Bond Beter Leefmilieu

Beleidsb@BBeL: Het weer zit tegen, het fijn stof neemt toe

Wed, 08 Feb 2012 00:00:00 +0100

Heel vorige week was de luchtkwaliteit slecht. Vooral in begin van de week was onze lucht ongezond. Op maandag en dinsdag werd de daggrens voor fijn stof op alle meetposten overschreden. Ook in de meer landelijke gebieden, waar de situatie doorgaans beter is dan in de steden en rond havengebieden, gingen de fijnstofmeters zwaar in het rood. Dat wijst er op dat de afgelopen dagen de achtergrondconcentraties stegen, door vervuiling uit het buitenland. Dat is een gevolg van de toestroom van continentale lucht, die vanuit het (noord)oosten Belgi� komt binnengewaaid.

'Lucht die van over het continent komt, is altijd meer vervuild. In combinatie met de eigen emissies door verkeer, huishoudens, industrie en landbouw zorgt dit nu voor verhoogde fijn stof concentraties in de lucht', aldus Frans Fierens van Ircel. Op deze Europese kaart van Ircel kan je duidelijk zien hoe een fijnstofwolk vanuit noordoostelijke richting (Duitsland, Polen,�) ons land kwam binnengewaaid: klik hier (vervolgens doorklikken via 'volgende uur').

Deze grensoverschrijdende luchtvervuiling toont duidelijk de noodzaak van een Europese aanpak van het fijnstofprobleem aan. Vlaanderen moet in Europees opzicht trouwens een tand bijsteken. Wij zijn immers een netto-exporteur van fijn stof: we voeren meer fijn stof uit naar het buitenland, dan we binnenkrijgen uit andere landen.

Erik Grietens

Metingen Ircel

Beleidsb@BBeL: Enkel glas voor het MAS, tropisch hout voor de Gentse stadshal

Wed, 08 Feb 2012 00:00:00 +0100

Er beweegt wat in de stad. Na decennia van stadsvlucht, achteruitgang en verpaupering hebben de steden sinds de eeuwwisseling een tweede adem gevonden. Ze investeren volop in stadsvernieuwingsprojecten, parken en openbare groenvoorzieningen, openbaar vervoer,� Wonen in de stad is opnieuw hip. Stadsbesturen zetten in op architecturaal hoogstaande stadsprojecten, om zo de meerwaarde van de eigen stad in de verf te zetten. In Antwerpen is dat het veelbesproken Museum Aan de Stroom op het Eilandje, ontworpen door het befaamde bureau Neutelings Riedijk Architecten. Een schot in de roos voor de city-marketing. In Gent gaat het om de nieuwe stadshal, centraal gelegen tussen stadhuis en Belfort, van het gelauwerde architectenduo Robberecht&Daem. Het gaat in beide gevallen om doordachte en waardevolle stedenbouwkundige ingrepen in een dichtbebouwd, historisch stedelijk weefsel. Door hun vernieuwende architectuur veroorzaken ze commotie en discussie, maar beide zijn een toegevoegde waarde voor hun stad.

Daarom is het zo spijtig dat er juist bij dit soort projecten onwaarschijnlijke blunders maken tegen de basisprincipes van duurzaam bouwen. Als het er echt om begint te spannen, laten ze de eigen milieudoelstellingen los gelaten. Zo werd bij het MAS veelvuldig gebruik gemaakt van enkel glas, terwijl er veel overheidsgeld in publiekscampagnes ge�nvesteerd wordt om burgers te overtuigen dubbel glas te installeren: 'Goed voor uw portemonnee en goed voor het milieu!'

Bij de stadshal in Gent zou volgens de offerte duurzaam hout met een FSC-label gebruikt worden. Maar omdat de werfplanning in het gedrang kwam, werd op het laatste moment beslist om Afrormosia te gebruiken, tropisch hardhout uit Centraal Afrika, met een onduidelijk label, nota bene van een bedreigde boomsoort. De offerte voor de bouw van de stadshal werd vooraf ter goedkeuring voorgelegd aan de gemeenteraad, de afwijking voor het tropisch hout niet. Dat alles gebeurde onder druk van de aankomende verkiezingen. Het project moet tijdig aan het grote publiek voorgesteld kunnen worden � lees: voor de kiezing � en dan zijn enkele weken uitstel om op gelabeld hout te wachten, geen optie.

De wettelijke procedures en de daarbij voorziene afwijkingsmogelijkheden zijn dan wel juridisch correct doorlopen, de nodige vergunningen en adviezen werden aangevraagd, maar goed bestuur is dit niet. Burgers worden met publiekscampagnes en premies aangespoord om streekeigen hout te gebruiken en energie te besparen. Waarom kiezen de stadsbesturen dan voor enkel glas en tropisch hout?

Blijkbaar is het besef van de noodzaak van duurzame investeringen nog niet volledig doordrongen bij de besluitvormers zelf. Terwijl dubbel glas en streekeigen hout voor een groot deel van de bevolking een evidentie zijn. We missen een voorbeeldrol en voortrekkersrol van de overheid, ze blijft hangen in haar kortetermijndenken (lees verkiezingsmodus). Hoe kunnen we verwachten dat een maatschappij dan tot verandering komt? Voor een stadsbestuur dat zichzelf progressief noemt en pretendeert een voorbeeld te zijn voor haar burgers, kan dat echt niet door de beugel.

