Bond Beter Leefmilieu

Beleidsb@BBeL: Bouw- en milieuvergunning worden omgevingsvergunning

Tue, 21 May 2013 00:00:00 +0200

Recent keurde de Vlaamse regering de eerste ontwerpteksten goed over de omgevingsvergunning. Deze vergunning integreert de bestaande bouw- en milieuvergunning in ��n nieuwe vergunning, de omgevingsvergunning. Op zich is het samenvoegen van beide vergunningen een goede zaak. Dit is duidelijker en transparanter voor burgers, er hoeven dan geen aparte bezwaren te worden ingediend voor de bouwaspecten en voor de milieu aspecten, die vaak door mekaar lopen. Vanuit de milieubeweging willen we geen ingewikkelde procedures, wel een eerlijk en openbaar debat over nieuwe projecten en de voorwaarden waaraan die moeten voldoen. Maar net over het punt van de openbare onderzoeken heeft de regering zich nog niet uitgesproken. Dat is blijkbaar niet prioritair.

Er blijven ook heel wat knelpunten en bedenkingen bij de omgevingsvergunning. Het grootste knelpunt is dat de milieuvoorwaarden voor altijd geldig zullen zijn. Daardoor verschuift de verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven naar de overheid. Eens een vergunning is afgeleverd, zal het aan de gemeente- en provinciebesturen zijn om regelmatig te evalueren of een bedrijf nog volgens de best beschikbare technieken werkt. In heel wat kleinere gemeenten is daarvoor te weinig personeel. Daarnaast blijven er ook grote vragen over de doorwerking van de milieueffectrapportage en de passende beoordeling in de omgevingsvergunning.

Erik Grietens

Vanuit de milieubeweging zijn we al meer dan 10 jaar vragende partij voor het samenvoegen van de bouw- en milieuvergunning. Milieuvoorwaarden en stedenbouwkundige voorwaarden lopen immers vaak door mekaar. Het inplanten van bufferzones bijvoorbeeld, of de verkeersafwikkeling van een bedrijf, dat heeft zowel een ruimtelijke impact als een milieu-impact. Soms worden dergelijke voorwaarden opgenomen in een milieuvergunning, soms in de bouwvergunning. Of soms in geen van beide. Het gebeurt nog al te vaak dat over de verkeersafwikkeling van een bedrijf niets wordt vastgelegd, noch in de bouwvergunning, noch in de milieuvergunning. Terwijl dit vaak het punt is waarmee burgers het meeste problemen hebben. Die hete aardappel wordt nog te gemakkelijk doorgeschoven van de schepen voor milieu naar de schepen voor ruimtelijke ordening en omgekeerd. Bij een omgevingsvergunning kan dat niet meer en is men verplicht om een uitspraak te doen over de verkeerstromen. Het is dan wel belangrijk dat mobiliteit wordt vastgelegd als een criterium voor de beoordeling van een omgevingsvergunning. Dat is in de nu voorliggende ontwerpteksten niet het geval.

Het samenvoegen van beide vergunningen is ook transparanter en duidelijker voor burgers. In plaats van twee aparte openbare onderzoeken - ��n over de bouwvoorwaarden en ��n over de milieuvoorwaarden � komt er nu ��n openbaar onderzoek, waarbij een project in zijn geheel kan beoordeeld worden en niet langer in stukjes. De omgevingsvergunning kan daardoor een stap vooruit zijn voor openbaarheid en participatie bij vergunningen. Maar net op dit punt heeft de regering zich nog niet uitgesproken en blijft het koffiedik kijken wanneer een openbaar onderzoek zal plaatsvinden, hoe lang het zal duren,�

Het grootste knelpunt voor BBL is dat de regering de omgevingsvergunning permanent wil maken. De milieuvoorwaarden die worden opgelegd zullen in principe voor altijd geldig blijven. Wel wordt voorzien in een systeem van regelmatige evaluaties. Als er bv. een nieuw onderzoek verschijnt over Best Beschikbare Technieken (BBT), moet de overheid vervolgens nagaan of bestaande vergunningen aan die nieuwe BBT voldoen. Dat heeft tot gevolg dat de verantwoordelijkheid hiervoor verschuift van het bedrijf naar de overheid.

Het gevaar is re�el dat de milieu innovatie in het bedrijfsleven daardoor dreigt stil te vallen. Nu is het verstrijken van een milieuvergunning vaak een aanleiding voor een bedrijf om na te denken over nieuwe productieprocessen of best beschikbare technieken. Als de milieuvergunning voor altijd geldig blijft, valt dat moment weg. Het is niet langer de verantwoordelijkheid van het bedrijf om na te gaan of men nog aan de best beschikbare technieken voldoet, maar wel die van de overheid. Zeker in kleinere gemeenten met een beperkt personeelsbestand zal dit een knelpunt worden. De Vlaamse regering belooft wel dat er ondersteuningsprogramma zal komen voor gemeentebesturen, maar ook dat blijft vooralsnog onduidelijk.

Daarnaast blijven er nog vele vragen en onduidelijkheden bij de eerste ontwerpteksten. Zo heeft de regering zich nog niet uitgesproken over de milieueffectrapportage en passende beoordeling in het nieuwe systeem of over welke rechtbank bevoegd zal worden om beroepen tegen vergunningen te behandelen. Dit zal in een tweede fase worden aangevuld.

De strategische adviesraden krijgen nu de mogelijkheid om advies uit te brengen over de eerste ontwerpteksten. De regering wil nog dit jaar landen met een nieuw decreet. Wordt vervolgd.

Beleidsb@BBeL: Toppoliticus gevraagd

Tue, 21 May 2013 00:00:00 +0200

Nu de broeikasgassen in de atmosfeer een alarmpeil bereiken, is de tijd rijp voor politiek leiderschap. Alleen is het in Vlaanderen nog even wachten op een toppoliticus die het thema van de energietransitie opnieuw bovenaan de agenda plaatst.

Voor het eerst in de geschiedenis van de mens heeft de CO2 concentratie in de atmosfeer het alarmpeil van 400 deeltjes C02 per miljoen (ppm) overschreden. 3 miljoen jaar terug in de tijd, bevatte de atmosfeer even veel broeikasgassen. De klimatologische omstandigheden toen, in het Plioceen, zijn onvergelijkbaar met degene waarin de moderne mens tot wasdom kwam. De afgelopen 800.000 jaar fluctueerde het CO2 peil in de atmosfeer tussen de 180 ppm (ijstijden) en 280 ppm (warme perioden). De homo sapiens is goed 200.000 jaar oud.

Ieder jaar stijgt het aantal CO2-deeltjes. Oorzaak: we verbranden wereldwijd veel te veel steenkool, olie en gas. De gevolgen van de klimaatverandering zijn al uitvoerig beschreven. Met deze C02 concentratie wordt het sowieso gemiddeld 1,5 graden warmer. De zeespiegel stijgt bijna een meter en we krijgen meer extreem weer. Maar het is nog steeds mogelijk om ergere vormen van opwarming af te wenden. Al in 2010 besliste de wereldgemeenschap verenigd op een 'klimaattop' dat ze gevaarlijke klimaatverandering wil vermijden. Doel: de opwarming van de aarde beperken tot minder dan 2 graden. Daarvoor moeten de ge�ndustrialiseerde landen zoals Belgi� 95% minder broeikasgassen uitstoten tegen het midden van de eeuw.

Wil tot verandering

De Europese Unie heeft die doelstellingen onderschreven. Maar het klimaatbeleid loopt momenteel spaak in de concrete uitvoering. Zo wordt er in de EU opnieuw meer steenkool verbrand omdat de kost van vervuiling (de koolstofprijs) zich op een tiende van een redelijk niveau bevindt. Met de economische crisis smelt de wil om iets aan het stokkend klimaatbeleid te doen even snel weg als de poolkappen. Alles staat opnieuw in het teken van de concurrentieslag met andere landen. Nochtans is zo goed als alle technologie voor handen om de vervuiling terug te dringen. Maar een gemakkelijke klus is het allerminst. Het is niet omdat iets kan, dat het ook gebeurt. De benodigde investeringen, gedragswijzigingen of structuurveranderingen zijn historisch ongewoon tot ongezien. De politici die we nu al kennen, deze politieke generatie zal ze in gang moeten zetten.

Politici kunnen ten rade gaan bij eerdere generaties die ook het schijnbaar onmogelijke realiseerden. Denk aan Churchill die er in slaagde de oorlogsinspanning in het Verenigd Koninkrijk dramatisch op te voeren. Z'n legendarische uitspraak "Ik heb niets anders te bieden dan bloed, hard werk, tranen en zweet" geeft onmiddellijk aan dat we in ons een ander tijdvak bevinden. Heel anders gaat het er nu aan toe. Sommige politici durven de benodigde klimaatmaatregelen zelfs niet te benoemen uit vrees voor de kiezer. Na de zomer krijgen ze een nieuwe kans. Dan verschijnt in drie delen een overzichtsrapport van het IPCC dat alle klimaatkennis op een rijtje plaatst. Het is de ideale aanleiding om de energietransitie opnieuw bovenaan de politieke agenda te plaatsen.

Mathias Bienstman

Beleidsb@BBeL: Reeks wonen in Vlaanderen, deel 9

Tue, 21 May 2013 00:00:00 +0200

Investeer in sociale woningen en in de huursector

Globaal gezien is er geen gebrek aan woongelegenheden op de Vlaamse woningmarkt. Er is wel een tekort aan goedkope huisvesting voor gezinnen met een beperkt inkomen. Zo volstaat het aanbod aan sociale huurwoningen bijlange na niet om aan de vraag te voldoen, waardoor tienduizenden gezinnen op een wachtlijst staan. Die komen terecht op de private huurmarkt, met veelal slecht ge�soleerde woningen en dito hoge energierekeningen. Een inhaalbeweging is dan ook nodig om de sociale noden te lenigen. Nu vallen te veel mensen uit de boot.

Erik Grietens

Vlaanderen kent het grootste aandeel privaat woningbezit in Europa. Drie vierde van de van de woningen is in privaat eigendom, ��n op vijf woningen wordt privaat verhuurd, slechts ��n op twintig woningen is een sociale huurwoning. De focus van de overheid ligt duidelijk op eigendomsverwerving, met allerhande fiscale en andere voordelen voor kopers en bouwers. De sociale huisvesting dient eerder als vangnet voor gezinnen die niet kunnen kopen of zelf bouwen. Maar dat vangnet heeft grote mazen. Terwijl er in Vlaanderen ongeveer 146.000 sociale woongelegenheden verhuurd worden en er jaarlijks ongeveer 2.000 sociale woningen worden bijgebouwd, staan meer dan 90.000 gezinnen op de wachtlijsten van de sociale huisvestingsmaatschappijen.

Er is dus een inhaalbeweging nodig en de Vlaamse overheid is zich daar ook van bewust. Zo werd per gemeente een 'bindend sociaal objectief' vastgelegd. Dit objectief legt het aantal te realiseren sociale woningen op per gemeente, voor de periode 2009-2020. Het sociaal objectief bestaat uit sociale huurwoningen, sociale koopwoningen en sociale kavels. Het decreet voorziet in de realisatie van 43.000 bijkomende sociale huurwoningen, 21.000 sociale koopwoningen en 1.000 sociale kavels.

Doelstellingen opleggen is ��n zaak, die nog uitvoeren is iets helemaal anders. Het grote knelpunt om deze doelstellingen te realiseren, is geldgebrek. Zowel de Vlaamse regering als de gemeentebesturen hebben onvoldoende budgetten om een echte inhaalbeweging voor de bouw van nieuwe sociale woningen waar te maken. Daarom wordt ook gekeken naar de private ontwikkelaars. Zo moeten projectontwikkelaars bij grotere bouwprojecten minimaal 10% voorbehouden voor sociale woningen, door ze ofwel zelf te bouwen of door grond beschikbaar te maken voor een sociale huisvestingsmaatschappij.

Omdat duizenden gezinnen met een laag inkomen geen sociale woning vinden, komen ze terecht op de private huurmarkt. Lage inkomenscategorie�n zijn zwaar oververtegenwoordigd op de private huurmarkt. Ongeveer een derde van de huurders op de private huurmarkt kampen met betaalbaarheidsproblemen. Bovendien laten de woonkwaliteit en energiezuinigheid van de woongelegenheden op de private huurmarkt vaak erg te wensen over. Vele woningen op de private huurmarkt zijn slecht ge�soleerd en hebben gebrekkige verwarmingssystemen. Daardoor betalen deze armere gezinnen onevenredig veel voor hun energierekening.

Daar komt nog bij dat verhuurders vaak oudere mensen zijn, waardoor in de nabije toekomst heel wat huurwoningen verkocht zullen worden. Dat zal zorgen voor een verdere inkrimping van de private huurmarkt. Hierdoor kan de betaalbaarheid en duurzaamheid van woningen op deze markt nog verder in het gedrang komen.

Het is daarom belangrijk dat het huuraanbod in stand wordt gehouden en dat de kwaliteit en betaalbaarheid verbeteren. Er zal immers altijd een deel van de Vlamingen zijn dat zich geen eigen woning kan veroorloven, niet terecht kan op de sociale huurmarkt en dus aangewezen blijft op de private huurmarkt.
De overheid probeert dit probleem onder meer op te vangen via sociale verhuurkantoren. Sociale verhuurkantoren zijn samenwerkingsverbanden tussen gemeenten en/of OCMW's, die woningen huren op de private huurmarkt en die voor een aanvaardbare huurprijs onderverhuurt, met voorrang voor de meest kwetsbare gezinnen.

Als gevolg van de staatshervorming worden de huurwet en woonfiscaliteit overgeheveld van het federale niveau naar de gewesten. Deze regionalisering biedt kansen aan de Vlaamse overheid om meer sturend op te treden, een stimuleringsbeleid uit te werken en meer te investeren in de private huurmarkt. Meer dwingende woonkwaliteitsnormen en energievereisten, gecombineerd met overheidssteun aan verhuurders, kunnen leiden tot het in stand houden van het aanbod, een beter beheer en een grotere duurzaamheid van het private huurpatrimonium. Het voorzien van huursubsidies aan de lage inkomens kan zorgen voor een betere betaalbaarheid.

Beleidsb@BBeL: Betere recyclage verpakkingsafval vereist sturende overheid

Tue, 21 May 2013 00:00:00 +0200

Fost Plus, het private beheersorganisme voor verpakkingsafval in Vlaanderen, heeft ongezond veel invloed op het beleid rond verpakkingsafval. Dat blijkt uit het antwoord van minister van leefmilieu Joke Schauvliege op een parlementaire vraag van Open VLD parlementslid Gwenny Devroe. Fost Plus beslist mee over wat er gebeurt met de opbrengst van een forfaitaire belasting in het kader van het verpakkingsafvalbeleid, en lijkt daarin nogal vaak het laatste woord te hebben. Deze manier van werken doet twijfels rijzen over de mate waarin de overheid het beleid rond verpakkingsafval nog zelf stuurt. BBL vraagt daarom dat de overheid een heffing oplegt aan Fost Plus voor het niet-selectief ingezameld verpakkingsafval. Dit zou een sturende maatregel zijn die vanzelf tot betere recyclageresultaten leidt, en vooral ook een signaal dat het de overheid menens is met het duurzaam materialenbeleid.

Jeroen Gillabel

Het samenwerkingsakkoord tussen de drie gewesten dat het beleid rond verpakkingsafval vorm geeft, legt Fost Plus een heffing op van een halve euro per inwoner, en stelt daarbij duidelijk dat deze heffing dient om het beleid van de gewesten inzake preventie en beheer van verpakkingsafval te financieren. Het samenwerkingsakkoord bepaalt ook waarop dit beleid betrekking kan hebben: op preventie, zwerfvuil, onderzoek om recycleerbaarheid van verpakkingen te verbeteren, de selectieve inzameling van verpakkingsafval bevorderen, en de niet-selectieve inzameling en verwerking van verpakkingsafval.

Open VLD parlementslid Gwenny Devroe onderzocht hoe het beleid tot stand komt dat met deze heffing gefinancierd wordt. In de commissie leefmilieu van het Vlaams parlement legde ze haar conclusies voor aan minister Schauvliege: Fost Plus heeft volgens Devroe te veel invloed op de beleidsbeslissingen omtrent preventie, zwerfvuil, onderzoek naar recycleerbaarheid,... . Dit is geen goede zaak, aangezien Fost Plus als vertegenwoordiger van verpakkingsproducenten niet steeds dezelfde belangen heeft als de overheid.
Het ontwijkende antwoord van minister Schauvliege toont aan wat we zelf al eerder aangaven: de overheid neemt het beleid rond verpakkingsafval onvoldoende zelf in handen. Dat Fost Plus een belangrijke rol te spelen heeft bij de uitvoering van het beleid, staat buiten kijf. Maar de overheid moet het beleid wel de goede richting in blijven sturen, door doelstellingen bij te stellen, voorlopers te stimuleren en achterblijvers aan te pakken.

