensen de straat op trekken om landen zoals Tuvalu bij te staan in hun vraag op het recht om te kunnen overleven.
Er moet deze week nog veel gebeuren. Veel van de voorstellen die nu op tafel liggen, brengen ons niet waar me moeten zijn. Het lot van onze planeet ligt nu in de handen van de ministers en staatshoofden die deze week naar Kopenhagen komen. Zij zullen essentiële keuzes moeten maken. Het enige wat we van hen vragen is politieke wil en verantwoordelijkheidszin.
Op de vraag of betogingen iets kunnen veranderen, antwoordde Desmond Tutu: “het was een betoging die ervoor zorgde dat de deuren van Nelsons Mandela cel op Robbeneiland opengingen.” Wij blijven er in geloven. Het momentum is nog nooit zo groot geweest.
13 december 2009 | Sara Van Dyck
KOPENHAGEN: Europese top stelt teleur
2009
De Europese top is ten einde. Europa komt voor het eerst naar buiten met concrete cijfers over haar korte termijn financiering voor ontwikkelingslanden. Dit is een positieve evolutie, maar zeker geen moment de gloire. Als we kijken wat er achter die cijfers zit, blijkt meteen dat het voorgestelde plaatje niet zo rooskleurig is als het lijkt. Er is namelijk geen enkele garantie dat het geld dat men belooft additioneel is aan de middelen voor ontwikkelingssamenwerking. De lidstaten beslissen hierover zelf. En het lijkt er op dat zowat alle landen het geld dat broodnodig is voor ontwikkelingssamenwerking, in een klimaatcadeautje zullen verpakken. Ook wat de beloofde bijdrage van 50 miljoen uit België betreft, is het op dat vlak koffiedik kijken. De uitspraken van premier Leterme vanmiddag zijn alleszins niet hoopgevend. Laat ons hopen dat de engagementen voor de lange termijn financiering, die momenteel overigens nog vaag blijven, meer ambitie aan de dag leggen. Europa kwam niet verder dan te stellen dat ze een “eerlijk aandeel” wil bijdragen in de benodigde financiering op de lange termijn. We zijn benieuwd.
Maar bovenal heeft Europa een gouden kans gemist om haar voorlopersrol waar te maken. Niets nieuws over het verhogen van de twintig procent doelstelling en geen oplossingen voor de achterpoortjes inzake veranderend landgebruik en hete lucht. Bovendien komen onze ministers niet verder dan te stellen dat ze een ‘politiek bindend akkoord’ willen in Kopenhagen. Een wettelijk bindend akkoord hopen de Europese leiders in de volgende zes maanden te bereiken. Dat is niet wat we van een voorloper verwachten. Europa zakt verder en verder weg in het peloton van de vage beloften.
De ontwerpteksten liggen op tafel
Vandaag verschenen er twee ontwerpteksten die de basis moeten vormen voor het zware onderhandelingswerk van de komende dagen. Zowel voor de Kyotolanden, als voor de niet-Kytolanden ligt er nu een tekst op tafel. In tegenstelling tot de gelekte Deense tekst van een paar dagen geleden, gaat het hier om documenten die open en transparant besproken worden. Positief is dat er ook specifiek voor de Kyotolanden een tekst voorligt. Dit wijst erop dat het Kyotospoor nog niet dood verklaard is. Een hoopvol teken dat de positieve elementen zoals bindende doelstellingen en een sterk controlemechanisme uit het Kyotoprotocol overeind kunnen blijven. Beide teksten leggen een basis, maar het is zeer duidelijk dat er nog een lange weg te gaan is. De [haakjes] in de teksten tonen aan dat men nog moeilijke knopen zal moeten doorhakken. Bovendien zijn er nog heel wat gaten op te vullen en veel van de achterpoortjes zijn nog lang niet gesloten. Naast deze officiële documenten van de twee werkgroepen, circuleren er nog verschillende andere ontwerpteksten waarin landen of landengroepen hun eisen vertaald hebben. De uitdaging is nu om uit die verschillende teksten een consensus te distilleren en te komen tot een ambitieus en wettelijk bindend akkoord.
Geen draagvlak?