Erik Grietens

lees het volledige artikel

Beleidsb@BBeL: Protest tegen uitbreiding vossenjacht blijft nuttig

Wed, 08 Feb 2012 00:00:00 +0100

Tijdens een onderhoud met de Vlaamse minister van Leefmilieu, Natuur en Cultuur Joke Schauvliege, overhandigde Vogelbescherming Vlaanderen een petitie met meer dan 15.000 handtekeningen tegen de uitbreiding van de jacht op de vos. Een deel ervan � 10.000 � had ze al op 18 januari 2011 ontvangen maar daarmee heeft ze nooit iets gedaan. Sinds de principi�le beslissing van de Vlaamse Regering op 13 januari 2012 zijn er nog meer dan 5.000 handtekeningen bij gekomen.

Zowel v��r als na de manifestatie werden verschillende ministers van de regering aangeklampt: Ingrid Lieten, Freya Van den Bossche en Pascal Smet van sp.a, Geert Bourgeois van N-VA en Hilde Crevits van CD&V. Ze hadden allemaal oor naar de verzuchtingen van de manifestanten maar riepen het advies van de Minaraad als excuus in. Hoe zit dat met dit advies?

Het advies van de Minaraad dateert al van 3 februari 2011. Daarin wordt letterlijk gesteld dat eerst het begrip 'schade' moet gedefinieerd worden �n dat men duidelijk moet maken wat er concreet verstaan wordt onder een 'andere bevredigende oplossing'. Vogelbescherming Vlaanderen stelt vast dat geen van beide elementen in het principieel goedgekeurde ontwerpbesluit vervat zitten. De Minaraad heeft ook de nodige vragen gesteld bij de regel van 500 meter rond percelen waar schade kan worden aangericht en toch zit die nog altijd in het ontwerpbesluit. De Minaraad heeft ook opgemerkt dat bijzondere bejaging met behulp van kastvallen met lokaas wettelijk niet kan wegens in strijd met artikel 19 van het Jachtdecreet van 24 juli 1991, dit zit toch vervat in het besluit. De Minaraad heeft ten slotte gewezen op de mogelijkheden die in de huidige wetgeving zitten voor bijzonder bejaging, dit in antwoord op de piste die in de versie van het besluit waar de raad op adviseerde werd gebruikt, namelijk een 'nieuw' instrument in uitvoering van een aangepast artikel 33 van het Jachtdecreet. Conclusie: de Vlaamse Regering heeft geoordeeld dat ze van bijzondere bejaging gebruik moet maken, maar kan zich voor dat oordeel in moeilijk beroepen op het advies van de Minaraad.

Beleidsb@BBeL: Brusselse ring: MER(de)

Wed, 08 Feb 2012 00:00:00 +0100

Vorige week kon een wakkere journalist van De Standaard de hand leggen op het ontwerp milieueffectenrapport (MER) voor de Brusselse ring. Zoals bekend wil de Vlaamse regering parallelwegen aanleggen langs de ring, om zo het doorgaand verkeer te scheiden van het lokaal verkeer. Zo komt men tot 3 centrale rijvakken voor doorgaand verkeer en 2 laterale rijstroken voor lokaal bestemmingsverkeer. Tien rijstroken in totaal dus, met de optie om later uit te breiden naar twaalf. Naast het viaduct van Vilvoorde wil men een nieuw viaduct aanbouwen, zodat hier geen bottle-neck ontstaat. Vanuit de milieubeweging vrezen we dat al dit extra beton vooral veel extra verkeer zal aantrekken. We vroegen daarom om in het MER ook een scenario te onderzoeken zonder infrastructuuringrepen, maar met een kilometerheffing, bijkomend openbaar vervoer en extra fietsinfrastructuur.

Uit het ontwerp MER blijkt nu dat onze vrees waar wordt. In het scenario met parallelwegen zijn er in de ochtendspits ongeveer 60.000 autokilometers meer op de noordelijke ring, dan in het scenario met rekeningrijden. In de avondspits worden zelfs 80.000 autokilometers meer afgelegd. Verder blijkt uit het MER dat in dit scenario de normen voor NOx niet worden gehaald, de hoeveelheid fijn stof toeneemt, de geluidshinder stijgt en de klimaatimpact groter wordt.

Wonder boven wonder komt het scenario met parallelwegen toch als 'het betere scenario' uit het MER. Dat dit scenario ondanks deze slechte milieuresultaten toch als het betere scenario uit de bus komt, hangt samen met de eenzijdige doelstelling van het MER, dat in de eerste plaats een afweging maakt op basis van de verkeersdoorstroming. Door de aanleg van bijkomende laterale rijstroken zorgt het scenario met parallelwegen immers voor een lichtjes betere doorstroming, hoewel de doorstroming ook in dit scenario slecht blijft.

Het halen van (inter)nationale milieudoelstellingen is geen doelstelling in dit MER, hoewel het nochtans gaat om een milieueffectenrapport. De doelstelling van dit MER is volledig op maat geschreven van het voorstel van de Vlaamse regering, namelijk het aanleggen parallelwegen langs R0. Met andere woorden: dit rapport toont aan wat aangetoond moest worden.