Een concrete maatregel die de overheid kan nemen, en waardoor Fost Plus automatisch gestuurd zal worden om nog betere resultaten te behalen, is het vervangen van de forfaitaire heffing van 0,5 euro per inwoner door een heffing op de hoeveelheid niet-selectief ingezameld verpakkingsafval. Zoals we eerder al argumenteerden, zou zulke heffing de verpakkingsproducenten aanzetten om meer te recycleren dan hetgeen nu verplicht wordt door de statische doelstellingen die in de wetgeving zijn opgenomen. Met de opbrengsten van de heffing kan nog steeds beleid rond preventie, zwerfvuil, recycleerbaarheid, � worden gefinancierd, met als grote voordeel dat niet alleen de overheid, maar ook de verpakkingsproducenten zelf er belang bij zouden hebben om effectieve maatregelen te treffen.

Artikel: Bond Beter Leefmilieu kiest voor innovatieve IT

Tue, 14 May 2013 09:56:00 +0200

Bond Beter Leefmilieu maakt voortaan gebruik van Google Apps als communicatie- en samenwerkingsplatform. De "groene" Google-datacenters en minder verplaatsingen door videobijeenkomsten helpen de organisatie haar CO2-emissies te reduceren. Eerder stapten in Vlaanderen VDAB en Randstad ook al over.
"Overal toegang hebben tot je informatie en effici�nter samenwerken beschouwen we als een noodzaak voor onze organisatie. Bovendien kunnen we door deze keuze op verschillende vlakken een bijdrage leveren tot een beter leefmilieu", geeft Bram Dousselaere een woordje uitleg. "De mogelijkheid om onder andere met meerdere medewerkers in real-time documenten te bewerken of videovergaderingen (Google Hangouts) te houden, zijn aanleiding om straks een aantal werkprocessen opnieuw te bekijken. Ook in onze samenwerking met onze brede achterban en lidorganisaties zullen de nieuwe mogelijkheden die Google Apps ons biedt van pas komen.
Dat het datacenter van Google in Mons ��n van de meest energie-effici�nte ter wereld is, bewijst dat ook Google belangrijke inspanningen doet rond een thema dat ons allen aanbelangt: aandacht voor duurzaamheid."

Bond Beter Leefmilieu realiseert dit project samen met Nuvia, een Google Enterprise Partner.

Nuvia: cloud adviseurs en cloud ontwikkelaars (Google Apps & Google App Engine)
Nuvia adviseert over en brengt bedrijven naar de 'cloud' in Belgi� en Nederland. Eerst tonen wij u wat het u oplevert. Daarna helpen we uw bedrijf rimpelloos overschakelen. We doen dit dagelijks voor bedrijven met +25 medewerkers, vaak met verschillende (internationale) vestigingen. Meer informatie over de duurzame IT-visie van Google: http://www.google.com/green

Beleidsb@BBeL: De groene scheuten van Wouter Beke

Mon, 13 May 2013 00:00:00 +0200

De CD&V kwam vorige week ongewoon verrassend uit de hoek. Met zijn 'Innesto' tekstvoorstellen maakt Voorzitter Beke een pertinente analyse van de uitdagingen waar Vlaanderen de komende jaren voor staat. Beke zet daarmee meteen ook zijn lijnen uit voor de verkiezingscampagne in 2014.

Ook Sp.a zet de puntjes op de 'i' met haar Beginselverklaring 'het Vlaanderen van Morgen'. Daarbij trok ze expliciet de sociale kaart. Bond Beter Leefmilieu analyseerde de respectievelijke boodschappen en kwam tot een paar verrassende conclusies.

Lieze Cloots

Opmerkelijke afwezige in de CD&V teksten is het communautaire discours. Het document stelt dat mensen een effici�nte en betrouwbare overheid verwachten. Maar lijkt er tegelijk (en terecht) van uit te gaan dat het bestuursniveau waar de dienstverlening gebeurt, minder bepalend is. Vlamingen zijn met veel prangende kwesties bezig. Ze vragen zich af hoe ze in de toekomst betaalbaar kunnen wonen, of ze in een leefbare omgeving kunnen leven, hoe ze zich vlot kunnen verplaatsen, of ze kwaliteitsvol werk zullen hebben, of ze hoogstaand onderwijs kunnen genieten. Hier draait de toekomst van Vlaanderen om. En daar draait ook de verkiezing van een volgende regeringsploeg om. Dat heeft de CD&V goed gezien.
Opvallend daarbij is dat de CD&V bij die kwesties hier en daar een uitgesproken duurzame kaart durft te trekken. Zo moeten de lasten op arbeid op korte termijn verschuiven naar lasten op consumptie (BTW), milieu en inkomen uit kapitaal. Banken moeten stimuli krijgen om in re�le economie en lokale KMO's te investeren. De schaarse open ruimte in Vlaanderen moet gevrijwaard worden van nog meer mobiliteit en nog meer bebouwing. Daarvoor worden onder andere sturende instrumenten voorgesteld zoals de slimme kilometerheffing voor personenwagens, een mobiliteitsbudget in plaats van bedrijfswagens, de woonbonus. Milieuvriendelijke brandstoffen zoals gas, elektriciteit en waterstof moeten via accijnzen bevoordeeld worden ten opzichte van vervuilende brandstoffen zoals diesel. Opmerkelijk ook is het accent dat CD&V legt op stedenbeleid als laboratorium van de toekomst. Hopelijk kunnen die groene toekomstgerichte scheuten verder ontkiemen op het Innesto congres in november.

Waar de CD&V lijkt te ontluiken op haar groene flank, is Sp.a een beetje in slaap gesukkeld op dat vlak. Althans in haar beginselverklaring. Die verklaring is opgebouwd rond de begrippen vrijheid, gelijkheid en verbondenheid, waarbij sociale cohesie en rechtvaardigheid in een sociaal-economische context de rode draad vormt. De duurzaamheidgedachte werd er als verplicht nummer bijgeplakt. Hopelijk vergeten de sociaal democraten niet dat een sociaal rechtvaardige transitie onlosmakelijk verbonden is met het respect voor ecologische grenzen. De lente kwam erg laat in ons land. We geven de Sp.a dus nog wat respijt om haar groene scheuten te laten ontkiemen.

Beleidsb@BBeL: Veiligheidsrapport nodig bij transport chemische stoffen

Mon, 13 May 2013 00:00:00 +0200

Het treinongeval met gevaarlijke chemische stoffen in Wetteren, met zeer ernstige gevolgen voor mens en milieu, wijst op een grote lacune in de regelgeving. De productie en het gebruik van gevaarlijke stoffen in bedrijven wordt nauwgezet geregeld via Seveso wetgeving. Bedrijven worden verplicht om een veiligheidsrapport op te maken waarbij de risico's van de gevaarlijke stoffen in kaart worden gebracht, veiligheidsperimeters afgebakend en veiligheidsmaatregelen genomen. Maar wanneer de gevaarlijke stoffen eenmaal het bedrijventerrein verlaten om getransporteerd te worden, is zo'n veiligheidsrapport niet langer verplicht. Er wordt voorafgaand aan het transport aldus geen inschatting gemaakt van de risico's bij het transport en geen veiligheidsmaatregelen genomen. Dit is onverantwoord, zeker in dichtbevolkte regio's met een versnipperde ruimtelijke ordening zoals Vlaanderen. Bond Beter Leefmilieu (BBL) pleit voor de invoering van een veiligheidsrapport en bijhorende veiligheidsmaatregelen om de risico's van transport van gevaarlijks stoffen in te perken.

lees het volledige persbericht

Beleidsb@BBeL: Oeso: rekeningrijden lost files op

Mon, 13 May 2013 00:00:00 +0200

In het tweejaarlijkse rapport van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso) over Belgi�, staat te lezen dat een kilometerheffing de files in ons land kan oplossen. Volgens de Oeso is mobiliteit in Belgi� gewoon te goedkoop, vooral in de spitsuren. Onder meer door het systeem van bedrijfswagens worden mensen niet aangespoord om dichter bij het werk te gaan wonen, wat de verkeersknoop in de hand werkt.

Vlaams minister-president Kris Peeters (CD&V) stelde in een reactie op het rapport dat Vlaanderen wil inzetten op een kilometerheffing om de principes 'de gebruiker betaalt' en 'de vervuiler betaalt' in de praktijk om te zetten. Er bestaat een politiek akkoord tussen de gewesten om in 2016 een kilometerheffing voor vrachtwagens in te voeren. Peeters stelde dat het de bedoeling is om in een tweede fase ook een kilometerheffing in te voeren voor personenwagens. Voor personenwagens wordt nog dit jaar gestart met een proefproject in de regio rond Brussel.

Bond Beter Leefmilieu is alvast verheugd door dit nieuwe rapport en de politieke reacties er op. Een kilometerheffing zorgt immers voor een eerlijker fiscaliteit en een effici�nter en duurzamer mobiliteitssysteem. Twee vliegen in ��n klap.

Erik Grietens

Beleidsb@BBeL: Nucleaire erfenis presenteert de rekening aan de Belgische staat

Mon, 13 May 2013 00:00:00 +0200

De Federale regering staat in de nabije toekomst voor de beslissing over de definitieve, ondergrondse berging van kernafval. Het kostenplaatje loopt op tot minimum 3,2 miljard euro. De helft van het geld zal de Belgische belastingbetaler moeten ophoesten. Of de producent van dat afval, voornamelijk Electrabel met het ander deel over de brug komt, is twijfelachtig. Haar bijdrage staat voorlopig geparkeerd in investeringsfondsen van GDF Suez.

De wet op de kernuitstap van 2003 voorziet in een stapsgewijze sluiting van de nucleaire reactoren in ons land. Als die sluiting rond is, moet er een oplossing gevonden worden voor het afval van zeventig jaar nucleaire activiteit. Het voorstel ligt al langer op tafel om langlevend, middelactief- en hoogactief afval ondergronds op te bergen in de kleilagen van Mol, in de Kempen. Bovenop de risico's verbonden met radioactief afval dat na berging ontoegankelijk gemaakt wordt ter controle of bijsturing, is dit een erg kostelijke operatie.

Kostenplaatje

Voor de ondergrondse berging moet 3,2 miljard euro vrijgemaakt worden. Die middelen moeten komen van het Niras, de Nationale beheerder van het kernafval en uit Synatom, de spaarpot van Electrabel. Om de beschikbaarheid van die middelen gescheiden te houden van de financi�le gezondheid van Electrabel, is Synatom een apart juridisch vehikel.

Ingedekt

Toch bezit Electrabel nagenoeg alle aandelen van Synatom, met uitzondering van ��n 'gouden aandeel' van de Belgische staat. Met dat ene aandeel heeft de regering zeggenschap over die spaarpot. Maar helaas niet met terugwerkende kracht. Van de 75% provisies die Synatom kan terug lenen aan Electrabel, staat een belangrijk deel geparkeerd in investeringsfondsen van GDF Suez in Luxemburg. Die beslissing kan de Belgische staat niet herzien, met als gevolg dat het geld niet per direct beschikbaar is indien nodig voor de ontmanteling van een centrale of de opslag van het afval.

Jonathan Lambregs

Beleidsb@BBeL: Reeks milieubewust wonen in Vlaanderen

Mon, 13 May 2013 00:00:00 +0200

Een juiste woonfiscaliteit

Vlaanderen krijgt er door de staatshervorming een aantal nieuwe fiscale bevoegdheden bij. Zo wordt de woonbonus (de fiscale aftrek) een Vlaamse bevoegdheid. Het is een uitgelezen kans om via een eigen Vlaamse fiscaliteit te sturen naar een meer duurzame ruimtelijke ordening en een meer duurzaam woonpatrimonium. De Vlaamse overheid kan de woonbonus inzetten om kernversterking en stedelijk wonen te stimuleren, betaalbare kwalitatieve woningen aan te bieden, het woonpatrimonium zo effici�nt mogelijk te benutten, om energiezuinigheid, renovatie en collectieve woonvormen te stimuleren. Wie duurzame keuzes maakt, krijgt meer ondersteuning of een grotere belastingsaftrek. In combinatie met promotie- en bewustmakingscampagnes (bv. over wonen in de stad) kan een hervorming van de financi�le en fiscale instrumenten zorgen voor de beoogde mentaliteitswijziging.

Erik Grietens

We constateren dat de woonfiscaliteit vandaag het wonen in de stad benadeelt. Wonen in de stad is duur. Om belastbare inkomsten uit een onroerend goed vast te stellen, wordt vertrokken van het kadastraal inkomen. Dit inkomen wordt forfaitair geschat aan de hand van schalen vastgelegd op basis van de huurwaarde van de vastgoedmarkt in 1975. Deze KI's zijn toen berekend, gebaseerd op de kenmerken van de woning zelf (grootte, comfort�) en op de al dan niet centrale ligging, en nooit herzien. Daardoor liggen de KI's in de stad heel wat hoger dan op het platteland. Bovendien liggen ook de opcentiemen op de onroerende voorheffing in de stad hoger, omdat stedelijke overheden meer kosten hebben om hun centrumfuncties in te vullen. Om het wonen/renoveren/bouwen in stadsbuurten een extra stimulans te geven, kan het KI worden herzien en kan de onroerende voorheffing op basis van dit KI worden bijgesteld.

Een andere mogelijkheid om woonbelastingen eerlijker te maken en het een meer sturend effect toe te kennen, is de onroerende voorheffing niet meer berekenen op basis van het KI, maar op basis van een andere parameter: bijvoorbeeld het verschil tussen een "objectieve" huurprijs (te bepalen per typewoning, per wijk en rekening houdend met de energieprestaties�) en de werkelijk aangerekende huurprijs. Op die manier stuurt deze heffing eigenaars in de richting van maatschappelijke gewenste beslissingen.

Dit kan door de fiscale en financi�le instrumenten afhankelijk te maken van de locatie en de woningtypologie (oppervlakte). Zo kan voor woningen die gelegen zijn in de bebouwde kom een grotere belastingaftrek (woonbonus), huiskorting of hogere (energie- en renovatie) premies voorzien worden. Voor afgelegen woningen in de open ruimte moeten dan meer belastingen betaald worden. De re�le maatschappelijke kostprijs (voor riolering, mobiliteit, voorzieningen, energie, �) weegt zo sterker door.

De instrumenten kunnen ook ingezet worden om woningwissels of verhuisbereidheid te stimuleren. Zo wordt het voor ouderen waarvan de kinderen het huis uit zijn interessanter om naar kleinere woningen te verhuizen of naar een buurt waar meer voorzieningen aanwezig zijn.

Beleidsb@BBeL: Nood aan afstemming gevaarlijke transporten en ruimtelijke ordening

Mon, 13 May 2013 00:00:00 +0200

13 mei 2013

De treinramp in Wetteren maakte duidelijk dat de regelgeving voor een veilig transport van gevaarlijke stoffen door Belgi� te wensen overlaat. Uit een vergelijkend onderzoek naar het transport van gevaarlijke stoffen in Nederland en Vlaanderen, blijken er grote verschillen te bestaan tussen beide landen. In Vlaanderen is de regelgeving beperkt tot minimale omzetting van de Europese regels.

Voor transport van gevaarlijke stoffen werd daardoor gefocust op regels voor de veiligheid van de voertuigen zelf. In Nederland is er ook aandacht voor de veiligheid van de omgeving waar de transporten passeren. Zo werkt Nederland aan een basisnet voor vervoer van gevaarlijke stoffen. In de gevarenzone rond de verbindingen mogen geen nieuwe woningen, scholen, kantoren of winkels worden gebouwd. Ook in de dichtbevolkte ruimtelijke wanorde van Vlaanderen is een dergelijk beleid gericht op de veiligheid van de omgeving noodzakelijk.

Voor het volledige persbericht:

In 2009 publiceerde de Rijn Schelde Delta het rapport "Grensoverschrijdende afstemming vervoer gevaarlijke stoffen. Analyse van beleidspraktijken in Vlaanderen en Nederland." (PDF). Daaruit blijkt dat er grote verschillen bestaan tussen het beleid in Nederland en Vlaanderen. Het belangrijkste verschil is dat in Nederland het veiligheidsbeleid ook doorwerkt in ruimtelijke ordening. Iets wat ook in de ruimtelijke wanorde van Vlaanderen noodzakelijk is.

Enkele bevindingen uit het rapport:

- er ligt in Nederland een wetsvoorstel op tafel (dit zit nu in finale fase) om een 'nationaal basisnet vervoer gevaarlijke stoffen' in te stellen. Daarin wordt een selectie gemaakt van spoor-, water- en autowegen waarover gevaarlijke stoffen kunnen vervoerd worden. Rond die infrastructuren worden veiligheidscontouren ingesteld waarbinnen geen nieuwe woningen, scholen, kantoren of winkels mogen gebouwd worden.

- Voor de spoorwegen is de Betuweroute geselecteerd als onderdeel van het basisnet, omdat dit de spoorverbinding is met de minste bebouwing er langs. Er worden extra veiligheidsmaatregelen voorzien op deze route, bv. 'hot box detectors" die oververhitting van een wagonas kunnen detecteren, waardoor risico op ontsporingen afneemt.