Het congrescentrum loopt met de dag voller. De rijen aan de koffiebar worden langer. Niet alleen het aantal onderhandelaars groeit gestaag, maar ook de ludieke acties zijn niet meer te tellen. Dokters geven de aarde een hartmassage, slapende actievoerders vragen onze leiders om wakker te worden, marsmannetjes zijn op zoek naar klimaatleiders,… Je kan het zo gek niet bedenken. Misschien kan men hier wat inspiratie vinden om de klimaatknopen te ontwarren.
Zowel premier Leterme als minister Schauvliege verkondigden vandaag dat er nood is aan een draagvlak voor een doortastend klimaatbeleid. Als ik hier rond me kijk, kan ik me moeilijk voorstellen dat dit er niet is. De (honderd?)duizenden mensen die we morgen voor een betoging in Kopenhagen verwachten, hebben de woorden van Mohammed Nasheed, de president van de Malediven, alleszins begrepen: "De vorige generatie ging naar de maan. Deze generatie moet beslissen of ze wil blijven leven op deze aarde."
11 december 2009 | Sara Van Dyck
KOPENHAGEN: Een tandje bij graag
2009
Terwijl ik dit schrijf, vindt er in Brussel een Europese top plaats. De klimaatonderhandelingen staan er hoog op de agenda. Terecht. Het lijkt of Europa hier in Kopenhagen meer en meer overgeschakeld is van een pro-actieve naar een reactieve houding. Kijken en afwachten, dat is het motto. Zo speelt de zelfverklaarde klimaatleider haar leiderschap kwijt. Laat ons hopen dat onze Europese leiders op de top de draad weer oppikken.
In de eerste plaats moet Europa dringend klaarheid scheppen over haar financiële bijdrage aan ontwikkelingslanden, zowel op de korte als lange termijn. Niet alleen moeten de Europese lidstaten voldoende financiële middelen vrijmaken. Dit geld moet bovenop de 0,7 procent van het BNP die landen beloofden vrij te maken voor ontwikkelingssamenwerking. De voorziene (of op zijn minst beloofde - want aan die 0,7 procent zijn we nog steeds niet) middelen voor ontwikkelingssamenwerking opnieuw inpakken en verkopen als klimaatfinanciering, zal niet volstaan. Ondertussen vernamen we dat ook de Europese ministers van ontwikkelingssamenwerking naar de top komen. Laat ons hopen dat de ministers 'hun eigen 0,7 procent doelstelling' niet uithollen en pleiten voor bijkomende, additionele middelen om ontwikkelingslanden bij te staan in hun strijd tegen de klimaatverandering.
Daarnaast is dit het moment (of had ik dat een paar dagen eerder ook al gezegd?) voor Europa om haar doelstelling op te krikken. Gisteren verscheen er een Ecofys studie die aantoont dat de voorliggende doelstellingen veel te zwak zijn om de opwarming van de aarde te beperken tot 2 graden. Ecofys stelt dat Europa minstens 30 procent intern zal moeten reduceren, dus zonder emissiekredieten elders aan te kopen. Willen de geïndustrialiseerde landen samen een doelstelling van 40 procent halen – en de recente wetenschap wijst erop dat dit nodig zal zijn - moet Europa haar uitstoot met 40 procent verminderen. Ook de Verenigde Staten en Rusland zullen hun doelstellingen nog aanzienlijk moeten optrekken, willen we onomkeerbare klimaatverandering vermijden.
Als Europa niet bereid is om haar doelstellingen op te trekken, wie zal het dan wel doen? Rusland? De VS? De G77-landen hebben Obama vandaag alleszins opgeroepen om met ambitieuzere doelstellingen voor de dag te komen. Nieuw-Zeeland staat er in elk geval niet om te springen, zo lijkt het. De eerste minister van Nieuw-Zeeland stelde gisteren dat hij niet naar Kopenhagen komt om de doelstelling van Nieuw-Zeeland (10 tot 20 procent ten opzichte van 1990) op te trekken. Nee, hij komt naar Kopenhagen om zijn doelstelling indien nodig af te zwakken. Hij kreeg hiervoor een eervolle derde plaats als fossiel van de dag.
Zo komen we er niet beste wereldleiders. Hoe oud zal u zijn in 2050? Dat is een vraag die vijftienhonderd in het oranje gehulde jongeren hier vandaag op de 'youth and future generations day' stelden. Hun aarde en toekomst staat hier op het spel. En dat durft men wel eens te vergeten.