Erik Grietens

Naast het nulalternatief worden vijf scenario's onderzocht in het MER. Scenario 1 (het 'basisscenario') is het scenario van de overheid, waarbij parallelwegen worden aangelegd langs de R0, om zo het doorgaand verkeer te scheiden van het lokaal verkeer. Zo komt men tot 3 centrale rijvakken voor doorgaand verkeer en 2 laterale rijstroken voor lokaal bestemmingsverkeer. Scenario 2 voorziet een tunnel tussen E40 en E19, scenario 3 een dubbeldekoplossing (met het tweede niveau in tunnel of viaduct), scenario 4 voorziet een volledige tunnel van E40 (richting Gent) tot E40 (richting Leuven). In scenario 5 (dat er op vraag van milieuverenigingen bij kwam na de inspraakperiode) worden geen infrastructuurmaatregelen voorzien, maar wel fiscale maatregelen (rekeningrijden), gecombineerd met extra openbaar vervoer en fietsverbindingen.

Het is alvast opvallend dat de maatregelen uit scenario 5 ook worden meegenomen in alle andere scenario's. Bij de beschrijving van de diverse milieueffecten in het MER blijkt vervolgens dat de meeste positieve milieueffecten bij elk scenario, steeds een gevolg zijn van de maatregelen uit scenario 5. Dit zorgt voor een scheeftrekking van de resultaten.

Scenario 1 komt uiteindelijk als 'het betere scenario' uit het MER. Dit is vanuit milieuoogpunt zeer verwonderlijk. Ter illustratie:

Scenario 1 zorgt in de ochtendspits voor ongeveer 60.000 autokilometers meer op de noordelijke ring, dan scenario 5. In de avondspits is dit 80.000 autokilometers meer.

Ook op de toekomende snelwegen zorgt scenario 1 voor fundamenteel meer autoverkeer, terwijl het autoverkeer hierop in scenario 5 afneemt. Dit gaat weliswaar gepaard met minder autokilometers op het onderliggende wegennet in scenario 1, maar dat geldt even goed voor scenario 5

Scenario 1 zorgt voor meer geluidsoverlast (globale toename met 6 dB overdag), terwijl de geluidshinder bij scenario 5 globaal afneemt

Scenario 1 zorgt voor 16 ton fijn stof (PM10) meer dan scenario 5, voor 12 ton ultra-fijn stof (PM2,5) meer, voor 150 ton NO2 meer en voor 109.000 ton CO2 meer.

Daar komt nog bij dat in scenario 1 de Europese norm voor NO2 niet wordt gehaald. In de Brusselse regio wordt deze norm nu al niet gehaald. Daarom moest ons land uitstel vragen aan de Europese Commissie om deze norm pas in 2015 te halen (het is hoogst onzeker of dit uitstel zal worden toegestaan). Maar volgens het MER zal de norm dus ook in 2020 niet gerespecteerd worden, indien er bijkomende parallelwegen worden aangelegd. Indien de norm zelfs dan niet gehaald wordt, zal Belgi� doorverwezen worden naar het Europees Hof, net zoals dat voor fijn stof gebeurde. Belgi� riskeert dan hoge boetes te moeten betalen omwille van de slechte luchtkwaliteit. Dat gegeven speelt niet mee in de uiteindelijke afweging van het MER.

Ook opvallend is dat klimaatverandering niet ter sprake komt in het MER. Er worden in een tabel enkel globale uitstootcijfers voor CO2 van de verschillende scenario's weergegeven. Hier worden echter geen conclusies aan verbonden. Er is geen hoofdstuk 'klimaatverandering' in het MER terug te vinden. Nochtans kent de sector transport de grootste toename van broeikasgassen, terwijl de uitstoot van de meeste andere sectoren daalt of stabiliseert. Om aan onze internationale klimaatdoelstellingen te kunnen voldoen, moet de uitstoot van transport duidelijk naar beneden. Maar dit komt gewoon niet ter sprake in het MER.

Het feit dat scenario 1 ondanks deze slechte milieuresultaten toch als het betere scenario uit het MER komt, hangt samen met de ��nzijdige doelstelling van het MER. Het MER stelt dat de eigenlijke hoofddoelstelling het verbeteren van de doorstroomfunctie op de R0 Noord is. Andere doelstellingen zijn hetzij een deel van de hoofddoelstelling, hetzij een 'opportuniteit bij de maatregelen'.

De verschillende scenario's worden vervolgens ultiem afgetoetst aan het al dan niet verbeteren van de doorstroming. Zo komt men tot de conclusie dat het scenario 1 (aanleggen parallelwegen) als 'het betere' scenario uit de bus komt, hoewel in dit scenario de normen voor NOx niet worden gehaald, de hoeveelheid fijn stof toeneemt en de klimaatimpact groter wordt. Maar aangezien het halen van de milieunormen geen doelstelling is van het MER, worden de scenario's hier niet op afgewogen.

Deze beperkte uitgangsdoelstelling gaat volledig in tegen de decretale doelstelling van een MER: "De milieueffect- en veiligheidsrapportage beoogt, in de besluitvorming over acties die aanzienlijke milieueffecten kunnen veroorzaken en/of die een zwaar ongeval teweeg kunnen brengen, aan het milieubelang en de veiligheid en de gezondheid van de mens een plaats toe te kennen die evenwaardig is aan de sociale, economische en andere maatschappelijke belangen." Het milieubelang krijgt in dit MER geen evenwaardige plaats naast andere belangen (i.c. betere doorstroming van verkeer).