- transporteurs hebben een registratieplicht voor vervoer van gevaarlijke stoffen. Dit wordt bijgehouden in een centraal register, dat openbaar is.

- voor LPG, ammoniak en chloor (de gevaarlijke stoffen die in Nederland het meest vervoerd worden) wordt gewerkt met ketenstudies, waarbij de risico's in heel de keten wordt onderzocht, van de aanvoer, op- en overslag, productie, transport tot en met het eindgebruik

- in een milieuvergunning kunnen voorwaarden opgelegd worden voor aan- en afvoer van gevaarlijke stoffen. De milieuvergunning is dus niet beperkt tot het bedrijf zelf, zoals in Vlaanderen, maar kan ook gaan over de transportstromen er naar toe. Dit kan zelfs leiden tot het weigeren van de vergunning en een voorstel tot herlokalisatie naar een plaats die veiliger bereikbaar is.

Dit rapport adviseert om ook in Vlaanderen een verdergaand beleid uit te werken rond het vervoer van gevaarlijke stoffen, dat doorwerkt in het ruimtelijke ordeningsbeleid. 'Door de dichtbebouwde ruimtelijke wanorde kan Vlaanderen zich niet permitteren om haar regelgeving te beperken tot de Europese minimumregels', aldus Erik Grietens van Bond Beter Leefmilieu. 'Bijkomende regels voor het transport van gevaarlijke stoffen moeten rekening houden met ruimtelijke ordening. Dit rapport levert interessante inspiratie voor een aanpassing van de Vlaamse regelgeving."

Persbericht: Veiligheidsrapport nodig bij transport chemische stoffen

Mon, 06 May 2013 00:00:00 +0200

Beleidsb@BBeL: De wind is van iedereen

Fri, 03 May 2013 00:00:00 +0200

Oost-Vlaanderen besliste op 24 april dat de provincie verrijkt zal worden met 68 nieuwe windmolens. Uit de analyse van het windpotentieel in de provincie blijkt dat dat cijfer tegen 2020 kan oplopen tot 300. Genoeg elektriciteit om elke Oost-Vlaming van groene stroom te voorzien.

Van de vijf geselecteerde macroconcentratiezones in het winddossier, zijn de uitvoeringsplannen voor twee zones van start gegaan. Dat betekent 25 nieuwe turbines verspreid over Eeklo-Maldegem in de vorm van een dubbele rij windmolens bij de bestaande. Langs de autosnelweg E40 tussen Aalter en Aalst komen 43 windmolens ingeplant in zes windparken. De eerste windmolens kunnen begin 2015 al draaien.

Dergelijke beslissingen zijn broodnodig in de overgang naar een 100% hernieuwbaar energie systeem. Desalniettemin stootte het initiatief op tegenkanting. De geluidsimpact en slagschaduw van windmolens zijn een zorg voor sommige omwonenden. Dergelijke argumenten liggen ons inziens niet aan de basis van het protest, maar veeleer het gebrek aan betrokkenheid. Uit onderzoek van de Universiteit van Antwerpen blijkt dat participatie cruciaal is om de sociale aanvaardbaarheid van windmolens te garanderen.

Jonathan Lambregs

Burgerparticipatie

Door financi�le participatie mogelijk te maken, kunnen omwonenden van windenergieprojecten meegenieten van het hoge rendement. Hoe harder de molens draaien hoe beter voor de participanten. De baten worden zo verdeeld over de bevolking en de winst blijft niet alleen steken bij de projectontwikkelaars. Wind is er uiteindelijk voor iedereen en het is de bevolking die de omschakeling naar hernieuwbare energie financiert via de energiefactuur.

Co�peratieven

In de aanloop van de beslissing van 24 april, riep EnerGent op om het aandeel windmolens bestemd voor burgercooperaties en lokale overheden te verhogen naar minstens 50 procent. Ondanks het brede politieke en maatschappelijk spectrum dat zich achter het voorstel schaarde, werd in de uiteindelijke beslissing het oorspronkelijk voorstel behouden: projectontwikkelaars dienen per windpark 20 procent van de windmolens open te stellen voor rechtstreekse participatie van burgers en gemeenten.

Beleidsb@BBeL: De toekomstmuziek van de warmtenetten

Fri, 03 May 2013 00:00:00 +0200

Om de Belgische doelstelling hernieuwbare energie te halen tegen 2020 is er nood aan een inhaalbeweging op het vlak van groene warmte en het gebruik van restwarmte. Hier ligt nog een gigantisch potentieel voor het gebruik van hernieuwbare energie en energiebesparing. Verschillende initiatieven voor het gebruik van restwarmte zitten in de pijplijn.

Dat het aandeel groene warmte en koeling achterop hinkt bleek al uit het Mira milieurapport 2012. Daarin wordt duidelijk dat verwarming en koeling in Belgi� slechts voor 2,6% gebeurt met hernieuwbare energie. Om groene warmte of restwarmte op grote schaal te kunnen toepassen, is de uitbouw van warmtenetten nodig om de warmte te verspreiden naar bedrijven of gezinnen. Zowel de uitbouw van een net, als de mogelijkheden voor warmteproductie worden onderzocht.

Jonathan Lambregs

Eandis

Eandis, de grootste distributienetbeheerder in Vlaanderen gaf onlangs aan mee te willen werken aan de uitbouw van warmtenetten. De uitbouw van een netwerk van ondergrondse leidingen om via warm water de warmte te verspreiden leunt nauw aan bij de kernactiviteit van de werkmaatschappij.

De Antwerpse Haven

De Antwerpse haven leent zich ideaal voor het verwarmen van omliggende wijken zoals Luchtbal, Eilandje en Stuivenberg met de warmte die momenteel verloren gaat via koeltorens of schouwen van de raffinaderijen. Ook overheidsgebouwen kunnen worden verwarmd met deze restwarmte en bijkomende warmte uit hernieuwbare energiecentrales.

Warmtebeleidsvisie

Om optimaal gebruik te maken van het warmtepotentieel is een goed doordacht beleidskader rond het gebruik en opwekking van warmte en de uitbouw van warmtenetten cruciaal. Al was het maar om contraproducutieve situaties te vermijden, waarbij een groeiende vraag naar warmte niet leidt tot een extra stimulans voor afvalverbranding.

Beleidsb@BBeL: Meer aandacht nodig voor biodiversiteit op het platteland

Fri, 03 May 2013 00:00:00 +0200

Vorige week interpelleerde parlementslid Dirk Peeters (Groen) minister-president Kris Peeters (CD&V) over de achteruitgang van natuurwaarden op het platteland. Uit het natuurrapport 2012 bleek nog maar eens dat het met de biodiversiteit in landbouwgebieden niet goed gesteld is. Dat geldt voor akker- en weidevogels, bijen, vlinders,� Parlementslid Peeters wilde van minister-president Peeters horen welke maatregelen ondernomen zullen worden om het tij te keren.

De minister-president verwees in de eerste plaats naar de beheersovereenkomsten, waarbij landbouwers een vergoeding krijgen om de natuur een handje te helpen. Zo wordt onderzocht om beheersovereenkomsten meer op maat van een gebied in te zetten. In de West-Vlaamse polders zijn immers andere beheersmaatregelen nodig dan in de Limburgse fruitstreek.

Verder stelde minister-president Peeters dat de tweede pijler van het gemeenschappelijk landbouwbeleid de beste kansen biedt voor een beter natuurbeheer in landbouwgebieden. Dat is niet onbelangrijk, want nu gaat het meeste Europees geld naar de eerste pijler, de directe steun aan landbouwinvesteringen. Vanuit de natuur- en milieuverenigingen zijn we vragende partij om in het volgende Plattelandsontwikkelingsprogramma een groter aandeel van de middelen in deze tweede pijler te investeren, om zo tot betere beheersovereenkomsten te komen. Vanaf 2014 gaat het nieuwe plattelandsontwikkelingsprogramma van start.

De interpellatie vind je hier.

Erik Grietens

Beleidsb@BBeL: Reeks milieubewust wonen in Vlaanderen

Fri, 03 May 2013 00:00:00 +0200

Maak werk van een flexibele grondenmarkt

Het woonbeleid wil maximaal de kaart trekken van inbreiding, stadsvernieuwing, kernversterking, renovatie en vernieuwbouw. Er liggen nog meer dan voldoende onbebouwde gronden in Vlaanderen om de behoefte aan bijkomende woningen op te vangen. Als we echter kijken naar de ligging van deze bouwgronden, blijkt dat ongeveer 20% van de beschikbare oppervlakte zich bevindt in de steden en grotere gemeenten. De overige bouwgrondreserves vinden we terug in het buitengebied: 43% in de kernen en 31% van de oppervlakte in linten of verspreide bebouwing. Bovendien liggen heel wat potenti�le bouwgronden in overstromingsgevoelig gebied of zelfs in zonevreemd bosgebied.

Die slecht gelegen bouwgronden gaan volledig in tegen de doelstellingen van een duurzame woonontwikkeling. Een verdere ontwikkeling van perifeer gelegen bouwgrondreserves zal leiden tot verdere suburbanisatie, versnippering van de open ruimte en verzadiging van het wegennet. Via een systeem van 'verhandelbare bouwrechten' kunnen de bouwrechten in slecht gelegen bouwzones geruild worden met bouwmogelijkheden op goedgelegen terreinen in of aansluitend bij de kernen. Door op deze locaties hoger en dichter bouwen te stimuleren, neemt tegelijk het overaanbod aan bouwmogelijkheden buiten de kernen af. Op die manier is er voldoende huisvesting om de bevolkingsgroei op een verantwoorde manier op te vangen.

Erik Grietens

Inspiratie hiervoor kan gevonden worden bij het klimaatbeleid, waar gewerkt wordt met verhandelbare emissierechten. De globale uitstoot van broeikasgassen door grote bedrijven wordt omgezet in uitstootrechten. Bedrijven hebben dan de keuze: zelf investeren in een vermindering van de uitstoot, of uitstootrechten kopen van andere bedrijven. Om de klimaatdoelstellingen te halen, worden die rechten door de overheid jaarlijks ingekrompen, waardoor ze elk jaar duurder worden. Zo wordt het voor bedrijven financieel steeds interessanter om zelf milieu-investeringen door te voeren, in plaats van uitstootrechten op te kopen.

Hetzelfde systeem kan toegepast worden op ruimtelijke ordening. Via verhandelbare bouwrechten kunnen bouwmogelijkheden op slecht gelegen bouwgronden � in overstromingszones, in lintbebouwing, in bossen,� - geruild worden tegen goed gelegen bouwmogelijkheden in of aansluitend bij de bebouwde kom. Door hier een intensiever ruimtegebruik toe te laten (aangesloten bebouwing in plaats van vrij liggende bouwsels, hoger bouwen,�) kan het globaal overaanbod aan bouwgronden inkrimpen en wordt zuinig ruimtegebruik via kernversterking gestimuleerd. Zonder dat dit ten koste hoeft te gaan van private eigendomsbelangen.

Beleidsb@BBeL: Een toekomst voor ViA?

Fri, 03 May 2013 00:00:00 +0200

Op 30 april jl. vond het ViA Toekomstforum plaats, een hoogmis van Minister President Peeters, waarop hij zijn eigen regeringsleden samen met 500 partners uit verschillende maatschappelijke geledingen uitnodigde om hun engagement te herbevestigen en hun schouders te blijven zetten onder het Pact 2020 en Vlaanderen in Actie. BBL was erbij. Ondanks de kritische analyse die we maken van het ViA proces, zijn er ook argumenten om ons engagement als partner bij het Pact 2020 te herbevestigen.

Lieze Cloots

Zo identificeert het Pact 2020 een aantal urgente uitdagingen voor Vlaanderen en koppelt daaraan pertinente en soms ambitieuze doelstellingen. Dit vormt de noodzakelijke basis om een structureel beleid uit te bouwen. Ten tweede werd rond een aantal doelstellingen de afgelopen jaren reeds goed werk geleverd. We denken bijvoorbeeld aan het Vlaams materialenprogramma. Via een herbevestiging van ons engagement willen we vooral het signaal geven dat het geleverde werk en de Pact 2020 doelstellingen niet mogen stilvallen na de volgende verkiezingen. Tenslotte heeft het ViA proces de intentie om een transitie aanpak te hanteren en om tot systeemkantelingen te komen in overleg met zoveel mogelijk maatschappelijke geledingen. Deze transitieaanpak vertoont duidelijk zijn groeipijnen; maar het lijkt er wel op dat hij stilaan kiem schiet binnen de administratie.

Tegelijk formuleerden we op het Toekomstforum onze verwachtingen over de engagementen die de Vlaamse regering ons inziens moet opnemen in het toekomstige ViA proces. We verwachten dat meer dan ooit de stap wordt gezet van mooie voornemens naar concrete beleidsdaden. Minister President Peeters maakte zich ondertussen sterk dat het ViA nu in een fase is gekomen weg van de vergadertafels, naar het werkveld. We verwachten bovendien dat de concrete beleidsdaden consequent zijn. De overheid moet in sommige dossiers de juiste keuzes durven maken, die de toets met alle Pact 2020 doelstellingen moet kunnen doorstaan. Zo vraagt het spanningsveld waarin Vlaanderen zich bevindt met mobiliteitsknoop enerzijds en de slechte luchtkwaliteit en gezondheidsimpact anderzijds om consequente keuzes, in lijn met het Pact. De aanleg van nieuwe of bredere wegen past volgens ons niet in dat plaatje. Tenslotte mogen we niet in de val trappen te denken dat een technologische innovatie alleen de oplossing is voor systeemkantelingen. Meer dan ooit moeten burgers bewust gemaakt worden van het belang van hun gedragsverandering. Burgerinitiatieven moeten actief betrokken worden bij het ViA. Het middenveld kan daarbij een belangrijke brugfunctie vervullen. We verwachten dat de Vlaamse overheid het middenveld erkent in die rol, en haar in staat stelt om die rol effectief op te nemen.

Artikel: Workshop Kansen en Knelpunten voor Gedeeld Gebruik in Vlaanderen

Thu, 02 May 2013 16:42:00 +0200

Gedeeld gebruik van producten en ruimte is in opmars: co-housing, office-sharing, product-deelsystemen, autodelen, � zijn slechts een aantal voorbeelden van de vele manieren waarop we meer kunnen doen tegen een lagere kost, en vaak met meer plezier. Of het nu in een peer-to-peer model gebeurt, onder de vorm van een product-dienstcombinatie of geheel vrijwillig, de consument wordt steeds meer gebruiker. Gedeeld gebruik wordt in meer en meer landen gezien als de toekomst, want stijgende grondstofprijzen, schaarser wordende ruimte en de dreigende klimaatverandering luiden het einde in van de klassieke consumptiemaatschappij.

Maar hoe is het gesteld met het aanbod van gedeeld gebruik van producten of ruimte in Vlaanderen? Wat bestaat er allemaal, en wie zijn de drijvende krachten? En vooral: welke kansen zien we voor gedeeld gebruik in de Vlaamse economie, en wat zijn de belemmeringen die een doorbraak van gedeeld gebruik in Vlaanderen in de weg staan? Deze vragen wil Bond Beter Leefmilieu samen met bestaande en potenti�le aanbieders van gedeeld gebruik van producten of ruimte (zowel B2B, B2C als P2P) onderzoeken tijdens een workshop.

We zullen enerzijds concrete kansen en knelpunten in kaart brengen op het niveau van het ondernemen rond gedeeld gebruik, en anderzijds een blik op de toekomst werpen door dieper in te gaan op de stappen die gezet moeten worden op vlak van wetgeving, beleid en onderzoek. Dit doen we met een divers publiek van mensen en organisaties die rond gedeeld gebruik een activiteit of onderneming hebben (of willen opstarten), maar ook met organisaties die, net als Bond Beter Leefmilieu, gedeeld gebruik van producten en ruimte willen laten doorbreken in de Vlaamse economie.

Wilt u graag uw ervaring en kennis delen met anderen die actief zijn op vlak van gedeeld gebruik, en samen op zoek gaan naar manieren om gedeeld gebruik te laten groeien in Vlaanderen? Of wilt u graag kennismaken met andere initiatiefnemers die gedeeld gebruik als toekomstmodel hanteren in heel verschillende niches of sectoren? Schrijf dan snel in voor deze workshop.

Praktisch: De workshop vindt plaats op donderdag 16 mei 2013 in de kantoren van Bond Beter Leefmilieu, Tweekerkenstraat 47, 1000 Brussel. We starten om 9u00, en sluiten omstreeks 12u30 af met een broodjeslunch en netwerkmoment. Inschrijven kan via mail bij Hans-Lode.vandenbrink[a]bblv.be.

Let op: inschrijving is gratis, maar plaatsen zijn beperkt! Inschrijven kan tot dinsdag 7 mei 2013.