10 december 2009 | Sara Van Dyck
KOPENHAGEN: Opschudding in COPenhagen
2009
Net zoals Tuvalu, vraagt ook de milieubeweging een wettelijk bindend en afdwingbaar akkoord. Zolang er geen internationaal mechanisme bestaat met een sterk controlemechanisme dat leidt tot betere resultaten voor het klimaat, vragen we een tweede verbintenisperiode van het Kytoprotocol, met daarnaast een complementaire wettelijke overeenkomst voor de niet-Kyotolanden. De discussies met betrekking tot dergelijke overeenkomst moeten, zoals Tuvalu het vraagt, op een open manier gevoerd worden. Een politiek waar een beperkt aantal landen voorstellen bedisselen, heeft geen zin. Je zou verwachten dat het lek van de Deense tekst gisteren dat op zijn minst duidelijk heeft gemaakt.
Er wordt vanavond nog steeds druk onderhandeld over een mogelijke oplossing voor de Tuvalu kwestie. Wordt vervolgd….
Poolse milieuminister gebakken door hete lucht
Vandaag vernemen we ook dat de Poolse milieuminister ontslag heeft genomen. Het gerucht gaat dat een conflict over de zogenaamde ‘hete lucht’ tussen de milieuminister en de premier hiervoor aan de basis ligt. De Poolse milieuminister wou de inkomsten uit de verkoop van deze hete lucht namelijk – terecht! – integraal investeren in projecten voor energie-efficiëntie. De Poolse premier dacht hier blijkbaar anders over. Dit doet me sterk denken aan het Hongaarse verhaal. Het lijkt er immers naar dat ook Hongarije het (Belgische) geld voor emissiekredieten niet zal gebruiken voor investeringen in energie-efficiëntie, maar om het gat in de begroting te dichten. Je leest er hier meer over.
Het overschot aan hete lucht is hier in Kopenhagen overigens ook een hot topic. Het is nog steeds onduidelijk wat met de overschotten van emissiekredieten uit de Kyotoperiode zal gebeuren. De bestaande doelstellingen dreigen een maat voor niets worden als deze handel in hete lucht niet aan banden wordt gelegd. Ook dit verhaal krijgt zeker nog een staartje.
Actie!
Het straatbeeld kleurt meer en meer groen. Zowel in de stad als het congrescentrum struikel je bijna over de actiegroepen. Geen gebrek aan vindingrijkheid om op te roepen tot doortastende actie. Maar zou het de mensen echt wakker schudden? Het lijkt erop dat bijna iedereen wacht tot “de anderen” over de brug komen voor ze zelf wat meer ambitie aan de dag leggen. Ik kijk in elk geval vol verwachting naar de Europese top van morgen en overmorgen.
9 december 2009 | Sara Van Dyck
KOPENHAGEN: Europa talmt met engagement
2009
In 'The Guardian' kondigde de Engelse premier Gordon Brown aan dat hij druk wil zetten op Europa om een 30 procent reductiedoelstelling tegen 2020 waar te maken. Hij volgt daarmee het voorbeeld van de Franse milieuminister. Laat ons hopen dat er na statements in de pers, nu ook in de onderhandelingen harde voorstellen op tafel komen. En daar blijft het voorlopig oorverdovend stil. Momenteel geeft Europa nog steeds aan slechts 20 procent te willen reduceren tegen 2020. In het geval van een internationaal akkoord met vergelijkbare inspanningen van andere ontwikkelde landen, wil Europa haar doelstelling opkrikken tot 30 procent. Niet alleen de recente wetenschap, maar ook harde cijfers zetten druk op Europa om met ambitieuzere reductiedoelstellingen over de brug te komen. Om een reductie van 20 procent tegen 2020 te bereiken, kan Europa rustig verder doen met 'business as usual'. Dankzij het gebruik van buitenlandse emissiekredieten en de economische crisis kan Europa deze reductiedoelstelling immers op haar kousenvoeten halen.
De 20 procent wordt helemaal een lege doos als men nalaat duidelijke en eerlijke regels op te stellen om de reële emissies tengevolge van ontbossing en gewijzigd landgebruik te laten meetellen. De kost is ook al lang geen argument meer. Een reductie van 30 procent zal Europa heel wat minder kosten dan wat de geschatte kost van de originele 20 procentdoelstelling. Het Europees standpunt is dus vandaag gevoelig zwakker dan toen ze de 20 procentdoelstelling formuleerde. En de haalbaarheid? Een recente studie van het Stockholm Environment Institute toont aan dat een interne reductiedoelstelling van 40 procent haalbaar is. Waar wacht de zelfverklaarde klimaatleider Europa nog op?