Deze eenzijdige doelstelling is ook niet conform de richtlijnen van de dienst MER: "De doelstelling van het plan-MER is het in beeld brengen en beoordelen van de milieueffecten t.g.v. het voorgenomen plan en de afweging van deze milieueffecten t.o.v. de milieueffecten van mogelijke alternatieven van het voorgenomen plan." De doelstelling van dit MER is volledig op maat geschreven van het voorstel van de Vlaamse regering: het aanleggen parallelwegen langs R0.

Bij BBL zijn we alvast benieuwd of het ontwerp-MER op deze manier goedgekeurd zal worden�

Erik Grietens

Lees hier het ontwerp-MER

Beleidsb@BBeL: Vlaamse woonfiscaliteit gouden kans voor betere ruimtelijke ordening

Wed, 08 Feb 2012 00:00:00 +0100

In 2014 wordt de federale fiscale aftrek voor woonleningen volledig afgeschaft. Dat is een gevolg van de staatshervorming. De bevoegdheid over hypothecaire leningen wordt overgedragen naar de Gewesten, samen met het budget daarvoor. Zo krijgt Vlaanderen er in ��n klap meer dan 900 miljoen euro en een belangrijke bevoegdheid bij. Het is dan aan de gewesten om een eigen woonbeleid uit te bouwen, via belastingkredieten of -verminderingen.

Vraag is nu hoe Vlaanderen die nieuwe bevoegdheid gaat invullen. Vlaams minister van Begroting Philippe Muyters (N-VA) liet vorige week in het parlement verstaan dat er nog geen duidelijkheid is over hoe de Vlaamse regering dat gaat aanpakken en dat ze nog wacht op cijfers en teksten van de federale regering. 'Vlaanderen zal alleszins een beleid uitwerken dat de aankoop van een woning blijft stimuleren', aldus de minister.

Volgens Bond Beter Leefmilieu (BBL) biedt deze bevoegdheidsoverdracht een gouden kans om via een eigen fiscaliteit een betere ruimtelijke ordening te ondersteunen. BBL stelt daarom voor om een koppeling te voorzien tussen de belastingsvermindering en de ligging van een woning. Om een verdere verstedelijking van landelijke gebieden te beperken en wonen in stads- en dorpskernen te stimuleren, kan een grotere aftrek voorzien worden voor woningen die gelegen zijn in de bebouwde kom. Voor afgelegen woningen in de open ruimte moeten dan meer belastingen betaald worden. Dat is ook billijker, want voor woningen gelegen in de open ruimte moet de samenleving immers meer kosten maken, bijvoorbeeld voor het aanleggen van riolering, voor afvalophaling of voor openbaar vervoer.

Erik Grietens

Samen met de bevoegdheid voor hypothecaire leningen krijgen de Gewesten ook de bevoegdheid voor het klein beschrijf. Kopers van bescheiden woningen moeten slechts 5 in plaats van 10% registratierechten betalen. De Vlaamse regering wil een huiskorting invoeren ter vervanging van het 'klein beschrijf'.

Dergelijke 'huiskorting' zou, naast de oppervlakte en het comfortniveau, ook rekening kunnen houden met de ligging, om zo het wonen in stads- en dorpskernen te stimuleren. Dergelijke huiskorting zou ook kunnen ingezet worden om energiezuinige ingrepen aan de woning te ondersteunen, mee als compensatie voor de schrapping van de federale maatregelen voor energiezuinige ingrepen.

Het klein beschrijf is gebaseerd op het kadastraal inkomen (KI), een verouderd systeem uit 1975. Sinds de jaren '70 zijn de schalen van het KI niet meer aangepast, hoewel het principieel de bedoeling was om elke tien jaar een perequatie (herschaling) van de KI's door te voeren. Omdat er sinds de jaren zeventig een grote stadsvlucht heeft plaatsgevonden, gingen vele buurten in de stad er sindsdien op achteruit. De KI's bleven er echter even hoog. De KI's worden sinds 1991 enkel jaarlijks ge�ndexeerd en worden bij een grondige verbouwing tevens verhoogd.

Door het uitblijven van een algemene perequatie, is de situatie vandaag dat heel wat KI's een stuk hoger liggen in achtergestelde stedelijke woonbuurten, dan in meer welstellende buurten of buitengebiedgemeenten. Intussen is de realiteit dat het KI van bescheiden stadswoningen soms veel hoger is geworden dan dat van grote woningen op het platteland, waardoor die fiscaliteit tot een stadsvlucht heeft geleid. Om het wonen in de stad te stimuleren en een verdere urbanisatie van het landelijk gebied tegen te gaan, zou er een nieuwe perequatie moeten komen van de KI's. Hierdoor kunnen de huidige scheeftrekkingen en ongelijkheden worden rechtgezet, waardoor de belasting eerlijker wordt en de steden positief gediscrimineerd worden. Maar de federale overheid is niet van plan om zo'n algemene perequatie door te voeren, want dat is een enorme opdracht die veel personeelsinzet zal vragen.

De Vlaamse overheid kan nu proberen om via de huiskorting een aantal scheeftrekkingen van het KI recht te zetten. Volgens het Vlaams regeerakkoord zal men de mogelijkheid onderzoeken om het voordeel van het 'klein beschrijf', zowel in de steden als op het platteland, niet langer afhankelijk te maken van het kadastraal inkomen, maar via nieuwe criteria zoals woonoppervlakte en gezinsmodulatie om te vormen tot een 'huiskorting'. Een goed voornemen, maar BBL vraagt dus om ook de ruimtelijke ligging als criterium mee te nemen. Aanvullende criteria kunnen ook van belang zijn om andere doelstellingen te ondersteunen, zoals het verbeteren van de energiezuinigheid van een woning. Wordt zeker vervolgd.