_{Een organisatie van Bond Beter Leefmilieu, met de steun van het Fonds Duurzaam Materialen- en Energiebeheer, beheerd door de Koning Boudewijnstichting.}

Persbericht: 100 Vlaamse toeristische ondernemingen verdienen Groene Sleutel

Mon, 29 Apr 2013 00:00:00 +0200

Bond Beter Leefmilieu en Toerisme Vlaanderen reiken vandaag in Sandton Grand Hotel Reylof een 'Groene Sleutel' uit aan 100 toeristische ondernemingen. 19 daarvan ontvangen het kwaliteitslabel voor milieuvriendelijke logies, attracties en meetinglocaties voor de eerste keer. Het internationale label is een erkenning voor de extra inspanningen die de ondernemingen leveren om bijvoorbeeld water en energie te sparen.

100 groene logies en attracties

Bond Beter Leefmilieu en Toerisme Vlaanderen reiken De Groene Sleutels voor het zevende jaar op rij uit. 10 campings, 26 jeugdverblijven, 27 hotels, 11 gastenkamers, 10 attracties, 13 meetinglocaties, 2 vakantiewoningen en 1 vakantiecentrum zijn bij de gelukkigen. In het totaal 100 groene logies en attracties en dat zijn er elf meer dan vorig jaar.

Jaarlijkse onafhankelijke controle

Deelnemende ondernemingen krijgen de 'Groene Sleutel' niet zomaar. Dat stelde de Nederlandse Consumentenbond vast na onderzoek van de waarde van 5 toeristische ecolabels. Enkel De Groene Sleutel doorstond de test.

De laureaten moeten voldoen aan een hele reeks criteria voor energie, water en mobiliteit. Ze hebben een ambitieus milieubeleidsplan, milieubewuste medewerkers, springen zuinig om met water en energie, doen aan afvalpreventie en sorteren hun afval en sporen hun gasten aan tot milieubewust gedrag. De uitbaters organiseren activiteiten in het thema duurzaamheid en hebben oog voor groenonderhoud, voldoende open ruimte en duurzame mobiliteit. Bovendien moeten ze elk jaar opnieuw aantonen dat ze zich inspannen voor het milieu. Een onafhankelijke jury met vertegenwoordigers van de overheid, milieuorganisaties en de toeristische sector kent het label toe.

Uit een recente enqu�te van Ipsos blijkt dat het milieubewustzijn van de Vlamingen groeit, maar dat de ecologische reflex minder sterk is bij het kiezen van een reis. "Toch kan je ook tijdens je vakantie je steentje bijdragen door te kiezen voor een hotel of camping dicht bij huis en met een Groene Sleutel. Zo weet je zeker dat je vakantieplek respectvol omgaat met de leefomgeving," vertelt Kris Van Rossem van Bond Beter Leefmilieu.

Sandton Grand Hotel Reylof

Sandton Grand Hotel Reylof deed aanzienlijke inspanningen om de Groene Sleutel te halen. Zo installeerden zij bijvoorbeeld als een van de weinige hotels in Belgi� een micro-warmtekrachtkoppeling (WKK): zij produceren hun eigen elektriciteit met een gasmotor en gebruiken de restwarmte om hun sanitair water te verwarmen. Met een uniek systeem slaan ze de opgewekte warmte op in kaarsvet dat met kwarts en koolstof verrijkt is.

"Bij de exploitatie van een hotel letten op duurzaamheid is niet eenvoudig en al helemaal niet als het hotel deels als monument en deels als stadsgezicht beschermd is. Zo vreesden we dat energiezuinige verlichting met spaar- en ledlampen niet zou passen bij het historische karakter van het gebouw, maar het resultaat is sfeervol en beter dan verwacht," verklaart Duco Heijbroek, General Manager van Sandton Grand Hotel Reylof.

Internationaal ecolabel

De Groene Sleutel maakt deel uit van het 'Green Key'-programma, het internationale ecolabel dat uitgaat van de Foundation for Environmental Education (FEE). In 41 landen ontvingen meer dan 2100 ondernemingen de 'Green Key'. Bond Beter Leefmilieu (BBL) beheert de Groene Sleutel in Vlaanderen met steun van Toerisme Vlaanderen. Met het label willen BBL en Toerisme Vlaanderen toeristische ondernemers aanmoedigen om zo duurzaam mogelijk te werken.

Bekijk alle laureaten en cijfers van de Groene Sleutels 2013.

De provincies Antwerpen is het sterkst vertegenwoordigd, met 38 laureaten. Oost Vlaanderen telt 24 Groene Sleutels, Vlaams-Brabant telt 8 laureaten, West-Vlaanderen 20 en Limburg heeft er 10.

Milieublog: Europese parlementsleden zwichten voor bedrijfslobby

Sun, 28 Apr 2013 20:10:00 +0200

Het Europees parlement stemde vorige week een ingreep in de Europese emissiehandel (ETS) weg. Nu het stof is gaan liggen, wordt duidelijk dat daarmee niet alleen het Europese maar ook het Vlaamse klimaatbeleid op losse schroeven komt te staan. Waarom staken vijf Vlaamse Europarlementsleden een stok in het wiel? Vorige week stemde het Europees Parlement nipt een voorstel weg om emissierechten vertraagd te veilen (backloading). Die ingreep zou tijdelijk het overaanbod aan rechten verminderen en de prijs ervan ondersteunen. Ze vond geen meerderheid in het parlement. Momenteel kost het industri�le installaties en elektriciteitscentrales zo goed als niets meer om broeikasgassen uit te stoten. Rechten om een ton CO2 uit te stoten, worden geveild aan de prijs van een koffie. Daardoor verdwijnt de impuls om emissies terug te dringen. De cruciale stemming ondermijnt niet alleen het Europese klimaatbeleid. De Vlaamse overheid rekende er op dat de veiling van emissierechten jaarlijks 100 miljoen euro zou opleveren. Met die euro's wilde Vlaanderen gezinnen en ondernemingen ondersteunen, bijvoorbeeld als ze werk maken van energiebesparing. Aan de huidige prijs van emissierechten zal er minder dan 50 miljoen euro in het Vlaamse klimaatfonds terecht komen. Om werk te maken van een krachtig beleid is minstens vijf maal zo veel nodig. De meeste Vlaamse Europarlementsleden stemden voor een sterker klimaatbeleid, van Bart Staes (Groen) over Jean-Luc Dehaene (CD&V) tot Guy Verhofstadt (Open VLD). Ze legden de duimen tegen een kleine meerderheid van conservatieve en eurosceptische parlementsleden, voornamelijk uit Oost-Europa. In hun gelederen vinden we ook vijf Vlamingen terug. Frank Vanhecke, Philip Claeys (Vlaamse Belang), Dirk-Jan Eppink (Lijst Dedecker), Annemie Neyts (Open Vld) en Mark Demesmaeker (N-VA). Vooral Demesmaeker verbaast met zijn stemgedrag. Niet alleen steunt de Vlaamse regering waar de N-VA deel van uitmaakt de maatregel die Demesmaeker wegstemde. Hij zorgde er ook voor dat Vlaanderen een pak minder geld heeft voor haar beleid. Mathias Bienstman

Daar kunnen goede redenen voor zijn. Demesmaeker verduidelijkt zijn keuze in een persbericht: "Een lage prijs betekent niet noodzakelijk dat de emissiehandel niet werkt. Het is bewust opgezet als een marktsysteem, het is niet aan de Europese Commissie om de prijs op te leggen." Verder vindt hij dat het vertraagd in omloop brengen van emissierechten in economisch moeilijke tijden "instabiliteit zou cre�ren en het investeringsvertrouwen ondermijnen."

Beide argumenten zijn niet uit de lucht gegrepen. Maar een argument dat in gewone omstandigheden steek houdt, kan in ongewone omstandigheden weinig zeggend zijn. Weinig politici vonden in 2008 dat de banken overkop moesten gaan omdat ze in een marktsysteem werken. Dezelfde crisis die zowel de banken als de ETS in de problemen brengt, rechtvaardigt blijkbaar in het ene geval overheidsingrepen en de andere geval niet.

Dat is echter niet de kern van de discussie en de reden waarom veel parlementsleden tegenstemden. Ze volgden in de eerste plaats het stemadvies van een machtige bedrijfslobby: Business Europe. Die haalde alles uit de kast om backloading te dwarsbomen. Enkele energie-intensieve bedrijven zien in de crisis een kans om komaf te maken met de toekomstige lasten van het klimaatbeleid. Het argument dat een prijs op vervuiling de competitiviteit van hun activiteiten aantast, gaat er bij de parlementsleden als zoete broodjes in. Niemand wil nog een bedrijfssluiting op zijn geweten hebben.

Nochtans heeft de-industrialisering van Europa hoegenaamd niets te maken met het Europese klimaatbeleid. Zelfs in tegendeel, de industrie kreeg de afgelopen vijf jaar minstens 800 miljoen gratis emissierechten te veel. Tot nog toe subsidieerde het systeem de vervuiler. Het verhaal van Duferco in ons land spreekt boekdelen: het bedrijf betaalde zijn arbeiders maandenlang uit met de verkoop van gratis verkregen emissierechten. Als de industrie effici�nt werkt, krijgt ze de komende 8 jaar ook nog het overgrote deel van de emissierechten voor niets. Maar enkel de dreiging dat de achterblijvers ooit voor hun vervuiling moeten opdraaien, leidt al tot een heftig verzet.

De stemming over de backloading moest een opstap zijn naar een structurele hervorming van het Europees klimaatbeleid. Het draaide anders uit: het klimaatbeleid staat nu op alle niveaus op losse schroeven. Mogelijk krijgen de parlementsleden noch een herkansing en keren ze hun kar. Zo niet, dan valt de uitkomst gemakkelijk te voorspellen. Het hogere steenkoolgebruik van de afgelopen jaren zal zich doorzetten, ondernemingen zullen minder investeren in nieuwe technologie en Europa gaat gehavend een cruciale fase van de klimaatonderhandelingen in.

Maar bovenal: de competitiviteit van de industrie zal er geen greintje beter door worden. Voor Vlaanderen is een falend klimaatbeleid op termijn desastreus. Wereldwijd stevenen we af op een opwarming van 4 graden tegen het einde van deze eeuw. Al bij een opwarming van 2 graden ligt de zeespiegel in enkele eeuwen tussen 1,5 en 4 meter hoger. Tenzij we af willen van de West-Vlamingen en Antwerpen, houden we best op met het inroepen van de economische conjunctuur om niets te doen aan de klimaatverandering.

Milieublog: De rechtstaat valt niet om te leiden

Sun, 28 Apr 2013 19:42:00 +0200

Op 29 maart vernietigde de Raad van State het ruimtelijk uitvoeringsplan en het milieueffectenrapport voor de noord-zuidverbinding in Limburg. De huidige plannen voor de verbinding voorzien in de aanleg van een missing link tussen Hasselt en Eindhoven, dwars doorheen Europees beschermde natuurgebieden van de Zwarte Beek en de Mangelbeek. De Raad van State stelde samen met drie Limburgse milieuorganisaties vast dat de Vlaamse regering in haar beslissingen de Europese regels voor de bescherming van speciale beschermingszones niet respecteerde. Naar aanleiding van de uitspraak werd de milieubeweging met de vinger gewezen als diegenen die de Limburgse economische ontwikkeling lam zouden leggen. Dat is ten eerste naast de kwestie, maar bovendien ook erg hypocriet. De reactie toont de frustratie die in Limburg leeft rond dit dossier. Die frustratie is begrijpelijk, maar heeft men alleen maar aan zichzelf te danken. Jarenlang immers waren de politiek verantwoordelijken op de hoogte van twee cruciale elementen:

Het ruimtelijke uitvoeringsplan voor het omleidingstrac� is in strijd met de Europese regelgeving, wegens de significante impact op het habitat- en vogelrichtlijngebied.
Een alternatief voor het omleidingstrac�, de zogenaamde doortocht, met een herinrichting van de bestaande weg via tunnels in de dorpscentra van Houthalen en Helchteren � is perfect haalbaar. De ijvert al sinds de start voor dit scenario.

Het studiebureau, het milieueffectenrapport �n de juridische dienst van de milieuadministratie hadden allemaal gewezen op deze elementen. En toch zette men, ondanks de adviezen van de eigen instellingen, eigengereid door met het plan voor het omleidingstrac�. Iedereen, inclusief de milieubeweging is het erover eens dat Limburg een betere ontsluiting en een duurzaam economisch ontwikkelingsplan nodig heeft. Maar we leven nog steeds in een rechtstaat. En de plannen die ontwikkeld worden, moeten rekening houden met de wetgevende kaders. Regels kunnen niet te pas en te onpas opzij worden geschoven. Ook niet de milieuregels. Ook niet in Limburg. De milieubeweging doet daarom een oproep aan de regering om niet op het zelfde elan door te gaan in dit dossier. Kies niet voor procedurele 'trucs' zoals een nooddecreet als antwoord op de pertinente bedenkingen van de Raad van State. Kies voor een schone lei en voor een procedure die zich niet baseert op stemmingmakerij maar wel op de uitgebreide inzichten die aanwezig zijn bij de administratie en de stakeholders. Neem het bestudeerde alternatief van de doortocht opnieuw ernstig en zoek oplossingen binnen de juridische kaders. De milieubeweging staat klaar om constructief mee na te denken over een verdere duurzame economische ontwikkeling van Limburg. Lieze Cloots

Beleidsb@BBeL: Geen leegstand meer

Sun, 28 Apr 2013 00:00:00 +0200

Vlaanderen heeft grote behoefte aan een kernversterkend beleid. Daarvoor moeten beleidsmakers zich in de eerste plaats focussen op het activeren van het nog beschikbare aanbod in de woongebieden: leegstaande panden en onbebouwde kavels.

Hoewel door de vastgoedsector vaak het tegendeel beweerd wordt, is aan bouwgrondreserves in Vlaanderen geen gebrek. Er is nog meer dan voldoende ruimte om de verwachte groei van de huishoudens op te vangen in de bestaande woongebieden. Probleem is echter dat veel van de onbenutte bouwgronden niet verkocht worden, omwille van speculatie of omdat ze bijgehouden worden voor de kinderen of kleinkinderen. Daardoor neemt de druk toe om perifeer gelegen woonuitbreidingsgebieden te verkavelen.

De overheid moet daarom inzetten op het op de markt brengen van deze niet gebruikte gronden in de kernen.

Erik Grietens

In de eerste plaats moeten daartoe de niet gebruikte bouwgronden beter in kaart gebracht worden. Het is een probleem dat hierover nog altijd onvoldoende gedetailleerde cijfers beschikbaar zijn. Hoewel gemeenten verplicht zijn een register van onbebouwde percelen bij te houden en hiervoor ook een tegemoetkoming kunnen krijgen, heeft ��n gemeente op vier geen inventaris. Bovendien vertonen vele gemeentelijke registers fouten en worden ze niet geactualiseerd.

Naast niet gebruikte bouwgronden liggen er in woongebieden ook heel wat leegstaande gebouwen, niet alleen woningen maar vooral ook oude bedrijfsgebouwen. Voor heel Vlaanderen gaat het om ongeveer 2.400 leegstaande bedrijfspanden, met een minimumoppervlakte van 500 m�. Vele daarvan liggen in woongebieden. Ook hiervoor is een goede en gedetailleerde inventaris een belangrijk vertrekpunt.

Het is belangrijk dat die inventarissen samengebracht worden in een atlas van de leegstand in woongebieden. Vandaag bestaat er alleen een atlas van de woonuitbreidingsgebieden, die in principe bedoeld zijn als reserveruimte, voor het geval er in de woongebieden geen ruimte meer is.

Daarna moet een actief beleid worden gevoerd om die leegstaande gebouwen en niet gebruikte gronden ook te benutten voor nieuwe woningen. De gemeente kan hierbij optreden als regisseur, als go-between tussen de eigenaar en een potenti�le bouwer. Of ze kan, via een autonoom gemeentebedrijf, zelf gronden aankopen en verkopen of leegstaande gebouwen omvormen naar nieuwe woongelegenheden en die vervolgens verkopen of verhuren. Er bestaan reeds heel wat goede voorbeelden van dergelijke ingrepen in tal van Vlaamse steden en gemeenten.

Een andere optie om gronden in woongebieden te activeren is een heffing op onbebouwde gronden en leegstaande woningen. De gemeenten beschikken ook over die bevoegdheid. De heffing op leegstaande woningen was vroeger een Vlaamse aangelegenheid, die enkele jaren geleden werd overgedragen aan de gemeentebesturen. Helaas moeten we vaststellen dat sindsdien slechts 2 op 3 gemeenten ook effectief gebruik maakt van een eigen gemeentelijke leegstandsheffing. Van een heffing op onbebouwde bouwgronden in de kern maakt slechts een minderheid van de gemeenten gebruik. Bovendien zijn deze heffingen eerder symbolisch van aard en te laag om effect te hebben, omdat de activeringsheffing niet opweegt tegen de stijging van de grondprijs.