Commotie rond Deense tekst
En dan is er de commotie die is ontstaan nadat de Engelse krant “the Guardian” een geheime Deense onderhandelingstekst op de kop tikte. Deze tekst, waarover men tot voor kort enkel in de wandelgangen speculeerde, zorgt voor verontwaardiging. Naast heel wat inhoudelijke kritiek, zorgt vooral de aanpak van de Denen voor onbegrip. De Denen zouden deze tekst immers slechts met een handvol bondgenoten besproken hebben en zetten hiermee vooral de ontwikkelingslanden buiten spel. Een mens vraag zich af waar jarenlange onderhandelingen toe dienen, als men hoopt tot een akkoord te komen op basis van een tekst die een select groepje in het geheim opstelde. Het lijkt of Denemarken hoopte om hiermee landen zoals de Verenigde Staten kost wat kost over de streep te trekken.
Het Deense klimaatministerie ontkende ondertussen formeel dat een dergelijke tekst bestaat...
8 december 2009 | Sara Van Dyck
KOPENHAGEN: De COP is eraf
2009
Hier in Kopenhagen is het startschot gegeven. De Deense eerste minister verwelkomt de congresgangers met een optimistische boodschap. Hij rekent op een effectief, operationeel en sterk, eerlijk en rechtvaardig akkoord. Al blijft hij vaag over wat de vorm en inhoud van zo’n akkoord dan wel zou moeten zijn.
Dat het niet vanzelf zal lopen, bleek al meteen tijdens de openingssessie. De delegatie van Saoudie Arabië stelde, op basis van gehackte mails, de geloofwaardigheid van het IPCC in vraag. Er zijn dus regeringen die niet met oplossingen komen, maar met torpedo’s. Dat belooft.De tussenkomst van één van de kleine eilandstaten sloeg wel vonken. Zij worden nu al geconfronteerd met de gevolgen van de klimaatverandering en hebben geen wetenschappelijke gegevens meer nodig om te beseffen dat het vijf na twaalf is.
In de marge van de officiële conferentie zijn er alvast een paar positieve evoluties te noteren. Zuid Afrika verkondigde gisteren haar uitstoot tegen 2020 met 34 procent te beperken ten opzichte van de te verwachten trend, indien er een internationaal akkoord en voldoende financiële middelen op tafel komen. De Franse milieuminister kondigde in een persconferentie aan dat hij Europa zal pushen om voor 30 procent reductie te gaan. Alvast één Europees land dat de nek uitsteekt. Het zou bedroevend zijn moest ons land hierin achterblijven. De kaarten beginnen te schuiven…
Fossiel van de dag
Wie de vorige klimaatconferenties heeft gevolgd, weet het al: elke dag wordt de 'Fossiel van de dag'-prijs uitgeloofd aan een land of instelling die het te bont maakt. De eerste uitreiking leverde meteen een druk bijgewoonde persconferentie op. En de winnaar is … de geïndustrialiseerde (Annex I) landen. De doelstellingen die zij vandaag op tafel leggen, getuigen van weinig echte ambitie. Alles bijeen zullen ze ons niet verder brengen dan een reductie van 11 tot 17 procent tegen 2020. Het IPCC stelde een paar jaar geleden al dat een reductie van 25 tot 40 procent nodig zal zijn om de opwarming van de aarde tot 2°C te beperken. Recente wetenschappelijke gegevens geven aan dat zeker 40 procent reductie nodig zal zijn. Met minder zal de milieubeweging niet tevreden zijn. Het klimaat trouwens ook niet.
Werk aan de winkel dus: het stevige onderhandelingswerk in Hopenhagen kan beginnen.
7 december 2009 | Sara Van Dyck
KOPENHAGEN: een dag voor de start
2009
Een goedgevulde dag vandaag. CAN-international, het wereldwijd klimaatnetwerk waar Bond Beter Leefmilieu lid van is, organiseert een 'strategy session'. Een hele dag zullen we bespreken we hoe we de komende twee weken met meer dan 500 NGO’s zo optimaal mogelijk kunnen samenwerken.