Erik Grietens

Milieublog: Enkel glas voor het MAS, tropisch hout voor de Gentse stadshal

Tue, 07 Feb 2012 15:51:00 +0100

Erik Grietens

Persbericht: Vlaamse meerderheid verbetert milieusturing vernieuwde autobelasting

Tue, 31 Jan 2012 00:00:00 +0100

Na hoorzittingen in het Vlaams parlement stuurde de Vlaamse meerderheid de hervorming van de belasting op in verkeerstelling (BIV) bij. Ze voert een aanpassing door in de formule voor de berekening van de BIV zodat de werkelijke uitstoot van vervuilende stoffen door dieselwagens beter in rekening wordt gebracht. De nieuwe BIV zal de consument bij aankoop daardoor meer sturen richting zuinige benzine, hybride en elektrische wagens. "Deze aanpassing is een verbetering omdat ze beter rekening houdt met wetenschappelijke bevindingen over de hoge uitstoot van stikstofoxiden door diesel wagens," concludeert Mathias Bienstman van Bond Beter Leefmilieu "De vernieuwde BIV zendt twee duidelijke signalen uit voor wie een nieuwe wagen wil kopen. E�n, kies voor een zuinige wagen met een lage CO2-uitstoot. Twee, kies bij een doorsnee stadswagen minder dan nu voor een diesel. De nieuwe BIV zal meer dan de oude op basis van fiscale PK's bijdragen aan de vergroening van het wagenpark en een betere luchtkwaliteit in Vlaanderen."

Concreet zal een persoon die voor een nieuwe Euro 5 benzinewagen kiest met dezelfde CO2-uitstoot als een nieuwe Euro 5 dieselwagen ongeveer 300 euro minder BIV verschuldigd zijn. Op de tweede handsmarkt is de sturing minder uitgesproken omdat er een overgangsmaatregel geldt en er per jaar ouderdom een leeftijdskorting van 10% geldt op de verschuldigde BIV. Voor Bond Beter Leefmilieu is deze BIV een eerste stap van een vergroening van de voertuigfiscaliteit die ook de verkeersbelasting en de slimme kilometerheffing omvat.

De overheid moet de impact van de groene fiscaliteit op het wagenpark, de CO2-uitstoot en de luchtkwaliteit voldoende opvolgen en er goed over communiceren. Verder kan de overheid het draagvlak voor een verdere hervorming van de voertuigfiscaliteit vergroten door rekening te houden met het vermogen of de aankoopprijs van een wagen om het verschuldigde bedrag te bepalen, zoals sociale organisaties vragen.

Milieublog: Touring wil het mobiliteitsdebat blokkeren

Fri, 27 Jan 2012 11:17:00 +0100

Touring wil met een harde kern de wegen blokkeren. De stijgende kosten voor autogebruik zint de mobiliteitsorganisatie niet. De interventie van de mobiliteitsorganisatie, die afgelopen dinsdag kranten en Terzake haalde, was van een bedenkelijk niveau: Tourings aanbevelingen zijn niet coherent en vaak ongegrond.

"Het is nu �cht genoeg geweest. De overheid moet stoppen met het geld altijd maar bij de chauffeurs op te halen", aldus Touring woordvoerder Danny Smagghe. "Op de duur hebben we geen centen meer over om nog aan andere zaken te spenderen. En dan draait onze economie vierkant." "We eisen minder brandstofaccijnzen," vervolgde de woordvoerder van Touring. "De chauffeurs zouden in opstand moeten komen. Met de oprichting van een syndicaat voor automobilisten kunnen we desnoods het verkeer platleggen." In ��n adem keerde Smagghe zich ook tegen het afschaffen van de ecopremie en de nieuwe regeling voor bedrijfswagens.

Ecopremie

Net dat is vreemd. De ecopremie werd zoals andere premies gefinancierd met belastingsgeld. Of in de economische logica van Touring: door de belastingen die de overheid inde om de ecopremie uit te keren, hadden we geen centen meer over om aan andere zaken te spenderen.

Niet alleen was de ecopremie een doodgewone cadeau voor de autoproducenten en automobilisten, ze was ook niet doelmatig. Er gingen de afgelopen jaren honderden miljoenen euro's naar een verdere verdieseling van het wagenpark met een beperkte invloed op de CO2 uitstoot in ons land. (zie babbel econotec studie)

Bedrijfwagens

Zo ook voor de bedrijfswagens. De aanpassing in de berekening van het voordeel van alle aard is geen belastingsverhoging maar een verlaging van de subsidi�ring. Na de solden spreek je toch ook niet van een 'prijsstijging'.

Rondrijden met een salariswagen is goedkoop omdat de bedrijven en de overheid het grootste deel van de kosten dragen. Dat we met z'n allen het wagengebruik en brandstofverbruik van ��n groep subsidi�ren, is voor Smagghe geen zaak. Terwijl het stelsel zodanig is scheef gegroeid, dat het de staat handenvol geld kost en de mobiliteit niet vooruit helpt. Of zoals de Hoge raad voor Financi�n concludeerde na een grondige, becijferde analyse: "De Afdeling is van mening dat men geleidelijk naar de afschaffing van het belastingstelsel van de bedrijfswagens moet gaan en de belasting van het voordeel van alle aard moet afstemmen op dat van de lonen, zowel in hoofde van de werkgever als van de werknemer. Hetzelfde beginsel is van toepassing op de tankkaarten." Een belangrijk woord in deze paragraaf is 'geleidelijk': ondernemingen en gebruikers van een bedrijfswagen moeten de tijd krijgen om hun situatie te heroverwegen en over te stappen op een particuliere wagen of openbaar vervoer.