Nochtans kan een leegstandsheffing een zeer effectief instrument zijn. De Vlaamse verkrottingstaks heeft zijn effici�ntie duidelijk bewezen. Deze heffing loopt progressief op in de tijd: hoe langer een gebouw staat te verkrotten, hoe hoger de taks en hoe groter ook de incentive om te verkopen. De verkrotting is dankzij deze taks stevig gedaald. Dergelijke filosofie zou ook toegepast moeten worden op leegstaande woningen en niet gebruikte bouwgronden. Op deze manier kunnen de bouwmogelijkheden in de kernen relatief snel op de markt komen.

Een verplichte activerings- en leegstandsheffingen waarvan de waarde is afgestemd op de waarde van 'het goed' (kavel of pand) en die mettertijd oploopt, zal optimaal sturend werken op de vastgoedmarkt. Heffingen kunnen ook gecombineerd worden met een stimulerend beleid, waarbij eerst een aantal jaren premies worden gegeven om te bebouwen, te verkopen of te renoveren en pas als blijkt dat dit niet lukt, over te gaan tot een heffing.

Beleidsb@BBeL: Europese parlementsleden zwichten voor bedrijfslobby

Sun, 28 Apr 2013 00:00:00 +0200

Vorige week stemde het Europees Parlement nipt een voorstel weg om emissierechten vertraagd te veilen (backloading). Die ingreep zou tijdelijk het overaanbod aan rechten verminderen en de prijs ervan ondersteunen. Ze vond geen meerderheid in het parlement. Momenteel kost het industri�le installaties en elektriciteitscentrales zo goed als niets meer om broeikasgassen uit te stoten. Rechten om een ton CO2 uit te stoten, worden geveild aan de prijs van een koffie. Daardoor verdwijnt de impuls om emissies terug te dringen.

De cruciale stemming ondermijnt niet alleen het Europese klimaatbeleid. De Vlaamse overheid rekende er op dat de veiling van emissierechten jaarlijks 100 miljoen euro zou opleveren. Met die euro's wilde Vlaanderen gezinnen en ondernemingen ondersteunen, bijvoorbeeld als ze werk maken van energiebesparing. Aan de huidige prijs van emissierechten zal er minder dan 50 miljoen euro in het Vlaamse klimaatfonds terecht komen. Om werk te maken van een krachtig beleid is minstens vijf maal zo veel nodig.

De meeste Vlaamse Europarlementsleden stemden voor een sterker klimaatbeleid, van Bart Staes (Groen) over Jean-Luc Dehaene (CD&V) tot Guy Verhofstadt (Open VLD). Ze legden de duimen tegen een kleine meerderheid van conservatieve en eurosceptische parlementsleden, voornamelijk uit Oost-Europa. In hun gelederen vinden we ook vijf Vlamingen terug. Frank Vanhecke, Philip Claeys (Vlaamse Belang), Dirk-Jan Eppink (Lijst Dedecker), Annemie Neyts (Open Vld) en Mark Demesmaeker (N-VA). Vooral Demesmaeker verbaast met zijn stemgedrag. Niet alleen steunt de Vlaamse regering waar de N-VA deel van uitmaakt de maatregel die Demesmaeker wegstemde. Hij zorgde er ook voor dat Vlaanderen een pak minder geld heeft voor haar beleid.

Mathias Bienstman

lees waarom Demesmaeker tegen stemde

Beleidsb@BBeL: De rechtstaat valt niet om te leiden

Sun, 28 Apr 2013 00:00:00 +0200

Lieze Cloots

Het ruimtelijke uitvoeringsplan voor het omleidingstrac� is in strijd met de Europese regelgeving, wegens de significante impact op het habitat- en vogelrichtlijngebied.
Een alternatief voor het omleidingstrac�, de zogenaamde doortocht, met een herinrichting van de bestaande weg via tunnels in de dorpscentra van Houthalen en Helchteren � is perfect haalbaar. De ijvert al sinds de start voor dit scenario.

Beleidsb@BBeL: Minder autoverkeer zorgt voor de beste doorstroming

Sun, 28 Apr 2013 00:00:00 +0200

Het dagelijkse fileleed op de ringwegen rond Antwerpen en Brussel zorgt voor veel frustraties. De meerderheidspartijen in het Vlaams parlement vragen daarom in een resolutie aan de Vlaamse regering om werk te maken van een 'Actieplan Doorstroming'. Ze vragen onder meer om structurele knelpunten in het infrastructuurnetwerk weg te werken en dynamische verkeerssignalisatie (de groene golf) verder te ontwikkelen.

Wat in de resolutie echter niet aan bod komt, is de vraag naar beleidsmaatregelen die inzetten op minder autoverkeer. Dat is immers de kern van het probleem. De afgelopen tien jaar nam de afgelegde afstand op ons wegennet toe met meer dan 10%. In 2010 werden 98 miljard autokilometers afgelegd. En die groei gaat nog steeds door.

Het aanleggen van extra rijstroken of het invoeren van spitsstroken kan op korte termijn wel enige verlichting brengen, maar op langere termijn zorgen dergelijke ingrepen vooral voor nog meer verkeer. Enkel inzetten op een betere doorstroming is vooral symptoombestrijding. Met een paar overbruggingen wordt de pati�nt op de been gehouden, maar zolang de pati�nt niet op dieet gaat, blijft hij ziek.

Erik Grietens

De resolutie

Beleidsb@BBeL: Steenkoolgas, nu ook in uw gemeente

Sun, 28 Apr 2013 00:00:00 +0200

Minister Schauvliege gaf vrijdag toestemming aan nv Mijnen om op zoek te gaan naar steenkoolgas in de Limburgse Kempen. De nv Mijnen verwerft zo het alleenrecht voor zes jaar om te onderzoeken of de ontginning van steenkoolgas economisch interessant is. Maar is steenkoolgas sociaal en ecologisch wel zo interessant? De praktijk leert ons dat de ontginning van steenkoolgas heel wat impact heeft op het milieu. Niet de minimale baten, wel de kosten worden toebedeeld aan de lokale gemeenten.

Volgens de VITO (Vlaams Instituut voor Technologische Ontwikkeling) zit er 7 miljard kubieke meter methaan- of steenkoolgas verstopt in de steenkoollagen van het vroegere mijnbekken. Nv Mijnen, een joint venture van de Limburgse Reconversie Maatschappij (LRM) en het Australische Dart Energy kan met die hoeveelheid de helft van Limburg voor 20 jaar van gas voorzien. Interessant hoor ik u al denken, maar bekeken in het perspectief van Belgi� met een jaarlijks verbruik van 17 miljard kubieke meter gas, is dat een druppel op een hete plaat. Hetzelfde valt te zeggen over de impact op de gasprijs. De ontginningskosten zijn in Belgie veel hoger dan in het wilde westen, de bakermat van de onconventionele gasbronnen.

Jonathan Lambregs

Limburg klimaatneutraal

De ervaring van boringen in de VS leert ons dat de ontginning van steenkoolgas gepaard gaat met heel wat lokale en globale milieuimpact. De grote hoeveelheden opgepompt water brengen methaangas en nucleaire deeltjes naar boven met risico op verontreiniging van grond- en oppervlakte water. Als gevolg van de vrijgekomen holten in de steenkoollagen baant ondiep grondwater zich verder een weg naar diepere aardlagen. Zo verdwijnt beschikbaar zuiver grondwater voor mens, dier en natuur.

De uitstoot van steenkoolgas - genomen over de hele levenscyclus - verschilt weinig met die van steenkool, een van de meest vervuilende energiebronnen. Onconventioneel gas voorstellen als een groene energievorm houdt dus weinig steek. Indien Limburg de voorgenomen klimaatdoelstellingen wil halen, zal ze zelf vriendelijk moeten bedanken voor het vrijgekomen gas.

Limburg fietsparadijs

De booractiviteiten hebben een verontrustende impact op de natuur en het landschap. De infrastructuur zoals kilometers pijpleidingen, honderden boortorens, en weginfrastructuur nestelen zich tussen het toeristische bronsgroen eikenhout. Een aangename fiets- of wandeltocht om een frisse neus te halen, zit er met lawaaihinder en een slechtere luchtkwaliteit helaas niet meer in.

Ondoordachte beslissing

Milieuwetgeving afgestemd op boringen naar onconventioneel gas zijn in Belgie voorlopig onbestaande. Wel worden al opsporingsvergunningen uitgedeeld door minister Schauvliege. Het is dan ook de hoogste tijd om een breed publiek debat te initi�ren. Daarbij kan de stem van de Noord-Limburgers niet ontbreken. Zeker wanneer er honderden boortorens in de omgeving dreigen op te duiken, of hun achtertuin dreigt te verzakken.

Beleidsb@BBeL: Goede marketing voor slechte patatten

Sun, 28 Apr 2013 00:00:00 +0200

Op 24 april presenteerde het consortium van wetenschappelijke instellingen, waaronder ILVO, UGent, VIB, HoGent onder een 'hoera gesternte' het eindrapport van de veldproeven met GGO-aardappelen in Wetteren. Het rapport omvat ondermeer volgende conclusies: de GGO aardappelen hebben hun resistentie bewezen en co-existentie met andere omliggende teelten stelt geen problemen.

Uit het rapport blijkt dat het consortium ook besefte dat de veldproef maatschappelijk debat met zich mee zou brengen. Het rapport vermeldt dan ook de initiatieven die werden genomen om dat debat te voeren. En hier wordt pijnlijk duidelijk dat de Vlaamse onderzoekers, noch de overheid zich een ernstige weg weten met het maatschappelijk debat over GGO's.

Lieze Cloots

Het rapport lijst de communicatie-activiteiten op die doelbewust werden opgezet om bij te dragen aan een genuanceerde oordeelsvorming rond de GGO-aardappel. De slogan 'Hier groeien de aardappelen van de toekomst', inclusief logo van de Vlaamse Overheid, die bij de opstart van de veldproef op grote billboards rond het veld prijkte, kan wat ons betreft bezwaarlijk ge�nterpreteerd worden als genuanceerde (laat staan wetenschappelijk neutrale) communicatie over GGO's. Het is pure marketing. Naast de pure communicatie-initiatieven maakt het rapport ook gewag van een Rondetafelgesprek met NGO's en andere stakeholders. Dat gesprek vond plaats in april 2012. BBL was aanwezig, naast een aantal andere organisaties, leden van FLM, bioboeren, imkers� Het werd een moeizame gedachtewisseling, waarbij rond de co-existentie van GGO's met biolandbouw zeer uiteenlopende inzichten bestonden en geen toenadering werd gevonden. Ondanks de afspraak dat het ILVO een vervolg zou beleggen, werd het nadien oorverdovend stil. Van ernstig maatschappelijk debat is in ieder geval geen sprake. Op diezelfde overlegvergadering werd bovendien sociologisch onderzoek gepresenteerd dat de manier in beeld brengt waarop het maatschappelijk debat rond GGO's in Vlaanderen vorm krijgt. De opdrachtgever, het ILVO zelf, heeft deze studie sindsdien angstvallig binnenskamers gehouden. We vragen ons af waarom. We vragen het ILVO de rol op te nemen die het moet spelen als neutrale wetenschappelijke overheidsinstelling: laat alle wetenschappelijke inzichten die bijdragen aan een genuanceerde oordeelsvorming aan bod komen; en niet enkel degene die de GGO-zaak goed uitkomen.

Milieub@BBeL: Smove brengt je in de groove

Fri, 26 Apr 2013 00:00:00 +0200

Weg met de files, fijn stof en verkeersstress! Ben je klaar voor smart move, sustainable move, smiley move, kortom Smove?

Het begint al bij jezelf. Met de auto wat vaker aan de kant, ontdek je de voordelen van de fiets, de benenwagen, bus en trein. Maar ook op het werk, de school en in je buurt kan je tal van initiatieven nemen voor een betere en schone mobiliteit.

Bij S-move ben je op de juiste plek voor inspirerende verhalen, doeltreffende tips en een uitgebreid aanbod. Zet je engagement om in daden en inspireer op jouw beurt weer anderen.

Sluit je aan en smove mee!

Milieub@BBeL: Fiets je kern gezond!

Fri, 26 Apr 2013 00:00:00 +0200

Op 4 mei is het weer zover! Dan geven we het startschot van Met Belgerinkel naar de Winkel 2013. Elk jaar kunnen we rekenen op heel wat enthousiaste handelaars en fietsers.

Kijk op onze website om te zien of jouw gemeente ook meedoet. Je ziet er meteen ook welke handelaars in je gemeente van de partij zijn - extra handig!

Doet jouw gemeente niet mee aan de campagne? Niet getreurd, want dankzij Blue-bike steunt dit jaar onze actie: er zijn 260 Blue-bike jaarabonnementen ter waarde van 25 euro te winnen. Blue-bike zorgt ervoor dat je overal een fiets ter beschikking hebt. Zo wordt winkelen met de fiets in elke stad mogelijk.

Het recept van Met Belgerinkel naar de Winkel blijft onveranderd. Ga met de fiets of te voet winkelen in jouw gemeente en verzamel zeven stempels op je spaarkaart. Geef je spaarkaart af bij de handelaar en maak kans op een stijvolle fiets van Achielle. Bovendien krijg je een leuke Belgerinkel-sticker.

Op zaterdag 4 mei kan je de start van Met Belgerinkel naar de Winkel overigens volgen via onze Radio2-uitzending te Temse. Martine Prenen, boegbeeld van de campagne, zal er ook zijn.

Hou ook zeker de Facebookpagina van Belgerinkel in de gaten. Daar strooien we allerlei nieuwtjes rond en geven we tijdens de campagne ook cadeautjes weg. Zorg dat je erbij bent!

Met Belgerinkel naar de Winkel loopt dit jaar van 4 mei tot 8 juni.

Met Belgerinkel naar de Winkel

Milieub@BBeL: Ben jij bereid om je auto te delen?

Fri, 26 Apr 2013 00:00:00 +0200

In het kader van de week van mobiliteit organiseert Autopia, het Vlaams Steunpunt voor particulier autodelen, een bevraging betreffende de bereidheid om te autodelen. De resultaten wil Autopia in primeur kenbaar maken op het Autodeelsalon dat plaatsvindt op 22 september.

Ben je bereid om je auto te delen? Autopia is heel benieuwd naar jouw mening. Vul deze enqu�te in en wie weet word jij wel de gelukkige winnaar van ��n van de vijf weekendtrips voor 2 personen.

Het invullen van de vragenlijst zal ongeveer 5 minuten in beslag nemen.

Vul de enqu�te in

Milieub@BBeL: BOS+ jaagt kinderen de boom in

Fri, 26 Apr 2013 00:00:00 +0200

Ruim vier op tien kinderen hebben te weinig tijd om buiten te spelen en mogen dat vaak niet van hun ouders. Hierdoor vervreemden kinderen steeds meer van de natuur. Hoewel 3 op 4 kinderen graag meer wil spelen in het bos, doet slechts 1 op 3 kinderen dat effectief.

Het educatief project 'De boom in' van Tetra Pak i.s.m. met BOS+ en GoodPlanet, wil kinderen meer vertrouwd maken met het bos en duurzaam bosbeheer. Het meer toegankelijk maken van de Vlaamse bossen om zo de beleving van de band tussen mens en natuur te realiseren is een prioritaire doelstelling van het project.

Via de kinderen en kleinkinderen van ouders en grootouders die boseigenaar zijn, wordt gezocht naar structurele samenwerkingsverbanden met scholen in de buurt om deze bossen voor ze open te stellen. Zo krijgen kinderen in de klas les over het bos, kweken ze er zelf boompjes en trekken ze er vervolgens op uit voor natuurbelevingsactiviteiten in het naburige bos van ouders of grootouders.

'De boom in' werd gelanceerd in 2011. Om zoveel mogelijk scholen te bereiken in Vlaanderen bouwde Tetra Pak in samenwerking met de partners een educatieve website waar leerkrachten en kinderen extra materialen vinden om rond en in het bos te werken.

De boom in

Milieub@BBeL: Schrijf je in voor Car Free Day

Fri, 26 Apr 2013 00:00:00 +0200

Op 19 september 2013 organiseren Taxistop en Bond Beter Leefmilieu de jaarlijkse Car Free Day. De Car Free Day geeft alle bedrijven, organisaties en hun medewerkers/collega's/ werkkrachten de kans om minstens 1 dag het file-leed en de autosleur te ontlopen en zich eens anders dan met de auto naar het werk te verplaatsen.

Voor het derde jaar op rij nodigen we bedrijven, organisaties en medewerkers/collega's/werkkrachten in Vlaanderen warm uit om deel te nemen aan de Car Free Day. Op die dag ondersteunen wij iedereen die op 19 september thuiswerkt of naar het werk gaat met de fiets, met het openbaar vervoer of door te carpoolen.

Wat zijn hierbij de voordelen?

deelname is gratis,
je krijgt de kans om het "nieuwe werken" te ervaren
er vallen leuke prijzen te winnen
je vermijdt de filestress, waardoor je rustiger toekomt op het werk
geen eeuwige zoektocht naar parkeerplaats

Ook gratis meedoen met jouw onderneming, organisatie en collega's?

Schrijf vandaag nog in via Car Free Day - Inschrijven.

