Milieublog

Home > Milieublog > december 2011

Milieublog archief: december 2011

Share

Klimaattop onderhandelt over zwendel

thema’sKlimaat & energie

8/12
2011

De klimaatonderhandelingen van Durban gaan de laatse fase in. De beperkte media-aandacht gaat naar de krachtmeting over een tweede Kyoto-periode. Even belangrijk zijn de onderhandelingen over achterpoortjes.

Ze kunnen immers de afgesproken klimaatinspanningen teniet doen. Landen reduceren dan enkel op papier de gevaarlijke broeikasgassen. In de feiten organiseren ze een gigantische zwendel met hete lucht, fictieve verminderingen van broeikasgassen.

Eco, een krant die hier dagelijks verschijnt, brengt vandaag hallucinante cijfers. De beloofde emissie-reducties van rijke landen bedragen samen 18 gigaton CO2 eq.(2012-2020) Achterpoortjes en vluchtwegen laten toe om tussen de 14,5 en 27,7 gigaton CO2 eq. fictieve reducties te verwezenlijken, of  80% tot 153%  van de gezamenlijke klimaatinspanning.

Samengevat: hier en nu onderhandelen partijen over voorstellen voor een zwendel zonder weerga. Het houdt de wereld op een groeipad (BAU) van emissies dat leidt tot meer dan 5°C opwarming deze eeuw: voorzie klimaatchaos en instorting van de ecosystemen.

De top 3 van achterpoorten? (1) hete lucht uit de ex Sovjetstaten (AAU´s)  (2)  de verdwijntruc met emissies van luchtvaart, scheepvaart en wijzigingen in land- en bosgebruik  (3) het dubbeltellen en creëren van fictieve emissie reducties in CDM projecten

Het blijft niet bij deze bestaande loopholes. De geest is uit de fles: sommige delegaties watertanden bij het vooruitzicht van een gigantische koolstofmarkt. De voorstellen om geld te maken in die markt zijn even talrijk als absurd.

Landen willen betaald worden om minder bos te kappen dan voorzien, om de emissies onder een fictief plafond te houden dat hoger ligt dan elk realistisch groeipad of om olie op te pompen door het injecteren van CO2. Het is onduidelijk hoe zo een gecorrumpeerde koolstofmarkt ooit tot een CO2-prijs zal leiden die voldoende hoog is om groene investeringen uit te lokken.

Andere delegaties lopen zich het vuur uit de sloffen om de achterpoorten te sluiten.

België neemt redelijk rechtlijnige posities in. Een Belgisch voorstel voor een verdedigbare oplossing voor het overschot aan AAU´s of hete lucht, brengt het momenteel ver in de onderhandelingen. Polen heeft na Rusland en Ukraine de grootste reserves aan AAU´s. Het valt nu te bezien of Polen zich zal opstellen als EU-voorzitter of als geldwolf.

reactiesreageer

aanpasdatum8 december 2011 | Mathias Bienstman


Zittend in een put de hemel bekijken*

thema’sKlimaat & energie

6/12
2011

Tijdens deze klimaatonderhandelingen probeert elke grootmacht de gevolgen te voorzien van een verandering in China’s positie. De EU wil dat land engageren voor een globaal, bindend akkoord van emissiereducties voor ze instemt met een tweede Kyoto-periode (KP2). De VS weet dat ze, zoals een bokser die zich aan zijn tegenstander vastklampt, in een andere situatie terecht komt als China zich loswerkt uit hun verstrengelde inactiviteit. India, Brazilië, Zuid-Afrika en Japan lopen vervelend in de kijker van de wereldgemeenschap als ze een te grote kloof laten met mogelijke voorlopers EU en China.