Het is indrukwekkend om deel uit te maken van dit immens netwerk van enthousiaste mensen uit alle uithoeken van de wereld. Heel wat van de aanwezigen zijn al jaren in de weer om van Kopenhagen een succes te maken en weten als geen ander wat er op het spel staat. De inzet is zeer hoog. Willen we de klimaatverandering binnen de perken houden, zal er een ambitieus en wettelijk bindend akkoord uit de bus moeten komen. Een akkoord met reële en ambitieuze doelstellingen zonder achterpoortjes. Een akkoord dat er voor zorgt dat de opwarming van de aarde ruimschoots onder de 2 graden blijft. Bovendien zal er voldoende geld op tafel moeten komen om ontwikkelingslanden bij te staan in hun strijd tegen de klimaatverandering. En de tijd dringt. Hoe langer we talmen, hoe meer mensen het slachtoffer zullen worden van een veranderend klimaat. Bovendien zal uitstel er alleen maar voor zorgen dat actie ondernemen duurder wordt. Laat ons hopen dat onze politici dit ondertussen begrepen hebben.
7 december 2009 | Sara Van Dyck
KOPENHAGEN: De trein is vertrokken
2009
Zaterdagochtend, Brussel-Zuid. Uitgewuifd door klimaatminister Magnette en de Sint, stappen we met meer dan 400 Kopenhagen reizigers op de Climate Express.
De UIC (internationale treinunie) legt deze trein in om de wereldleiders op te roepen in Kopenhagen een faire, ambitieuze en bindende overeenkomst af te sluiten. Bovendien wil de UIC zo ook het milieuvriendelijke aspect van reizen per trein in de verf zetten. Op de trein staan er talloze informatiesessies en debatten op het programma. De reizigers discussiëren over de inzet en mogelijke uitkomst van de klimaattop in Kopenhagen. De verwachtingen zijn hooggespannen. Het is duidelijk dat de aanwezige treinreizigers, of het nu leden van de officiële delegaties, NGO’s of wetenschappers zijn, alles op alles willen zetten om met een ambitieus akkoord op zak terug te keren. Het zullen twee intense weken worden, waar met 15.000 (!) deelnemers hard zal gewerkt worden om de klimaattop van Kopenhagen te doen slagen.
In Kopenhagen verwelkomt niemand minder dan Connie Hedegaard, de Deense klimaatminister, ons. De klimaattop domineert het straatbeeld van Kopenhagen. Een immense wereldbol siert het plein voor het stadhuis en maakt nog eens duidelijk wat er op het spel staat. Ondertussen verneem ik dat er in Brussel 15.000 mensen op straat kwamen. Ik realiseer me dat er naast elke deelnemer in Kopenhagen een landgenoot staat, die expliciet vraagt om van de klimaattop een succes te maken. Van een mooie voorzet gesproken.
7 december 2009 | Sara Van Dyck
Kris Peeters en het 'algemeen belang'
2009
Minister-president Kris Peeters wil niet dat burgers die opkomen voor een individueel belang, via beroepsprocedures of rechtszaken projecten van algemeen belang kunnen stilleggen. Kris Peeters vindt dat het algemeen belang moet primeren op persoonlijke bekommernissen. Kris Peeters heeft gelijk. Het kan inderdaad niet dat het beruchte Not In My Back Yard-syndroom (NIMBY) verantwoorde economische ontwikkelingen, windmolens of stadsbossen tegenhoudt.
Nu de minister-president zich ondubbelzinnig achter het algemeen belang schaart, willen we hem de volgende vraag voorleggen: wat is het ‘algemeen belang’? In de huidige discussie over te lange procedures, lijkt het algemeen belang volledig samen te vallen met het economisch belang. Bij het aanplanten van stadsbossen of het ontwikkelen van natuurgebieden - waar de achterstand op de vooropg estelde planning véél groter is dan voor nieuwe bedrijventerreinen – is dat algemeen belang blijkbaar toch niet zó van belang.