Bedrijven en organisaties die inschrijven voor 17 augustus, krijgen een pakket met promomaterialen om binnen de onderneming reclame te maken.

Na de Car Free Day stoppen we er helemaal niet mee, maar bieden we bedrijven een vervolgprogramma aan met Van5Naar4. Van5Naar4 daagt de deelnemende bedrijven uit om een jaar lang bewuster met duurzaam woon-werkverkeer om te gaan.

Car Free Day

Milieub@BBeL: Jobs in de milieusector

Fri, 26 Apr 2013 00:00:00 +0200

Bond Beter Leefmilieu zoekt Projectmanager mobiliteit (voltijds contract onbepaalde duur)

Eva Vzw zoekt Freelance medewerker grootkeukenconsulta

Bond Beter Leefmilieu zoekt een vrijwillig(st)er om mee te werken aan de Milieukoopwijzer

Velt Vzw zoekt Velt vrijwilligerscoaches gezocht

Tractebel Engineering zoekt Consultant milieu- en natuurbeleid

Natuurpunt Vzw zoekt Stage event/communicatiemedewerker

Natuurpunt Beheer Vzw zoekt Hulpploegbegeleider ekeren

Levanto Vzw zoekt Instructeur energiesnoeiers

Natuurpunt Beheer Vzw zoekt Tech admin med cel planning

Natuurpunt Vzw zoekt Junior boekhouder

Cambio Autodelen zoekt Voltijds "commercieel" medewerker b2b

Gem. Havenbedrijf Antwerpen zoekt Technisch manager milieu

Vlaams Energieagentschap (vea) zoekt Ingenieur milieuvriendelijke energie

Greenfish zoekt Project engineer in sustainable design

Greenfish zoekt Project manager energy efficiency

Kwb zoekt Energiedeskundigen

Kwb zoekt Lesgever duurzame verlichting

Jnm Vzw zoekt Communicatiemedewerker (3/5)

Natuurpunt Vzw zoekt Jurist

Ovam zoekt 2 dossierhouders, niveau deskundige

Natuurpunt Beheer Vzw zoekt Technisch arb life visbeek en kl nete

N.l.vlaams Brabant Vzw zoekt Instructeur groenopleidingen

Greenfish zoekt Werfleider installatiebouw

Greenfish zoekt Mer deskundige

Greenfish zoekt Deskundige omgevingsveiligheid

Natuurpunt Beheer Vzw zoekt Consulent bosbeheer

Natuur & Landschapszorg Vzw zoekt Ploegbegeleider kampenhout

Sociale Innovatiefabriek zoekt Office manager

Sociale Innovatiefabriek zoekt Communicatie- en communitymanager

Sociale Innovatiefabriek zoekt Procesmanager 'sociale innovatie'

Reg. Landschap Schelde- Durme zoekt Projectmedewerker

Milieub@BBeL: MO*lezingen Sunita Narain

Fri, 26 Apr 2013 00:00:00 +0200

Op donderdag 23 en vrijdag 24 mei organiseert het tijdschrift MO* twee lezingen met de Indische ecologiste Sunita Narain. Het beloven twee heel boeiende avonden te worden.

Op 23 mei heeft Narain het in de Gentse Vooruit over de 'Ecologie van de armen'.

De planeet staat onder nooit geziene ecologische druk, denk maar aan klimaatverandering, het verlies aan biodiversiteit en de uitputting van vitale grondstoffen. De eerste slachtoffers van die aanzwellende mondiale milieuramp zijn de honderden miljoenen armen die voor hun inkomen en overleven onmiddellijk afhankelijk zijn de natuur. Maar hebben zij ook de antwoorden op de crisis?

Een dag later stelt ze in de KBC-toren in Antwerpen luidop de vraag: 'Wie gelooft nog in mondiale milieu-akkoorden?'

Elk jaar heeft zijn klimaattop, en daarnaast zijn er ook nog de tienjaarlijkse Aardetoppen rond duurzame ontwikkeling, de internationale conferenties over behoud van biodiversiteit, en vele andere conferenties en verdragen die de druk op het mondiale milieu proberen te verlichten. Milieuproblemen zijn immers typisch problemen die zich niet laten tegenhouden door nationale grenzen of electorale overwegingen. Toch lijkt de wereld er minder en minder in te lukken tot afdwingbare afspraken te komen. De mislukking van de Klimaattop in Kopenhagen was daarvan een pijnlijke illustratie.

Praktische info MO*lezingen

Milieub@BBeL: Energiejagers besparen 216.000 euro op energiefactuur

Fri, 26 Apr 2013 00:00:00 +0200

Tussen 1 december 2012 en 31 maart 2013 namen meer dan 5.000 gezinnen deel aan de Energiejacht. Gemiddeld bespaarden ze 9,24 % energie. De Energiejacht zet mensen aan om energievreters in huis uit te schakelen. Op die manier kunnen gezinnen de stijging van hun maandelijkse energiefactuur opvangen.

Meer dan 5.000 gezinnen noteerden tussen 1 december 2012 en 31 maart 2013, de vier maanden van het stookseizoen, regelmatig hun meterstanden van aardgas, elektriciteit en water. Ze kunnen ook na afloop van de campagne hun energieverbruik blijven opvolgen op de website www.energiejacht.be.

De unieke rekentool op de website zorgt voor een automatische berekening van de besparing. De overzichtelijke grafieken op de website helpen om dat visueel voor te stellen.

"Onze rekenmodule houdt ook rekening met de buitentemperatuur", schetst Marc Steens van Bond Beter Leefmilieu. "Dat maakt het mogelijk om het hele jaar door je verbruik te evalueren, los van het seizoen. Zo kun je de voorbije strenge winter vergelijken met de zachtere van vorig jaar. Het bijhouden van je meterstanden maakt je bewuster van je energieverbruik. Op die manier kun je flink wat geld besparen. Met de stijgende energieprijzen kunnen alle gezinnen hier wel bij varen."

Lees het volledige persbericht

Milieub@BBeL: Het Groene Boek #3

Fri, 26 Apr 2013 00:00:00 +0200

Het Groene Boek is een jaarlijkse culturele manifestatie die auteurs uit binnen- en buitenland samenbrengt om in gesprek te gaan over de transitie naar een sociaalecologische samenleving. Hierbij gaan academici, schrijvers en denkers uit het middenveld rond de tafel zitten om te komen tot een leerrijke en open dialoog.

Intellectueel en ecologisch verantwoord vertier dus, met onze ondertussen ex-voorzitter Hans Bruyninckx, maar ook met Eva Peeters, Mme Zsazsa, Kristien Hens, Joke Rous en Dorien Knockaert, auteurs van hype-boek Groeten uit Transiti�. Ook Harald Welzer (zie De Standaard, 25/04) en Paul Verhaeghe zijn van de partij.

Naast lezingen, interviews en debatten omvat Het Groene Boek ook een boekenbeurs rond ecologische boeken en informatiestanden van ngo's actief op dit domein. Bekijk het programma-overzicht of lees de programmatekst.

Het Groene Boek

Persbericht: Vlaamse energiejagers besparen 216.000 euro op energiefactuur

Wed, 24 Apr 2013 00:00:00 +0200

Campagne van Bond Beter Leefmilieu helpt mensen geld en energie te besparen

Tussen 1 december 2012 en 31 maart 2013 namen meer dan 5.000 gezinnen deel aan de Energiejacht. Gemiddeld bespaarden ze 9,24 % energie. De Energiejacht is een campagne van Bond Beter Leefmilieu, in samenwerking met de provincies Oost- en West-Vlaanderen en een aantal gemeenten. De campagne zet mensen aan om energievreters in huis uit te schakelen. Op die manier kunnen gezinnen de stijging van hun maandelijkse energiefactuur opvangen. Iedereen kan gratis zijn energieverbruik opvolgen via de onafhankelijke website www.energiejacht.be.

Bedrijven voor het eerst ook op Energiejacht

Tijdens deze derde editie van de Energiejacht namen voor het eerst ook een aantal bedrijven deel. De POM West-Vlaanderen heeft de Energiejacht namelijk als een van de actiepunten opgenomen in het Charter Duurzaam Ondernemen. Bij Ardo, specialist in vriesverse groenten en fruit, trokken een vijftigtal personeelsleden mee op Energiejacht. "We tellen 5 groepen binnen ons bedrijf", schetst energiemeester Philip Vanhandsaeme. "Iedereen bleef heel gemotiveerd en voerde elke zaterdag trouw zijn of haar meterstanden in. De resultaten zijn voor ons alvast overwegend positief." Het initiatief kan rekenen op heel wat belangstelling. "Via infoschermen op de verschillende afdelingen blijven ook niet-deelnemers op de hoogte", doet Philip uit de doeken. "Zo krijgt iedereen de tips om energie te besparen mee. Voor de winnaars hebben we trouwens binnen Ardo zelf een prijs voorzien, omdat we duurzaam ondernemen binnen het bedrijf willen stimuleren." Naast Ardo zelf deden ook Deknudt Mirror Works, Optima T, KATHO Roeselare, Belgomilk en POM West-Vlaanderen mee aan de Energiejacht.

Stookseizoen

De unieke rekentool op de website zorgt voor een automatische berekening van de besparing. De overzichtelijke grafieken op de website helpen om dat visueel voor te stellen.

Provinciale resultaten

De provincie West-Vlaanderen voert de ranglijst aan met 50 deelnemende groepen. De deelnemende gezinnen boekten een besparingsresultaat van 12,36 %. In Oost-Vlaanderen lag de focus op energiebesparing door kansengroepen. Vorig jaar bespaarden de deelnemers er 14,56 %, dit jaar behaalden ze 9,84 %. Zo levert de investering van de provincie een veelvoud op aan besparingen. Ook in Antwerpen, Limburg en Vlaams-Brabant namen er een aantal gemeenten deel aan de campagne. De Antwerpse gemeenten zagen hun deelnemers een energiebesparing realiseren van 5,44 %. In Limburg klokten ze af op 1,40 %, terwijl de deelnemers uit Vlaams-Brabant gemiddeld 2,98 % bespaarden. De vijf provincies samen wisten zo 964 ton CO2 te besparen. Dat is evenveel als de jaarlijkse uitstoot van 285 wagens.

Beleidsb@BBeL: Nieuwe studie: biobrandstoffen kosten Europese belastingbetaler 10 miljard euro

Thu, 18 Apr 2013 00:00:00 +0200

De Europese lidstaten spendeerden in 2011 10 miljard euro om biobrandstoffen te ondersteunen, een even groot bedrag als de steun aan Cyprus. Dat blijkt uit een nieuwe studie van het International Institute for Sustainable Development (IISD) [1]. Voor die aanzienlijke steun krijgen Europese lidstaten weinig in de plaats: biobrandstoffen leveren het milieu, de bevoorradingszekerheid of de economie zo goed als niets op, concludeert de studie.

Biobrandstoffen, gemaakt op basis van landbouwproducten zoals koolzaad of palmolie, worden bij gewone brandstoffen gemengd. De miljardensteun was nodig om het marktaandeel van biobrandstoffen in 2011 op te drijven tot 4,5% van de verkochte transportbrandstoffen in de hele Unie. De meeste steun, ook in Belgi�, wordt gegeven in de vorm van accijnsverlagingen. In ons land zouden die oplopen tot 150 miljoen euro per jaar voor biodiesel en 70 miljoen euro voor bio-ethanol. Het bedrag van 1O miljard op Europees niveau bestaat uit belastingvrijstellingen (5,8 miljard euro), bijmengverplichtingen (318-736 miljoen euro voor ethanol en 3,1-4,1 miljard euro voor biodiesel) en ondersteuning van R&D (52 miljoen euro).

Maar die 10 miljard euro Europese steun levert niet de verhoopte voordelen op, zo blijkt uit de studie:

- biobrandstoffen helpen niet in de reductie van broeikasgassen

- er zijn geen goede cijfers over de werkgelegenheid die het beleid cre�ert, maar in de hele unie zijn er slechts 3630 mensen aan de slag in productie-installaties voor biobrandstoffen.

- het zorgt slechts voor een daling van de olie-afhankelijkheid van het transport met 4% of de output van 3 grote raffinaderijen.

Eerder onderzoek toonde al meermaals aan dat het Europees beleid voor biobrandstoffen het klimaat niet ten goede komt. De uitstoot van broeikasgassen door transport neemt er enkel op papier door af. [3] Als de emissies door indirecte wijzigingen in landgebruik van biobrandstoffen worden verrekend, dan stoten de meeste biodiesels meer broeikasgassen uit dan conventionele diesel. [4]

lees het volledige persbericht

Beleidsb@BBeL: Europees parlement maakt vervuilen spotgoedkoop

Thu, 18 Apr 2013 00:00:00 +0200

Gisteren stemde een nipte meerderheid in het Europees Parlement tegen het vertraagd veilen (backloading) van emissierechten. De Europese Commissie formuleerde dit voorstel om de prijs van CO2 in de Europese emissiehandel (ETS) te herstellen. Een correcte CO2-prijs ondersteunt immers investeerders in hernieuwbare energie en energiebesparing. Na de stemming zakte de prijs van emissierechten verder weg, onder de 3 euro per ton CO2.

De meeste Vlaamse leden in het Europees Parlement stemden voor backloading, waaronder tenoren zoals Guy Verhofstadt en Jean-Luc Dehaene. Maar ze haalden het niet van een conservatieve meerderheid in het Europees Parlement die vooral in Engeland, Itali� en Polen onverwacht sterk stond. Polen staat er voor gekend haar (staats)belangen in steenkool te willen vrijwaren. Toch zijn er ook een aantal Vlamingen die mee de koolstofmarkt torpedeerden: Frank Vanhecke (Vlaams Belang), Dirk Jan Eppink (Lijst Dedecker) en Mark Demesmaeker (N-VA) en Annemie Neyts (Open VLD) stemden tegen backloading.

Een rechtstreeks effect van de stemming is dat het Vlaamse klimaatfonds, dat haar inkomsten put uit de veiling van emissierechten, de komende jaren heel wat minder inkomsten zal krijgen dan voorzien. Dat fonds zou in de eerste plaats gebruikt worden voor intern klimaatbeleid zoals het ondersteunen van energierenovaties. Bij de opmaak van het Vlaams Klimaatbeleidsplan rekende de regering op een CO2-prijs van meer dan 6 euro. De prijs en bijgevolg de inkomsten zullen hoogstwaarschijnlijk de helft lager liggen.

Mathias Bienstman

Het bedrijfsleven reageerde verdeeld op de uitslag. Business Europe en energie-intensieve bedrijven zoals staalproducenten kraaiden victorie. Elektriciteitsproducenten verenigd in Eurelectric noemden de uitslag 'een gevaarlijke stap terug' en vroegen om een structurele hervorming van de ETS. De Europese Commissie reageerde bij monde van Connie Hedegaard dat ze de uitslag gaan bestuderen en zich beraden over volgende stappen. De idee van backloading is niet helemaal dood: in een andere stemming is ze teruggestuurd naar de bevoegde commissie in het parlement. Maar waarnemers gaan ervan uit dat het voorstel niet veel kans meer maakt voor de verkiezingen in mei 2014.

De Europese milieubeweging wil vooral de groei van steenkool in de elektriciteitsopwekking terugdringen. Dat kan via normerende instrumenten, bijvoorbeeld rond luchtkwaliteit, door op nationaal niveau heffingen op te leggen die het gebruik van steenkool ontmoedigen of via juridische strijd en lokale acties. Per eenheid geproduceerde elektriciteit zorgt steenkool voor bijna tweemaal zoveel broeikasgassen als aardgas. Hernieuwbare bronnen zoals wind en zon produceren geen vervuiling bij de productie van elektriciteit.

Daarnaast zal de Europese milieubeweging naar alle waarschijnlijkheid inzetten op een herziening van de lijst van sectoren die gratis emmissierechten krijgen. Bij een erg lage prijs is er immers nauwelijks een risico dat ondernemingen productiesites verplaatsen buiten de Unie omwille van de koolstofprijs. Daarmee vervalt ook de reden om hen gratis rechten toe te kennen. Ook zal de discussie over ambitieuze klimaatdoelen voor 2030 in het centrum van het klimaatdebat komen te staan.

Beleidsb@BBeL: Wereldwijde groei hernieuwbare energie

Thu, 18 Apr 2013 00:00:00 +0200

Wereldwijd werden er nog nooit zo veel fotovolta�sche zonnepanelen ge�nstalleerd per jaar als in 2012. Ook windenergie deed het uitermate goed. En dat ondanks de politieke en economische turbulentie in de sectoren. Maar de overgang naar een koolstofarme samenleving gebeurt helaas nog te traag. Erger noch, een eenheid energie vandaag opgewekt is even vervuilend als een eenheid energie uitgestoten in 1990. De groei van hernieuwbare energie weegt niet op tegen de wereldwijde groei van de energievraag. Voornamelijk conventionele energiebronnen zoals steenkool dekken de groeiende vraag.