Op maandag ging er een schokgolfje door de onderhandelingen. Bewoog China? Het leek er op. Het land zei eerder zich als ontwikkelingsland tot niets gebonden te voelen. Nu zou China toch meer rekenschap willen afleggen voor haar boomende economie en dito vervuiling. De Aziatische grootmacht ziet het nut in van een akkoord dat na 2020 alle landen oplegt de broeikasgassen terug te brengen, zei de toponderhandelaar Xie Zhenhua. In dat jaar zou aan de ene kant een KP2 aflopen voor de EU en enkele andere rijke landen, die samen verantwoordelijk zijn voor +/- 20% van de wereldwijde broeikasgas emissies. Tegelijk zouden de reductiebeloftes, de ‘Kopenhagen pledges’, van andere grote vervuilers zoals de VS, Japan en China aflopen. Samen zijn die verantwoordelijk voor nog eens +/- 60% van de wereldwijde emissies.

The medium is the message. Zoals verschillende observatoren opmerken, beweegt er ook op dat vlak iets tijdens deze klimaatconferentie. Hier in Durban heeft China een paviljoen, nodigde het ngo’s uit voor een gesprek, geeft het persconferenties en voert het al eens het woord voor de invloedrijke BASIC-groep. (Brazilië, India, Zuid-Afrika en Brazilië). Al dat is nieuw en volgens sommigen een gunstig voorteken.

Ze hopen dan ook op een EU-China deal die de onderhandelingen in Durban redt. Met als uitkomst een tweede Kyoto-periode en een overeenkomst over het tijdspad naar een globaal akkoord. Dan nog blijft er een enorme opdracht op tafel liggen. Bindend of niet, de toegezegde emissie-reducties van de industriële grootmachten schieten schromelijk tekort. Met die reducties zijn we onderweg naar meer dan 3,5 graden opwarming deze eeuw. De organisatie van kleine eilandstaten kwam dan ook met allerlei tekstvoorstellen die de ambitie moeten aanscherpen, waaronder een reductiedoelstelling voor de ontwikkelde landen van meer dan 45% tegen 2020. Kortom: de enen houden de stijgende welvaart in het oosten in het oog, de andere de stijgende zeespiegel.

*Chinees spreekwoord

reactiesreageer

aanpasdatum6 december 2011 | Mathias Bienstman


Africa don´t want to get grilled!

thema’sKlimaat & energie

5/12
2011

“Conference of de polluters: Arfica don’t want to get boiled, Afica don’t want to get baked, Africa don’t want to get grilled!” De slogans weerklinken luid in de straten omheen het congrescentrum. Op een kleine pick-up net voor de ingang, omstuwd door camera’s en manifestanten, geeft een aanvoerder van de protesten het beste van zichzelf. “Shame on the US, Shame on Canada, Shame on mister Obama. Let the oil in the earth!”

Wat een complex probleem lijkt wordt hier samengevat in enkele woorden. Wat telt: Big Oil of the 99%? Op deze klimaatconferentie in Durban sturen de VS en Canada op een vrijwillige aanpak van het klimaatprobleem aan. Dan eindigen we deze eeuw hoogstwaarschijnlijk met een opwarming van vier graden of meer. Of zoals een Afrikaanse landbouwster het zei: dan worden we gegrild op de velden en in de steden.

De optocht is kleurrijk en luidruchtig. Mensen dansen, anderen lopen gedisciplineerd in blok. Een paar duizend man vult de straten van Durban. Onder hen landbouwersvrouwen uit Zuid-Afrika, in het groen geklede vrijwillige veegploeg, internationale milieubewegingen, antikapitalisten en een grote delegatie die het vegetarisme promoot. Verschillende spandoeken keren zich tegen mechanismen in het Kyoto protocol die de natuur kunnen vermarkten zoals Redd. Andere dringen er op aan dat de onderhandelaars tot een tweede Kyoto periode komen.

Net voor het congrescentrum komen ook de belangrijkste gastvrouwen van de conferentie naar buiten om de betogers toe te spreken: Maite Nkoana-Mashabane, minister van buitenlandse zaken van Zuid-Afrika tevens voorzitter van klimaatconferentie en Christiana Figueres, hoofd van het UNFCCC.