Kosten wagengebruik

De essentie van de discussie gaat echter over de kosten van wagengebruik. Zijn die te hoog of te laag? Zonder een duidelijke maatstaf is dat een oeverloze discussie, zeker als je zoals Touring geen rekening houdt met de inflatie. Vanuit de perceptie kan je allerlei argumenten aanvoeren. Bijvoorbeeld: jaar na jaar groeit het Belgisch wagenpark nog met 70.000 wagens. Tussen 1990 en 2010 kwamen er bijna de helft meer wagens op de wegen. Dit wijst er toch op dat wagens niet te duur zijn. De gevolgen zijn te merken op de wegen. Het is van 's morgens tot 's avonds aanschuiven: op de snelwegen en in de stadscentra.

De volgende hamvraag stelt Touring zich niet. Dekken de heffingen en belastingen de kosten van het wagengebruik? Kosten aan wegonderhoud, milieu en gezondheid. Wagengebruik is interessant voor de gebruiker maar leidt ook tot file, gezondheids- en milieukosten. Moeten wij als maatschappij betalen voor de kosten die de individuele autogebruiker veroorzaakt? Nee, als we de externe kosten integreren in de kostprijs van wagengebruik, verhogen we de welvaart voor iedereen.

Diesel

Touring wil dat het gebruik van dieselvoertuigen terug goedkoper wordt. Vlaanderen gaat gebukt onder een slechte luchtkwaliteit door de vele dieselvoertuigen in ons wagenpark, maar Touring wil ze verder bevoordelen. Nu zijn er studies die er op uitkomen dat gebruikers van benzinewagens in ons land gemiddeld genomen voldoende voor de externe kosten opdraaien. Voor andere voertuigen geldt dat niet. Meer zelfs, diesel wagens worden te laag belast.

BBL pleit er dan ook voor om dieselwagens correct te belasten. Het afschaffen van de omgekeerde cliquet is een goede zaak. De formule voor de berekening van de nieuwe BIV houdt momenteel onvoldoende rekening met de negatieve impact op de luchtkwaliteit door dieselwagens. Ze wordt de komende week best aangepast in het Vlaams Parlement.

Kortom, de frustratie die nu leeft bij mensen die kampen met hoge brandstofprijzen of een plots duurder wordende bedrijfswagen, is bij Touring in slechte handen. Op het pleidooi voor een slimme kilometerheffing na, zijn de voorstellen van Touring naast de kwestie of ongegrond. Wie zich goedkoper wil verplaatsen zoekt naar vervoersmiddelen met lage externe kosten zoals fietsen, openbaar vervoer of zuinige wagens. Touring zaait verwarring over dat fundamenteel uitgangspunt van een groene verkeersfiscaliteit. De mobiliteitsorganisatie riskeert niet enkel het verkeer plat leggen, maar ook het debat over een duurzame mobiliteit tot stilstand brengen. Indien dat het opzet is van Touring, dan kijken de honderduizenden mensen die bekommerd zijn om een vlotte mobiliteit en een gezond leefmilieu best uit naar een andere pechverhelper.

Mathias Bienstman

Milieublog: Wind en zon groener dan ze lijken

Fri, 27 Jan 2012 11:14:00 +0100

Vorige week trakteerde Vlaams Parlementslid en fractieleider in de Senaat Liesbeth Homans (N-VA) ons op een opiniestuk over de ondersteuning van groene stroom in Vlaanderen. Ze stelde terecht dat het huidige ondersteuningsmechanisme aan herziening toe is en dat we groene stroom niet tot in het oneindige kunnen blijven ondersteunen. Net zoals andere technologie�n, verdient groenestroomproductie niet meer steun dan wat nodig is om rendabel te zijn. Aanpassingen dringen zich dan ook op. Nu het evaluatietraject van het huidige systeem is afgerond, wachten wij � samen met mevrouw Homans en vele anderen � dan ook vol spanning op een voorstel van de Vlaamse regering voor het bijsturen van het groenestroomcertificatensysteem.

Hoe die bijsturing dan wel moet verlopen, daarin gaat mevrouw Homans helaas af en toe toch wat kort door de bocht. Zo stelt ze dat we af moeten van het huidige subsidiesysteem dat de duurste technologie�n promoot en de goedkoopste technologie�n stiefmoederlijk behandelt. Zon en wind mogen de mensen dan wel 'groen' in de oren klinken, volgens het parlementslid is biomassa (in omgebouwde steenkoolcentrales) een veel verstandigere en goedkopere keuze. Laat ons toe hier toch even bij stil te staan.

Als er iets is dat vaak minder groen is dan het lijkt, is het wel de inzet biomassa. De verbranding van biomassa leidt niet noodzakelijk tot een vermindering van de CO2-uitstoot, bovendien zet het toenemende gebruik biomassa voor energie heel wat druk op biodiversiteit en komen voedselproductie en grondstoffenvoorziening in het gedrang. Het gebruik van deze "groene" energiebron, dreigt zo voor zeer nefaste effecten te zorgen.