Jonathan Lambregs

Het Internationaal Energie Agentschap publiceert het rapport "Tracking Clean Energy Progress 2013". Het rapport duidt op een uitstoot van 2,39 ton CO2 per ton olie-equivalent (een eenheid van energie) in 1990. In 2010 klokte de uitstoot af op 2,37 tCO2/toe. Dat is dus amper een verbetering. Met de wetenschap dat het energieverbruik in het komende decennia zal toenemen met 25% is er dringend nood aan een stroomversnelling naar een koolstofarm energiesysteem. Dat kan alleen door minder energie te verbruiken en koolstofarme energie op te wekken.

Goedkope steenkool in de opmars
Het aandeel van steenkool in de wereldwijde energiemix blijft groeien. Het is een goedkope, maar een van de meest vervuilende energiebronnen. Het aandeel groeit wereldwijd met 6% tussen 2010 en 2012 en blijft wereldwijd populair. De ontginning van schaliegas in de VS heeft de voorraad van steenkool op de wereldmarkt nog doen stijgen. Door de goedkope gasprijzen wordt steenkool ge�xporteerd en beschikbaar op de wereldmarkt. Daar maken niet alleen de groeilanden gretig gebruik van, maar ook in Europa worden steenkoolcentrales bijgebouwd. Het veel klimaatvriendelijker aardgas trekt aan het kortste eind.

Het laaghangend fruit van energie-efficientie
Het kan niet vaak genoeg herhaald worden. Bespaarde energie is de minst vervuilende energie. In Belgi� zijn net die maatregelen het meest kosten-effici�nt en verdienen daarom meer aandacht. Belgi� is een van de meest energieverslindende regio's in West-Europa. Het besparingspotentieel tegen 2030 voor woningen bedraagt 50% en 30% in de tertiaire gebouwen. Een extra laagje isolatie kan wonderen doen. Ook strengere uitstootnormen voor wagens dragen bij tot het besparingspotentieel van 30% in wegtransport.

Beleidsb@BBeL: Samenhuizen: van individueel bezit naar co-eigendom

Thu, 18 Apr 2013 00:00:00 +0200

Een eigen villa met een grote tuin en een wijds uitzicht over de velden, het blijft voor vele Vlamingen nog altijd de ultieme woondroom. Toch blijken gemeenschappelijke woonvormen zoals co-housing, kangoeroewonen of samen een huis huren meer en meer in opmars. Gemeenschappelijke woonvormen bieden dan ook veel voordelen. Zo maakt cohousing het wonen beter betaalbaar, omdat een gedeelde tuin ervoor zorgt dat je minder grond moet aankopen. Ook andere voorzieningen zoals een auto, een grasmachine of ander gereedschap kunnen gedeeld worden.

Collectieve woonvormen zijn bovendien flexibel en spelen in op de demografisch evolutie die een andere gezinssamenstelling met zich mee brengt: meer alleenstaanden, kleinere gezinnen, meer senioren en meer nieuw samengestelde gezinnen. Kinderen kunnen altijd een speelkameraadje vinden en kinderopvang valt makkelijker onderling te regelen, de zorg voor ouderen die niet meer goed te been zijn kan spontaan opgevangen worden,�

Daarnaast speelt samenhuizen ook in op de noodzaak om compacter te wonen � door meer gemeenschappelijke binnen- en buitenruimten � zodat we de overblijvende open ruimte kunnen vrijwaren. Door schaalvoordelen worden doorgedreven energiebesparing of het gebruik van milieuvriendelijke materialen bovendien beter haalbaar en betaalbaar.

Erik Grietens

Er zijn verschillende vormen van co-housing mogelijk. Zo kunnen gezinnen zich verenigen om samen een nieuwbouwproject op te trekken. In Freiburg (Duitsland) verenigen groepen van 5 � 10 gezinnen zich in een "Baugemeinschaft". Ze realiseren samen met ��n architect een gezamenlijk woonblok van typisch een viertal bouwlagen, geheel naar hun eigen smaak en invulling. Dit resulteert in een mooie variatie in het straatbeeld. Een voorbeeld dat ook in Vlaanderen stilaan navolging krijgt. In Gent bestaan er al twee particuliere co-housing projecten, het Gentse stadsontwikkelingsbedrijf heeft samen met de vzw Samenhuizen een nieuw project in de steigers staan en ook bouwfirma Bostoen heeft twee nieuwe plannen voor co-housing projecten in Drongen, een deelgemeente van Gent.

Een andere mogelijkheid is dat een deel van een te grote, onderbezette woning wordt verhuurd. Als de kinderen het huis uit zijn en ouders in een grote woning met te veel slaapkamers blijven wonen, kan samenhuizen een goede oplossing zijn. Nog een ander mogelijkheid is kangoeroewonen, waarbij een jong gezin samen met de ouders een woning deelt.

Gemeenschappelijk wonen is niet voor iedereen weggelegd, maar enqu�tes tonen wel aan dat er een groot potentieel is in Vlaanderen. Voor diegenen die er voor willen kiezen, moet samenhuizen ook een mogelijkheid zijn. Vandaag bestaan er echter nog heel wat hindernissen in de wet- en regelgeving die gemeenschappelijke woonvormen bemoeilijken, zoals sommige stedenbouwkundige voorschriften, onaangepaste sociale tegemoetkomingen of premiestelsels, fiscale problemen,� Die belemmeringen moeten worden weggewerkt. De vzw Samenhuizen maakte een uitgebreid rapport waarin alle problemen die samenhuizers tegengekomen worden beschreven en mogelijke oplossingen worden voorgesteld. Het is nu aan de politici om die oplossingen ook in de praktijk te brengen

De Vlaamse overheid en gemeentebesturen kunnen daarnaast heel wat maatregelen nemen om innovatieve projecten van collectief/gemeenschappelijk wonen actief te bevorderen en te ondersteunen. Dat kan bijvoorbeeld door ruimte in nieuwe bouwprojecten te reserveren voor co-housing of door gemeenschappelijk wonen op te nemen in een gemeentelijke stedenbouwkundige verordening. Omdat een eigen huis voor velen nog steeds de belangrijke vorm van pensioensparen is, moet de hogere overheid nieuwe vormen van co-eigenaarschap ondersteunen, zodat deze vorm van pensioensparen samen kan sporen met gemeenschappelijk wonen.

Rekening houdend met de toekomstige uitdagingen in verband met een rationeel ruimte- en energiegebruik, duurzaam samenleven, wonen en welzijn, huisvesting van senioren, herstel van het sociale weefsel, � is inzetten op gemeenschappelijk wonen als integrale maatregel sterk aan te raden. Gemeenschappelijk wonen verdient dan ook een volwaardige plaats in het Vlaamse woonbeleid.

Op zaterdag 18 mei 2013 vindt de derde editie plaats van de Open Dag Samenhuizen. Op deze dag openen tientallen bestaande woongemeenschappen hun deuren voor het grote publiek. Voor meer informatie: www.samenhuizen.be

Meer informatie over de co-housingprojecten van Bostoen

Beleidsb@BBeL: Tijd voor een vernieuwd beleid voor verpakkingsafval

Thu, 18 Apr 2013 00:00:00 +0200

FOST Plus, de organisatie die verpakkingsafval in Vlaanderen beheert, vraagt dit jaar een nieuwe erkenning aan bij de drie gewesten. Een ideale gelegenheid dus om het huidige beleid te evalueren en bij te sturen volgens de principes van het duurzaam materialenbeheer. Bond Beter Leefmilieu bundelde enkele eisen en constructieve voorstellen in een standpuntnota die we twee weken geleden toelichtten bij de Interregionale Verpakkingscommissie. Dit overheidsorgaan moet de erkenning afleveren, en bepaalt dus de regels die FOST Plus als private organisatie moet volgen om verpakkingen zo duurzaam mogelijk te beheren. Wat dat betreft is er nog heel wat ruimte voor verbetering. Hieronder lichten we onze voornaamste eisen toe.

Jeroen Gillabel

Doelstellingen leiden tot actie

Een eerste belangrijke onderwerp is het formuleren van realistische maar ambitieuze doelstellingen. Eerst en vooral is het dringend tijd om de recyclage doelstelling voor kunststof verpakkingen op te drijven. FOST Plus haalt al jaren de wettelijke doelstelling van 30% recyclage, maar gaat er nauwelijks boven. Voor andere materialen (glas, metaal, karton) haalt de organisatie veel hogere recyclage percentages. Een verhoging van de doelstelling voor kunststof afval zal leiden tot meer inspanningen om plastic verpakkingen selectief in te zamelen en te recycleren.

Voor hergebruik van verpakkingen zouden er ook echte doelstellingen moeten komen. Dit zou de verpakkingsproducenten aanzetten om innovatieve systemen op te zetten die niet langer gebaseerd zijn op wegwerpverpakkingen. Nu wordt het ontbreken van wettelijke doelstellingen rond hergebruik te pas en te onpas gebruikt door de sector om investeringen in hergebruik te weigeren. Het aanpakken van zwerfvuil is een derde domein waar duidelijke doelstellingen moeten helpen om een al lang aanslepend probleem structureel aan te pakken.

Heffing op verpakkingen die in restafval terechtkomen

Als aanvulling bij de statische recyclagedoelstellingen, pleit BBL ervoor om de verpakkingsproducenten (via FOST Plus) een heffing op te leggen voor de hoeveelheid verpakkingen die niet selectief ingezameld en gerecycleerd worden. Hierdoor zal FOST Plus automatisch selectieve inzameling en recyclage van dit afval stimuleren tot op het punt dat dit economisch optimaal is, in plaats van tot het huidige, arbitrair vastgelegde en veel te lage niveau van 30% recyclage. Zulke heffing is wetenschappelijk onderbouwd, en absoluut te verantwoorden aangezien de kosten voor verbranding van de verpakkingen die in het restafval terechtkomen momenteel niet door FOST Plus worden gedragen.

BBL verwacht duidelijkheid

Tot slot vraagt BBL ook om eindelijk werk te maken van een heldere sorteerboodschap voor PMD. Een duidelijke "ja/nee" boodschap aangebracht op individuele verpakkingen zou de consument �n de afvalophalers heel wat kopzorgen besparen. Individuele marktspelers als Albert Heijn tonen dat dit mogelijk is. Maar het is wel belangrijk dat de boodschap uniform is voor alle verpakkingen, dat is een taak voor FOST Plus.

Met onze standpunten willen we de stilstand in het verpakkingsafvalbeleid doorbreken, zodat Vlaanderen koploper in Europa kan blijven. Onze idee�n werden op de hoorzitting niet negatief onthaald. Het is nu aan de Interregionale Verpakkingscommissie om kleur te bekennen over wie in Vlaanderen de touwtjes van het verpakkingsafvalbeleid in handen heeft: de overheid, of FOST Plus.

Standpunt nota BBL erkenning Fost Plus

Beleidsb@BBeL: Lauw debat over klimaatplan in Vlaams parlement

Thu, 18 Apr 2013 00:00:00 +0200

Op 16 april stelden de adviesraden Mina, SERV en SALV hun gezamenlijk advies over het klimaatplan 2013-2020 voor tijdens een hoorzitting in de commissie leefmilieu van het Vlaams parlement. De raden beklemtonen dat het plan nood heeft aan bijkomende interne maatregelen en een sluitende financiering. Een goed debat over de aanbevelingen kwam niet op gang. De bevoegde minister Schauvliege wou nog niet reageren op de aanbevelingen en de meeste commissieleden meden het debat. Over enkele weken zou er een nieuwe hoorzitting plaatsvinden met alle vakministers.

De adviesraden zijn het meest kritisch voor het mitigatieluik uit het klimaatplan. Dat luik moet de uitstoot van broeikasgassen terugdringen. Ze constateren dat het plan slechts maatregelen bevat om de emissies in de gebouwen, mobiliteit, landbouw en industrie met 5,4% terug te brengen in 2020 in vergelijking met 2005.

Mathias Bienstman

Zo een reductie is onvoldoende en er is dringend nood aan bijkomende interne reductiemaatregelen of een intensifi�ring van de bestaande maatregelen. Bovendien is de financiering van het klimaatbeleid niet sluitend. In de eerste plaats moet geld gezocht worden voor de bijkomende reductiemaatregelen. Maar ook andere bestedingsbronnen voor het klimaatfonds zoals klimaatfinanciering, de aankoop van emissierechten of de compensatie van indirecte emissiekosten kijken tegen een financieringstekort aan.

In een eerste antwoord beklemtoonde minister Schauvliege dat ze de adviezen nog op regeringsniveau moet bekijken. Het is dus te vroeg voor een reactie op de aanbevelingen. Parlementslid Hermes Sanctorum (Groen) stelde vast dat het lang wachten is op een sluitend plan. Volgens hem wijst het advies er op dat het huidige plan niet volstaat. Andere parlementsleden zoals Robrecht Bothuyne (CD&V) beklemtoonden het belang van kosteneffici�ntie en de nood om zicht te krijgen op hoe maatregelen op die parameter presteren. Commissievoorzitter Martens (SP-a) wees op de gevolgen van de lage CO2-prijs voor de financiering van het klimaatfonds.

Over enkele weken zou er een nieuwe hoorzitting komen om het debat ten gronde te voeren met de ministers die verantwoordelijk zijn voor de sectoren gebouwen (Vandenbossche), mobiliteit (Crevits) en landbouw (Peeters). Voor BBL moet het daarbij in de eerste plaats gaan over het ambitieniveau van het klimaatplan. Wil deze Vlaamse regering het meest urgente milieuprobleem aanpakken met een beleid dat zich slechts richt op 5% minder uitstoot in 2020? Dat terwijl de EU -15% vraagt en de klimaatwetenschap -21% vooropstelt.

Beleidsb@BBeL: Een nieuwe snoet voor vrachtwagens redt levens en het klimaat

Thu, 18 Apr 2013 00:00:00 +0200

Een voorstel van de Europese Commissie [1], dat vandaag is aangekondigd, zal Europese vrachtwagens veiliger en zuiniger maken. Bond Beter Leefmilieu verwelkomt het voorstel van de commissie over het gewicht en de afmetingen van vrachtwagens. Het kan een belangrijk keerpunt zijn voor de veiligheid op de weg en een kleine stap voorwaarts om de emissies van het vrachtverkeer te verminderen.

Slechts 3% van de Europese voertuigvloot zijn vrachtwagens. Toch zorgen ze in de EU voor 25% van de uitstoot van het wegtransport en 18% van de ongevallen, waarbij jaarlijks 7000 mensen sterven[2]. De huidige Europese wetgeving zorgt ervoor dat alle vrachtwagens er als schoendozen uitzien. Ze hebben een stompe neus. Dat maakt vrachtwagens onveilig en zorgt voor een hoog brandstofverbruik.

Een verandering van de wetgeving zal langere vrachtwagencabines mogelijk maken. Zo kan de voorkant een betere vorm krijgen met een ronde neus en een kreukelzone. (zie illustratie) Dit verbetert de aerodynamica van de vrachtwagen, vermijdt ongevallen door een beter zicht voor de bestuurder, vermindert de impact bij frontale botsingen en is veiliger voor voetgangers en fietsers. Deze veranderingen kunnen op termijn jaarlijks de levens sparen van enkele honderden weggebruikers en het verbruik met miljarden liter diesel laten dalen.

lees het volledige persbericht

Persbericht: Nieuwe studie: biobrandstoffen kosten Europese belastingbetaler 10 miljard euro

Wed, 17 Apr 2013 00:00:00 +0200

De Europese lidstaten spendeerden in 2011 10 miljard euro om biobrandstoffen te ondersteunen, een even groot bedrag als de steun aan Cyprus. Dat blijkt uit een nieuwe studie van het International Institute for Sustainable Development (IISD) [1]. Voor die aanzienlijke steun krijgen Europese lidstaten weinig in de plaats: biobrandstoffen leveren het milieu, de bevoorradingszekerheid of de economie zo goed als niets op, concludeert de studie.

Maar die 10 miljard euro Europese steun levert niet de verhoopte voordelen op, zo blijkt uit de studie:

- biobrandstoffen helpen niet in de reductie van broeikasgassen

- er zijn geen goede cijfers over de werkgelegenheid die het beleid cre�ert, maar in de hele unie zijn er slechts 3630 mensen aan de slag in productie-installaties voor biobrandstoffen.

- het zorgt slechts voor een daling van de olie-afhankelijkheid van het transport met 4% of de output van 3 grote raffinaderijen.

Mathias Bienstman van Bond Beter Leefmilieu zegt: "We wisten al dat biobrandstoffen het milieu niet vooruit helpen. Door deze studie weten we dat ze evenmin de economie ten goede komen. Ieder jaar krijgen biobrandstoffen in de Europese Unie 10 miljard euro evenveel als de steun aan Cyprus. Maar er zijn nauwelijks positieve effecten voor het milieu, de werkgelegenheid of de economie. In plaats van dat steunbedrag verder op te drijven, om de doelstelling van 10% biobrandstoffen te halen, zouden Europese lidstaten beter de productie van biobrandstoffen bevriezen. Het zal heel wat slecht besteed belastinggeld uitsparen. Ons land moet zodra het kan de bijmengverplichting en accijnsvrijstelling schrappen."