Vooral die laatste slaagde er in de juiste toon te vinden. Ze vertelde een verhaal over een voorstelling die ze gezien had, gemaakt door kinderen. De kinderen hadden haar keer op keer op het hart gedrukt dat er “veel meer nodig is”. Die boodschap wil ze ook tijdens de onderhandelingen brengen. In een duidelijke vingerwijzing naar de rijkere landen stelt ze dat de overgrote meerderheid van de wereldgemeenschap wil dat er een tweede verbintenisperiode komt voor het Kyoto-protocol, zodat de rijkere landen verder de broeikasgasemissies terugbrengen. Tenslotte dragen zij de historische verantwoordelijkheid voor de klimaatverandering.

Mathias Bienstman

reactiesreageer

aanpasdatum5 december 2011 | Mathias Bienstman


Elio ben je vrij en kom je naar Durban?

thema’sKlimaat & energie

3/12
2011

‘Fossiel van de dag’, dat is de naam van een druk becommentarieerde prijs die hier dagelijks wordt uitgereikt. De onderscheiding bekroont het land dat het meest z’n best doet om de klimaatonderhandelingen te doen ontsporen. Het klimaatactie netwerk (CAN) reikt de prijs uit, schrijft een hilarisch stukje toelichting en haalt zo ook regelmatig de krantenkoppen. In deze eerste week is er een duidelijke winnaar: Canada. Het land haalt haast iedere dag een podiumplaats  en was al twee maal Fossiel van de dag.

De reden? Canada kan goed geld verdienen op een klimaatschadelijke manier en zet daar nu ook politiek op in. Het bezit waarschijnlijk de derde grootste oliereserves ter wereld, opgeslagen in de teerzanden in Alberta. Enig probleem: die olie ontginnen is een stuk vervuilender dan de klassieke olieproductie. Terwijl de wereld af wil van haar olieverslaving hoopt de huidige conservatieve coalitie in Canada nog gauw enkel miljarden vaten vuile olie op de markt te brengen. Om dat te kunnen doen, probeert Canada zich van haar Kyoto verplichtingen te ontdoen, zaait ze verwarring over de klimaatimpact van teerzanden en strooit ze zand in de machine van de klimaatonderhandelingen. Zie http://www.bbc.co.uk/news/business-15889665 voor een recent artikel.

Even opmerkelijke is de tweede plaats voor de VS deze week. Toponderhandelaar Jonathan Pershing werkte zich in de nesten door te beweren dat er “oneindig veel reductiepaden zijn om de broeikasgasuitstoot terug te brengen tot op een niveau dat de opwarming tot 2 graden beperkt, ook paden waarbij de wereldwijde uitstoot haar hoogste punt bereikt na 2020.” Het ontlokte de droge opmerking van de jury dat “er blijkbaar oneindig veel paden zijn, maar de VS er toch niet in slaagt er een te volgen”. Wat de uitspraak van Pershing  belangwekkend maakt, is niet enkel dat ze lijnrecht ingaat tegen de klimaatwetenschap, maar ook dat ze de state of mind verwoord van een aantal belangrijke onderhandelende partijen: we hebben geen haast.

Ook vandaag weer kwamen er zulke negatieve signalen tijdens de onderhandelingen. Bij de milieubeweging leeft bijvoorbeeld de vrees dat een lange tweede Kyoto periode (8 jaar), de klimaatambitie ondermijnt en een globaal akkoord op de lange baan schuift. Vanuit de idee dat zo een globaal akkoord in werking treedt op het einde van de tweede periode. Toch lijkt de Europese Comissie in te zetten op een lange periode en probeert ze deze bekommernissen weg te masseren. Maar ook het risico dat de klimaatonderhandelingen volledig mislukken, neemt met de dag toe, als je de VS of India aanhoort. Er zal volgende week al heel wat politieke wil en vaardigheid nodig zijn om de onderhandelingen te laten landen bij een bevredigende uitkomst. Door de crisis hebben de Europese leiders andere katten te geselen. Zal de  eurotop van 8 en 9 december een schaduw over de finale onderhandelingen werpen die de klimaattoekomst verduistert? Of komt er toch nog voldoende politieke aandacht van de Europese regeringsleiders om voor een forcing te zorgen ?