Een ander algemeen belang is ‘een goede ruimtelijke ordening’. Zeker in het kleine, dichtbevolkte en sterk versnipperde Vlaanderen. Dit algemeen belang is zelfs wettelijk vastgelegd in het decreet op de ruimtelijke ordening. De Vlaamse regering wordt dus geacht dit algemeen belang ook te verdedigen. En zo komen we bij het bedrijventerrein Meise-Westrode. In tegenstelling tot wat minister-president Kris Peeters wil laten uitschijnen, werd dit ruimtelijk uitvoeringsplan niet geschorst door de Raad van State omwille van het individueel belang van één gezin, maar wel omdat het in strijd is met het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (RSV). Het RSV - dat het algemeen belang van een goede ruimtelijke ordening concretiseert - kiest voor bundeling van bedrijventerreinen in economische knooppunten, om zo de uitwaaiering van bedrijven over gans Vlaanderen tegen te gaan en mobiliteitsstromen in de hand te houden. In het congestiegevoelige Vlaanderen is dit laatste een heel belangrijk algemeen belang.
Het bedrijventerrein Meise-Westrode gaat helemaal in tegen dit algemeen belang. Meise is een buitengebiedgemeente. Hier een bedrijventerrein ontwikkelen zal de versnippering van economische activiteiten juist in de hand werken. Bovendien wordt dit bedrijventerrein volledig ontsloten via de A12, waardoor de dagelijkse files op deze cong estiegevoelige as alleen maar groter zullen worden. Dit terwijl het Zeekanaal naar Brussel vlakbij ligt en hier perfect ruimte kan gevonden worden voor een bedrijventerrein dat ook via binnenvaart bereikbaar is. Zo kan geïnvesteerd worden in economische ontwikkeling, terwijl tegelijk oplossingen geboden worden voor het toenemende verkeersprobleem. Twee Algemene Belangen in één klap dus.
Maar waarom gebeurt dat dan eigenlijk niet? Omdat de Vlaamse regering voorrang geeft aan particuliere belangen boven het algemeen belang. De burgemeester van Meise gaf bij Terzake volmondig toe dat de echte reden waarom de gemeente hier een bedrijventerrein wil, belastingen zijn. Een bedrijventerrein laat heel wat belastingsinkomsten naar de gemeentekas vloeien. Een ander particulier belang dat in Meise speelt, is dat van de intercommunale die het bedrijventerrein ontwikkelt. De intercommunale heeft in het verleden de gronden goedkoop kunnen aankopen en wil deze nu te gelde maken. Het is duidelijk dat in Meise het algemeen belang van een goede ruimtelijke ordening, het onderspit moet delven voor individuele, financiële belangen.
Bovendien volhardt de regering in het voortrekken van deze individuele belangen. Bij de herziening van het RSV worden immers ‘bijzondere economische knooppunten’ in het leven geroepen, waaronder Meise-Westrode. Deze bijzondere economische knooppunten zijn allemaal gelegen in gemeenten van het buitengebied en gaan volledig in tegen de basisfilosofie van het RSV. Dit zal versnippering van open ruimte verder in de hand werken en nieuwe verkeersstromen uitlokken. De Strategische Adviesraad Ruimtelijke Ordening (SARO) stelt het in haar advies zo: ‘Het voeren van een aanbodbeleid in economische knooppunten is in het RSV opgenomen om ongeordende uitzwermen van economische activiteiten over het buitengebied tegen te gaan, lintbebouwing te beperken en de groei van mobiliteit in de hand te houden. Het aanduiden van bijzondere economische knooppunten in het buitengebied – zonder onderliggende ruimtelijke visie - zal onder meer repercussies hebben op vlak van bereikbaarheid. Dit is volgens SARO geen verstandige keuze, aangezien de toenemende congestie hoge economische en ecologische kosten met zich meebrengt.’
In deze SARO zijn alle maatschappelijke belangen vertegenwoordigd: werkgevers, werknemers, middenstand, milieu- en natuurverenigingen, landbouw, enz. Het feit dat deze raad aan haar regering unaniem adviseert om het algemeen belang van een goede ruimtelijke ordening voorrang te geven, is voor die regering blijkbaar niet van belang. Met de herziening van het RSV en de aanduiding van bijzondere economische knooppunten, zullen gemeentelijke of intercommunale belangen opnieuw voorrang krijgen op het algemeen belang van een goede ruimtelijke ordening. En ondertussen verwacht de Vlaamse regering van haar burgers wel dat ze hun eigen individuele belangen ondergeschikt maken aan het vermeende algemeen belang.
3 december 2009 | Stien Coessens
|
23-12-2009 |
contact | disclaimer | zoek | privacy | abonneer op de babbels | vacatures | sitemap | in english |