De studie, getiteld 'Biofuels - At What Cost? A review of costs and benefits of EU biofuels policies', gaat ook na wat de verhouding is tussen de steun die de sector voor biobrandstoffen krijgt en haar omzet. De steun bedraagt meer dan de helft van de omzet in de sector, die voor 2011 op 13-16 miljard euro uitkwam. De steun is ook hoger dan het totale bedrag dat tussen 2004 en nu is ge�nvesteerd in installaties voor de aanmaak van biobrandstoffen. Dat suggereert dat de huidige steun weinig te maken heeft met het beschermen van die investeringen. Het merendeel van het geld vloeit weg naar de aankoop van landbouwproducten, ook buiten de Unie. De studie gaat ook na wat de financi�le impact is van het verder verhogen van het aandeel biobrandstoffen. Het volume biobrandstoffen opdrijven tot 8,6%, zoals is voorzien onder bestaand beleid, zal cumulatief tussen de 28 en 33 miljard euro steun vergen in de periode 2014-2020.

Hielke Van Doorslaer, Oxfam-Wereldwinkels zegt : "De industrie beklemtoont keer op keer dat de gedane investeringen moeten beschermd worden, maar de jaarlijkse steun overtreft het totaalbedrag aan investeringen in productiefaciliteiten van biobrandstoffen. De belastingbetaler betaalt veel te veel om een ineffici�nte machine voor de productie van biobrandstoffen gaande te houden, die niet oplevert wat ze zou moeten: voordeel voor de economie en het milieu."

Persbericht: Zwarte dag voor Europees klimaatbeleid

Tue, 16 Apr 2013 00:00:00 +0200

Bond Beter Leefmilieu reageert ontgoocheld op het wegstemmen door het Europees Parlement van het voorstel van de Europese Commissie om emissierechten in de Europese Emissiehandel (ETS) vertraagd in omloop te brengen (backloading).

"Het is een zwarte dag voor het Europese klimaatbeleid. Het Europees Parlement verloor vandaag een goed deel van haar geloofwaardigheid in de strijd tegen de klimaatverandering. Het stemde een voorstel weg om de Europese koolstofmarkt (ETS) uit het slop halen. Het Europese klimaatbeleid zit nu in een even grote crisis als het klimaat zelf. Er moet dringend werk gemaakt worden van een structurele hervorming van de ETS die het overschot aan emissierechten afbouwt en voor een correcte prijs voor vervuiling zorgt. Een ton CO2 werd voor de stemming verhandeld aan de lage prijs van een hamburger, en nu aan de absurde prijs van een koffie", zegt Mathias Bienstman, beleidsmedewerker klimaat van BBL naar aanleiding van de stemming over backloading deze middag in het Europees Parlement.

Beleidsb@BBeL: Vlaanderen blijft koploper intensief energieverbruik

Mon, 15 Apr 2013 00:00:00 +0200

We springen al wat zuiniger om met energie in Vlaanderen, maar blijven een van de slechtste leerlingen van de Europese klas. Energie-effici�ntie speelt een cruciale rol in de loskoppeling van energieverbruik en economische groei. Die trend kende abrupt een einde in 2010 toen het Vlaams energieverbruik de hoogte in schoot met een heropleving van de bedrijfsactiviteit en de uitzonderlijk koude wintermaanden. Maar het jaar 2011 pikte de draad opnieuw aarzelend op, zo toont het milieurapport.

Jonathan Lambregs

Een schouderklopje voor de Vlaamse huishoudens

Het zijn vooral de huishoudens die het goed doen. Algemeen daalde het energiegebruik in 2011 met 14 % ten opzichte van 2009, een recordlaagte in de voorbije 11 jaar.

Een milde winter en verbeterde energie-effici�ntie zorgen voor die mooie resultaten. Om toekomstige strenge winters even succesvol te kunnen trotseren zullen we de energie-effici�ntie moeten blijven verbeteren. Een gedeeltelijke vervanging van elektrische verwarming in huishoudens kan al voor een vermindering van 0,8% van het totale Belgische elektriciteitsverbruik zorgen. Doorgedreven dak en muurisolaties, het vervangen van enkel glas kan dat cijfer nog gevoelig optrekken.

Rendementswinsten in de Vlaamse industrie onaangeroerd

Daartegenover staat de Vlaamse industrie, wiens energieverbruik in 2011 amper veranderde t.o.v. 2010, toen het plots de hoogte in schoot met 17% t.o.v. 2009. Veel energie gaat daar verloren door transformatieverliezen bij de opwekking van elektriciteit en warmte. Rendementswinsten blijven zo onaangeroerd. Concreet kunnen het gebruik van restwarmte, het beter afstemmen van pompen en motoren en effici�ntere conversietechnieken deze trend keren.

Alles bij elkaar blijft Vlaanderen bijzonder energie-intensief. Onze regio heeft nog steeds de tweede hoogste energie intensiteit van alle West-Europese lidstaten.

Beleidsb@BBeL: Fijn stof en stikstof tasten onze gezondheid aan

Mon, 15 Apr 2013 00:00:00 +0200

Fijn stof en stikstof blijven de twee belangrijkste vormen van luchtvervuiling in Vlaanderen. Hierdoor verliest elke Vlaming ��n gezond levensjaar. Bij astmapati�nten ligt dat zelfs nog hoger. Om de luchtkwaliteit te verbeteren, moet vooral ingezet worden op het verminderen van het autoverkeer.

Erik Grietens

De sterke daling van de fijnstofconcentraties uit de jaren '90 zette zich de laatste jaren helaas niet verder. De afgelopen jaren stagneerde het jaargemiddelde van fijnstofconcentratie op 29 �g/m3. Daarmee voldoen we aan de Europese grenswaarde voor het jaargemiddelde van 40 �g/m3.

De gezondheidsrichtwaarde van de Wereldgezondheidsorganisatie ligt echter nog een stuk lager. Daar zitten alle huidige meetwaarden flink boven. Naast een jaargemiddelde legt Europa ook een daggemiddelde voor fijn stof op. Het blijft problematisch om de doelstelling voor de daggemiddelde PM10-concentratie te halen. Het aantal dagen met een te hoge daggemiddelde PM10-concentratie was tweemaal zo hoog in 2011 als in 2010.

Ook om de uitstoot van verzurende stikstofoxiden (NOx) terug te dringen tot de wettelijke niveaus, zijn nog aanzienlijke inspanningen nodig. Ongeveer de helft van de NOx-emissie is afkomstig van transport en dan vooral van dieselvoertuigen, want dieselwagens stoten tot drie keer meer NOx uit dan benzinewagens.

De ziektelast voor de Vlaamse bevolking door milieuvervuiling bedraagt ongeveer 8 % van de totale ziektelast in Vlaanderen. Omgerekend per inwoner komt dit overeen met ��n verloren gezond levensjaar, in een volledig leven bij een levenslange blootstelling aan de huidige niveaus van vervuiling. Bij kwetsbare personen zoals astmapati�nten is de impact groter. Grootste boosdoener is fijn stof, dat is verantwoordelijk voor ongeveer drie kwart van het totaal aantal verloren gezonde levensjaren. Geluid volgt met 7% op nummer twee.

Beleidsb@BBeL: Milieudruk verschuift van industrie naar verkeer

Mon, 15 Apr 2013 00:00:00 +0200

De milieudruk in Vlaanderen evolueert meer en meer van een industrieel probleem naar een verkeersprobleem. De afgelopen tien jaar daalde de industri�le uitstoot van luchtvervuilende stoffen aanzienlijk, de lozingen in waterlopen halveerden. Die positieve evolutie is het gevolg van een duidelijke milieuwetgeving die voorziet in verplichte milieuvergunningen, onderzoek naar best beschikbare technieken, een goede handhaving door de milieu-inspectie,�

De sector verkeer en vervoer laat een volledig omgekeerd beeld zien, ondanks het feit dat het Vlaamse wagenpark de afgelopen jaren milieuvriendelijker werd. De absolute groei van het autoverkeer doet de individuele milieuwinst van betere wagens volledig teniet. Het vele autoverkeer in ons land zorgt voor te veel fijn stof in de lucht, smog in winter, ozonpieken in de zomer en te veel lawaai. Autoverkeer is ook verantwoordelijk voor een steeds groter worden invloed op de klimaatopwarming.

Dit probleem oplossen vraagt om een beleid dat het totale volume aan autoverkeer terugdringt, bv. door bedrijfswagens aan te pakken, een slimme kilometerheffing in te voeren of verkeersbelastingen te vergroenen. Door nieuwe wegen aan te leggen en in te zetten op het aantrekken van nieuwe logistieke activiteiten, bereikt de Vlaamse regering echter het omgekeerde.

Erik Grietens

In de periode 2000-2011 daalde de industri�le uitstoot van verschillende luchtvervuilende stoffen. De uitstoot van ultrafijn stof daalde de afgelopen tien jaar met 11 %, verzurende stoffen met 47 %, ozonvormende stoffen met 39 %. Ook de lozingen in waterlopen halveerden in deze periode. Deze positieve evolutie is een gevolg van de gedetailleerde Vlaamse milieuwetgeving Vlarem, met verplichte milieuvergunningen, het inzetten op Best Beschikbare Technieken (BBT), het doorvoeren van milieu-investeringen door het bedrijfsleven, een degelijke handhaving door de milieu-inspectie,� Deze inspanningen mogen dan ook niet terug gedraaid worden. Dat dreigt echter wel te gebeuren met de aangekondigde vereenvoudigingen van het milieuvergunningenstelsel. Zo ligt het voorstel op tafel om geen eindtermijn meer te plakken op een milieuvergunning. Het aflopen van een milieuvergunning is nu vaak een aanleiding voor een bedrijf om na te denken over nieuwe milieu-investeringen conform de BBT. Er moet over gewaakt worden dat deze vernieuwing niet stilvalt door het schrappen van de eindtermijn van een vergunning.

Voor de sector transport is het verhaal niet zo positief. Ondanks het feit dat het Vlaamse wagenpark de afgelopen jaren milieuvriendelijker werd, neemt de milieu-impact van verkeer en vervoer toe in plaats van af. Dat is vooral het gevolg van het almaar toenemende verkeer. In 2010 werden op Belgische wegen maar liefst 98 miljard autokilometers afgelegd. De individuele milieuwinst van properdere wagens gaat volledig teniet door de absolute groei van het autoverkeer. Zo wordt de helft van de kankerverwekkende PAK-emissie veroorzaakt door transport. Sinds 2000 steeg de PAK-emissie van transport met ongeveer de helft, vooral door meer transport en het toenemende gebruik van diesel. Verder blijft het problematisch om de doelstelling voor de daggemiddelde fijnstofconcentratie te halen. Het aantal dagen met een te hoge daggemiddelde PM10-concentratie was tweemaal zo hoog in 2011 als in 2010 en klom daarmee opnieuw boven de grenswaarde die geldt vanaf 2005.

Ook de uitstoot van verzurende stikstofoxiden (NOx) blijft te hoog. Voor de regio Antwerpen moest de Vlaamse regering uitstel van de normen aanvragen bij de Europese Commissie. Maar ook in de andere centrumsteden ligt de uitstoot van NOx veel te hoog, zeker op verkeersintensieve locaties. De concentraties aan NOx hangen rechtstreeks samen met de concentraties aan elementair koolstof (EC), de meest problematische vorm van fijn stof. NOx is op zijn beurt een ozonvormde stof en draagt daardoor ook bij aan de vorming van ozonpieken in de zomer. Tot slot is autoverkeer ook de belangrijkste bron van lawaaioverlast in Vlaanderen.

Dit probleem kan enkel maar opgelost worden door een beleid dat inzet op het verminderen van het totale volume aan autoverkeer. Dat vraagt om het inperken van het gebruik van bedrijfswagens en tankkaarten, het verhogen van belastingen om autoverkeer te ontmoedigen, bv. via een stadstol of een kilometerheffing, inzetten op park-and-ride-systemen om autoverkeer uit de centra te houden, meer investeringen in openbaar vervoer,� Het huidige beleid beoogt echter het omgekeerde. Door de Brusselse ring te verbreden, de Oosterweelverbinding aan te leggen en nieuwe missing links te voorzien in de Kempen en Limburg, werkt het beleid de groei van het autoverkeer juist in de hand. Daardoor zal de milieudruk van het autoverkeer de volgende jaren verder toenemen.

Ook blijft de vraag of Vlaanderen verder moet inzetten op het aantrekken van nieuwe logistieke activiteiten. Het voorzien van een nieuw containerdok in de Antwerpse haven, zal een enorme extra stroom aan vrachtwagens naar het achterland veroorzaken. Het nieuwe Saeftinghedok dat de haven wil bouwen, zal een capaciteit hebben van ongeveer 8 miljoen containers per jaar. Dat zorgt volgens het mobiliteitsonderzoek voor meer dan 13.000 vrachtwagens extra, per dag. De al ernstige congestie en de verkeersproblemen op de Antwerpse ring en op alle toekomende snelwegen - E19, E17, E34, A12, E313� - zullen alleen maar groter worden. Voor verschillende hoofdwegen komt het mobiliteitsrapport tot de bevinding dat meer dan 100% van de capaciteit nodig is � lange files dus. Door die verder toenemende congestie zal bovendien enorm veel sluipverkeer op het secundaire wegennet ontstaan, waardoor de gemeenten rond het havengebied met ernstige bereikbaarheids- en leefbaarheidsproblemen te kampen krijgen.

Volgens BBL moet de beschikbare ruimte in de haven in de eerste plaats ingezet worden om nieuwe hoogwaardige productiebedrijven aan te trekken. Zo zijn er duidelijk groeikansen voor de groene industrie, een economische trend die Vlaanderen volledig aan het missen is. Het gaat dan om investeringen in milieutechnologie, recyclage van afvalstoffen tot grondstoffen, groene chemie in plaats van petrochemie,� Dergelijke activiteiten zorgen voor een hoge toegevoegde waarde en veel werkgelegenheid. Afhandeling van containers daarentegen zorgt voor een beperkte toegevoegde waarde, minder werkgelegenheid en veel verkeersoverlast.

Beleidsb@BBeL: Broeikasgassen nog lang niet gestopt

Mon, 15 Apr 2013 00:00:00 +0200

In 2011 daalde de uitstoot van broeikasgassen in Vlaanderen. De verwarmingsbehoefte lag een derde lager dan een jaar eerder. Ook in de energieproductie, die deel uitmaakt van de Europese emissiehandel (ETS), is er een opmerkelijke daling van de uitstoot. Dit is helaas geen bevestiging van een trend, omdat de zachte winter van 2011 een rol heeft gespeeld. In de sector transport stijgt de vervuiling nog steeds. Verder leren we uit de Mira-indicatoren dat de industrie al 7 jaar te veel emissierechten krijgt, met een triest hoogtepunt in 2011.

Mathias Bienstman

De uitstoot van broeikasgassen bedraagt in 2011 75 miljoen ton CO2-equivalenten. Dat is de laagste hoeveelheid van de afgelopen jaren. Maar het is geen goede indicatie voor de trend van de afgelopen jaren. Net zoals de emissies in 2010 erg hoog lagen door een koude winter, liggen ze in 2011 lager door een zachte winter. In de huishoudens was er daardoor minder nood aan verwarming met bijhorend energieverbruik. Ook was er een lagere elektriciteitsvraag en is die elektriciteit in 2011 uit minder klimaatschadelijke bronnen opgewekt.

Die lagere vraag naar emissierechten bij de elektriciteitsproducenten is ook te zien in de grafiek over het te veel toekennen van die rechten. De elektriciteitssector is de enige sector die nog rechten moet aankopen naast de rechten die ze gratis krijgen. Maar in 2011 moest die sector meer dan de helft minder rechten aankopen in vergelijking met de drie voorgaande jaren. In de andere sectoren zet het beeld van de crisisjaren zich door. De industri�le ondernemingen krijgen systematisch meer gratis emissierechten dan ze nodig hebben om hun uitstoot te dekken. Dat betekent dat een systeem dat als doel heeft een CO2-prijs op vervuiling te plaatsen, in de feiten de vervuilers subsidieert. Het Mira meldt dat 1,8% van de gratis rechten te veel is gegeven.

De klimaatverandering wordt in Vlaanderen alsmaar duidelijker. De laatste decennia warmt het iedere tien jaar 0,4�C op. Het is nu al 2,3�C warmer dan in de pre-industri�le periode. Niet alleen de frequentie van hittegolven neemt toe, het wordt ook alsmaar natter in Vlaanderen, vooral in de winter. De dagen met zware neerslag nemen toe. Dat samen met de stijging van de zeespiegel verhoogt de kans op overstromingen in Vlaanderen. Na Nederland is Belgi� volgens het Mira-rapport het meest kwetsbaar voor overstromingen. 15% van Vlaanderen is lager gelegen dan 5 meter boven de zeespiegel en 33% van de West-Vlamingen wonen in Poldergebieden die gevoelig zijn voor overstromingen vanuit de zee.