Elio ben je vrij en kom je naar Durban?

reactiesreageer

aanpasdatum3 december 2011 | Mathias Bienstman


Klimaatbeleid goed voor luchtkwaliteit

thema’sKlimaat & energie, Lucht

2/12
2011
Jaar na jaar stoor ik me meer aan de povere luchtkwaliteit in Vlaanderen. Zozeer dat ieder bericht over de gevolgen ervan een aantal dagen in m’n hoofd blijft spoken. Je kent de verhalen wel. Een sportarts heeft door het joggen langs een autoweg te veel zware metalen in z’n lijf. Gemiddeld genomen verliest iedere Vlaming een levensjaar door de luchtvervuiling. De concentraties fijn stof en stikstofoxiden pieken doordat er steeds meer dieselwagens rondrijden. De Morgen plakte een getal op de gevolgen: naast de autosnelweg wonen is als zeventien sigaretten per dag roken. Benieuwd of er binnenkort een rookverbod op de snelwegen volgt.

Nu zou dat laatste wel eens een onverwachte uitkomst van de klimaatonderhandelingen kunnen zijn. Tijdens de laatste twee conferenties, in Kopenhagen en Cancun, zette de wereldgemeenschap een belangrijke stap. Ze raakte het erover eens de opwarming te beperken tot 2 graden of minder. Hier in Durban en tijdens de volgende conferenties moeten de inspanningen om daar in te slagen verder verdeeld worden. Maar we weten al wat de 2 graden doelstelling betekent. In veertig jaar tijd - een periode die we allen hopelijk nog meemaken - moeten de broeikasgasemissies in het Westen van het huidige peil teruggebracht worden naar ongeveer één tiende.

Als de klimaatdoelstellingen gehaald worden, zal ook de andere luchtvervuiling sterk afnemen. Fijn stof, stikstofoxiden en de andere vervuiling waarmee we kampen, komt immers voornamelijk vrij bij dezelfde verbrandingsprocessen die broeikasgassen produceren. De klimaatpolitiek zou wel eens de katalysator kunnen zijn voor allerlei maatregelen die ons écht zuivere lucht opleveren.

Schouwen en uitlaten verdwijnen dan uit het straatbeeld. Om de emissies met 90% terug te brengen zullen we immers niet investeren in schijnoplossingen zoals biobrandstoffen, die bij verbranding even goed de lucht vervuilen, maar in blijvers zoals elektrische wagens aangedreven door hernieuwbare energie of passiefhuizen. Ik zag deze voormiddag hier in Durban toevallig voor het eerst de Nissan Leaf en Renault Fluence ZE. Die elektrische wagens worden gedemonstreerd in de marge van de conferentie. Worden ze de deux chevaux’s en kevers van onze generatie: wagens die de tijdsgeest vatten?

Het weldoende effect van klimaatbeleid voor de luchtkwaliteit is minder triviaal dan het lijkt. Bij heel wat Vlamingen merk je een vermoeidheid over het CO2-verhaal. Op verschillende fora worden groenen gehekeld omwille van hun fixatie op klimaatdoelstellingen. Alsof heel wat mensen al eens in stilte de gevolgen van de opwarming hebben afgewogen. Ze kwamen tot de slotsom dat het allemaal best wel meevalt. Een paar graden warmer is zo erg nog niet. De zeespiegelstijging is niet voor morgen. Klimaatverandering is een probleem voor anderen ver weg, niet iets dat ons echt treft. Al is dat een verkeerde inschatting, de verbetering van de luchtkwaliteit in Vlaanderen kan (naast andere) een manier zijn iedereen het gevoel te geven dat ze iets te winnen hebben bij een ambitieus klimaatbeleid. In eigen land broeikasgassen reduceren is niet langer een dure last, maar een haalbare manier om met z’n allen te stopen met roken, gezonder en een jaar langer te leven.