Daarnaast blijven we voor de inzet van biomassa sterk afhankelijk van het buitenland. Een installatie zoals Max Green in Rodenhuize, een omgebouwde steenkoolcentrale, heeft bijvoorbeeld 800.000 ton houtpellets per jaar nodig om te kunnen draaien. Het is maar de vraag waar al die biomassa vandaan zal blijven komen. Gerenommeerde wetenschappers geven aan dat we nu al met problemen dreigen geconfronteerd te worden van een tekort aan (houtige) biomassa voor al haar toepassingen. We kunnen dan ook maar beter op een verstandige manier met biomassa omspringen.

In plaats van de huidige � vraaggestuurde- wedloop op biomassa, moet er in de eerste plaats op gelet worden dat de productie van biomassa geen nefast effect heeft op het klimaat, de biodiversiteit en de voedselzekerheid. In de tweede plaats kan biomassa ingezet worden als grondstof. Energie opwekken met biomassa komt pas op de laatste plaats. Bovendien moet deze energie-opwekking op een zo effici�nt mogelijke manier gebeuren. Grootschalige biomassacentrales die enkel inzetten op elektriciteitsproductie en daarbij hun warmte gewoonweg de lucht inblazen, passen niet in dit plaatje.

Het is dan ook absurd dat we met zijn allen miljoenen aan groenestroomcertificaten betalen voor biomassa die wordt verspild in grootschalige elektriciteitsproductie. Over overdreven ondersteuning gesproken: volgens een studie van de onafhankelijke energieregulator CREG worden dergelijke grootschalige biomassa-installaties momenteel stevig overgesubsidieerd.

Bovendien zorgt biomassa niet noodzakelijk voor de meest goedkope en betrouwbare groene stroom voor de consument. Biomassa is een schaarse en hoe langer hoe kostbaardere grondstof. Heel wat biomassa-installaties liggen vandaag al stil omdat ze niet meer rendabel kunnen draaien. En, het ziet ernaar uit dat dit niet gauw zal beteren. Bijkomende druk op het gebruik van biomassa als voedsel, grondstof en energiebron zullen de prijzen niet ten goede komen. Bovendien zullen de onvermijdelijke en vereiste duurzaamheidscriteria de hele handel niet goedkoper maken. Zonnepanelen en windturbines daarentegen hebben vandaag dan wel een relatief hogere initi�le investeringskost, de zon en wind kosten niets. Van zodra deze energie-installaties draaien, produceren ze gratis stroom. Bovendien worden zonne- en windenergie jaar na jaar goedkoper. Volgens het Internationaal Energie-agentschap zal wind tegen 2020 zo'n 30% minder kosten dan vandaag. Zonnepanelen zouden tegen 2020 al goedkoper zijn dan steenkool.

Dat biomassa lang niet de goedkoopste hernieuwbare energievorm zal blijven, blijkt overigens uit een rapport dat onlangs in Verenigd Koninkrijk verscheen naar aanleiding van de herziening van de ondersteuning voor groene stroom.

Net zoals mevrouw Homans stelt, moeten we durven kijken naar alle slimme oplossingen om onze hernieuwbare energiedoelstellingen te behalen. Daarmee bedoelen wij een doordachte inzet van duurzame biomassa die aanvullend wordt ingezet op de groene zonne- en windenergie. Niet een kortzichtige keuze die in de eerste plaats maximaal inzet op de verspilling van biomassa in grootschalige elektriciteitscentrales. Daarmee schieten we immers in onze eigen voet.

Tot slot blijven de baten in heel het discours over de kostprijs van groenestroom jammer genoeg volledig buiten beeld. Wat we nu betalen aan wind en zon, zorgt voor een lagere energiefactuur later. Bovendien vermindert de inzet van deze technologie�n heel wat CO2-uitstoot en vermijden we hiermee dat onze kinderen en kleinkinderen met een gigantische klimaatfactuur opgezadeld worden.

Sara Van Dyck

Beleidsb@BBeL: Uplace kost Vlaamse begroting minstens 60 miljoen euro

Fri, 27 Jan 2012 00:00:00 +0100

Volgens een brief van minister-president Kris Peeters aan parlementsvoorzitter Jan Peumans, wordt er 60 miljoen euro Vlaams belastingsgeld ge�nvesteerd in wegenwerken om de verwachte verkeersproblemen rond Uplace op te vangen. Daarnaast wordt vanaf 2015 jaarlijks 2,5 miljoen euro uit de Vlaamse begroting gespendeerd aan een extra busdienst van Vilvoorde naar het shoppingcenter. De kosten voor De Lijn voor een extra tramlijn en voor de NMBS voor een bijkomende treinstopplaats zijn nog niet begroot. Uplace zelf betaalt amper 11,6 miljoen euro voor de aanleg van een fiets- en wandelpad.

De brief van het parlement aan Peeters kwam er op aandringen van Hermes Sanctorum, Vlaams parlementslid voor Groen. Hij wil weten wie de kosten voor de bodemsanering van Uplace betaalt. Volgens de brief van Peeters zouden er geen kosten zijn voor de departementen leefmilieu en ruimtelijke ordening. Nochtans betaalt het departement leefmilieu - volgens een brief van het Rekenhof aan het parlement - wel 1,7 miljoen euro voor de bodemsanering van de gronden van Uplace. Volgens Sanctorum toont de brief van het Rekenhof aan dat de regering informatie achterhoudt voor het parlement over de publieke kosten voor Uplace.