Mathias Bienstman

reacties3 reacties

aanpasdatum2 december 2011 | Mathias Bienstman


De strijd met de gigatonnen

thema’sKlimaat & energie

2/12
2011
Het milieuprogramma van de VN (UNEP) slaagde er vorig jaar in om dé uitdaging voor het mondiaal klimaatbeleid te vatten onder één term: ‘the gigaton gap’. We zouden in 2020 slechts 44 gigaton broeikasgassen mogen uitstoten om onder de 2 graden opwarming te blijven. Als we alle beloofde reducties samentellen stoten we in 2020 tussen 6 en 11 gigaton te veel uit. De kloof tussen wat nodig is en wat al beloofd is noemen we de gigaton gap. Die gigaton gap vat dus in één cijfer hoezeer alle klimaatinspanningen tekort schieten om gevaarlijke opwarming af te wenden. In Durban kunnen de ministers belangrijke stappen zetten om de kloof te dichten.

Net voor de start van de conferentie in Durban publiceerde de UNEP een update van het rapport. Belangrijkste bevinding:met alle al beloofde klimaatinspanningen stoot de wereld in 2020 nog altijd tussen de 6 en de 11 gigaton CO2 equivalenten te veel uit. Om het getal in perspectief te plaatsen: nu stoot de wereld ongeveer 50 gigaton uit. De emissies stijgen jaar na jaar, maar moeten tegen 2020 teruggebracht worden naar 44 gigaton. Door die aanzienlijke ‘gigaton gap’ zijn we onderweg naar meer dan 3,5 graden opwarming deze eeuw. Het verschil tussen 6 en 11 zit hem in de voorwaardelijkheid van veel toegezegde emissiereducties. Zo neemt de EU zich voor om tegen 2020 20% minder broeikasgassen uit te stoten, maar wil ze haar inspanning aanscherpen tot 30% als andere grote vervuilers gelijkaardige engagementen aangaan.

Vandaag is het opvolgingsrapport voorgesteld tijdens een druk bijgewoond nevenevenement van de klimaatconferentie. De auteurs beklemtoonden dat ze deze keer ook onderzochten of de kloof kan gedicht worden. De conclusie: met de huidige technologie en tegen een haalbare kost is het te veel aan emissies weg te snoeien. Na de auteurs kwamen een aantal politiek verantwoordelijken aan het woord. De vertegenwoordiger van Europese Commissie wees op de zaken die in Durban op de tafel liggen. Als de partijen komaf maken met de handel in hete lucht en met uitstootkredieten uit flexibele mechanismen die niet additioneel zijn, dan verkleint de kloof al met enkele gigatonnen. Door het programma Basta kunnen we ons iets voorstellen bij deze discussie: de huidige flexibele mechanismen produceren uitstootrechten die het klimaat niet vooruit helpen.

Met een laatste opmerking refereerde de afgevaardigde van de commissie aan de buzz van het moment. Hij zei dat de werkgroep die de visie uitstippelt het eens zou moeten geraken over het jaar wanneer de broeikasgasemissies moeten pieken. Volgens de klimaatwetenschap moet dat voor 2020. De meest verhitte discussies van het moment gaan over de duur van een tweede verbintenisperiode voor het Kyoto protocol (5 of 8 jaar) en wanneer er een bindend akkoord moet komen dat ook landen zoals China en India bindende uitstootreducties oplegt. De discussie over de tijdslijnen is gevoelig en hangt samen met de belangrijkste inzet van de conferentie: een tweede Kyoto periode als opstap naar een globaal bindend klimaatakkoord.

reactiesreageer

aanpasdatum2 december 2011 | Mathias Bienstman


De democraat in Bart Verhaeghe, CEO van Uplace

thema’sVerkeer, Ruimte en natuur

1/12
2011

Zoals u in de kranten en op tv kon volgen, kreeg vastgoedontwikkelaar Uplace onlangs een bouwvergunning voor een groots vastgoedproject aan het viaduct van Vilvoorde. Met 200.000 vierkante meter aan winkels, wellness, horeca, een hotel en kantoren wordt dit het grootste winkelcomplex van het land. Meteen nadat bekend werd dat de bouwvergunning was afgeleverd, brak een golf van protest los: stadsbesturen van Leuven, Vilvoorde en Grimbergen, Unizo, Bond Beter Leefmilieu, BRAL, IEB en Greenpeace lieten al weten juridische stappen te ondernemen. Al snel bleek dat Uplace het democratisch debat over nut en noodzaak van een shoppingcentrum langs de Brusselse ring uit de weg gaat en zich verschuilt achter het ‘beslist beleid’ van de regering. Daarbij worden ook de subsidies van de milieubeweging onder vuur genomen.

In de debatten die op het protest volgden, bleek dat Uplace zich vooral met gezagsargumenten verdedigt: “Wij hebben gedurende jaren alle noodzakelijke procedures doorworsteld en goedkeuring gekregen van twee opeenvolgende regeringen. De tegenstanders hebben nu geen recht van spreken meer.” Aldus de CEO van Uplace, Bart Verhaeghe. Dat de brownfieldconvenant enkele dagen voor de verkiezingen werd ondertekend door een uitbollende regering die niet meer aan het regeren is, dat is vanuit democratisch oogpunt blijkbaar geen probleem.

Daardoor werd de huidige regering, met een andere politieke meerderheid, voor het blok gezet. Deze regering kan zich enkel nog uit het project terugtrekken door een zware schadevergoeding te betalen. Dat is in een democratie blijkbaar normaal.

Bart Verhaeghe durft publiek te beweren dat 70% de Vlaamse bevolking achter zijn megaproject staat. Hij komt tot dit getal door percentages op te tellen van de politieke partijen in de vorige en huidige regering. De realiteit vandaag leert echter dat de unanimiteit binnen die partijen ver te zoeken is, om niet te zeggen bijna geheel verdwenen is. Democratie?

Democratie is ook ruimte geven aan een inhoudelijk debat. De gevolgen van Uplace voor de leefbaarheid zullen groot zijn. De files op de veelgeplaagde Brusselse ring zullen nog een pak langer worden, het dagelijkse pendelverkeer zal nog meer dan vandaag een sluipweg zoeken op het onderliggende wegennet, wat op zijn beurt zal zorgen voor meer verkeersonveiligheid, meer fijn stof, extra verzurende uitstoot en een grote klimaatimpact.

Dat debat wordt door Uplace handig uit de weg gegaan, door steeds te verwijzen naar het geld dat de Vlaamse regering belooft voor nieuwe op- en afritten en bijkomend openbaar vervoer in de regio. Alsof daarmee alles opgelost is. Uit het milieueffectenrapport blijkt dat dit een druppel op een hete plaat zal zijn. De verkeerstroom is te groot om op een normale manier af te wikkelen. Maar dat is geen punt van discussie, want de Vlaamse regering heeft beslist. En nu moet iedereen zwijgen.

De CEO van Uplace, schaamt zich daarbij ook niet om te schieten op  de subsidies van Bond Beter Leefmilieu. Het is toch godgeklaagd dat een vzw die subsidies krijgt van de Vlaamse overheid, beslissingen van diezelfde overheid nu juridisch gaat aanvechten. Daarbij vergeet Bart Verhaeghe dat het een grondwettelijk recht is voor elke burger, elk bedrijf en elke vereniging om in beroep te gaan tegen beslissingen van de overheid. En hij vergeet ook te vertellen dat het Uplace project veel belastingsgeld krijgt van de overheid. Uplace krijgt van de Vlaamse overheid een investering van 60 miljoen, die zal gaan naar een nieuwe op- en afrit van de ring en een herinrichting van de Woluwelaan, zoals gezegd een druppel op een hete plaat. Met andere woorden: 60 miljoen belastingsgeld voor een project dat zorgt voor blijvende verkeerschaos en luchtvervuiling. Lang leve de democratie!

Erik Grietens, Bond Beter Leefmilieu

Joost Vandenbroele, Brusselse Raad voor het Leefmilieu

reacties5 reacties

aanpasdatum1 december 2011 | Erik Grietens