Het duurde in elk geval lang vooraleer de regering de exacte kostprijs van de 'flankerende maatregelen' openbaar maakte. Nadat minister-president Kris Peeters begin november al in de parlementscommissie de cijfers beloofde, moest parlementsvoorzitter Jan Peumans half december eerst een duidelijke brief schrijven aan Peeters, en duurde het nog tot half januari eer de parlementsleden de juiste cijfers kregen.

Volgens minister Schauvliege zijn de kosten van de bodemsanering niet rechtstreeks verbonden aan het project van Uplace, aangezien het om een 'ambtshalve' sanering van een 'historische vervuiling' gaat. Die kosten zouden ook uitgevoerd zijn voor een ander project. Juridisch is dat correct, maar het is een semantische discussie. Het feit blijft dat er veel belastingsgeld ge�nvesteerd moet worden om de gevolgen van dit winstgevend priv�project op te vangen.

Erik Grietens

Briefwisseling over Uplace

Beleidsb@BBeL: Overheidsinstellingen voeren mee campagne voor kernenergie

Fri, 27 Jan 2012 00:00:00 +0100

Je kunt er niet naast kijken. De kranten staan er vol van, de reclameborden schreeuwen het uit. Heb je een vraag over kernenergie? Het nucleair forum antwoordt.

We schreven onlangs al over de nieuwe campagne van het nucleair forum. Sinds de kernramp in Fukushima kwijnt het draagvlak voor kernenergie zienderogen weg. Nu de federale regering zich achter de wet op de kernuitstap heeft geschaard, krijgt de nucleaire sector het helemaal benauwd. Hoog tijd voor een media-offensief dus.

Met deze campagne haalt het forum een oud recept boven. Ook in 2009 voerde het forum campagne met "objectieve informatie". Iedereen is vrij om een vraag te stellen over kernenergie. Honderden experten staan klaar om u van antwoord te dienen. Dat deze deskundigen uit de nucleaire sector komen en er dus alle belang bij hebben om hun werkgever in een zo goed mogelijk daglicht te plaatsen, tja. Mocht u er nog aan twijfelen, een bezoekje aan de homepagina van het forum neemt meteen alle twijfels over objectiviteit weg: "Het ongeval van Fukushima, en daarvoor dat van Tsjernobyl, brengen heel wat vragen met zich mee en voeden � terecht � een diepgaandere reflectie over kernenergie. Ze veranderen echter niets aan het feit dat kernenergie in de toekomst een deel van de oplossing blijft voor het energievraagstuk van Belgi�. "

Op zich is het normaal dat een sector campagne voert om zichzelf te promoten. De vraag is echter wie er juist achter het forum schuil gaat en waar het haar middelen vandaan haalt. En daar zit een grote kink in de kabel. Niet alleen private spelers zoals Electrabel, maar ook overheidsinstellingen zijn actief lid van het nucleair forum. Tijdens de vorige mediacampagne van het forum in 2009, kwam de rol van overheidsinstellingen in het forum al in opspraak. Toenmalig minister van energie Paul Magnette stelde destijds in het federaal parlement dat hij van oordeel was dat het niet de taak was van overheidsinstellingen om promotie te voeren voor kernenergie. Belgoprocess, dat onder andere instaat voor de verwerking van kernafval, stapte dan ook op uit het forum. Het IRE en SCK, overheidsinstellingen die onder andere onderzoek doen naar nucleaire toepassingen in de geneeskunde, nucleaire veiligheid en kernafval gingen echter niet in op de vraag van Magnette om zich uit het forum terug te trekken.

De instellingen mogen dan wel claimen dat ze geen overheidsdotaties gebruiken voor de financiering van de campagnes van het nucleair forum, het blijft toch zeer merkwaardig dat overheidsinstellingen promotie voeren voor kernenergie terwijl diezelfde overheid net besliste om de kerncentrales in ons land stapsgewijs te sluiten. Paradoxaal genoeg kregen het IRE en SCK dit jaar nog extra middelen van de federale regering voor hun onderzoeksactiviteiten (waaronder het gecontesteerde Myrrha project, maar dit terzijde).

Daarnaast is ook Synatom, de beheerder van spaarpot voor de ontmanteling van onze kerncentrales, actief in het forum. Al jaren sparen wij mee voor die ontmanteling via een bijdrage op onze elektriciteitsfactuur. Net zoals het IRE en het SCK heeft Synatom dus duidelijk een andere opdracht dan reclame te maken voor kernenergie.

Dat Electrabel kernenergie wil promoten, tot daar aan toe. Al is het wraakroepend dat deze energiegigant hiervoor allicht dankbaar gebruik maakt de miljarden die het bedrijf jaarlijks binnenrijft dankzij de monsterwinsten van haar afgeschreven kerncentrales. Of hoe ons geld nuttig wordt besteed.

Ondertussen blijven wij � samen met heel wat anderen � trouw vragen posten op de website van het nucleair forum. Hoeveel geld stroomt er eigenlijk naar de nucleaire sector? Wat betalen wij via onze factuur en belastingen aan kernenergie? Hoeveel miljoenen pompt het nucleair forum in deze promo-campagne? Voorlopig kregen we nog geen antwoord.

Sara Van Dyck

Beleidsb@BBeL: Milieudelicten onvoldoende aangepakt

Fri, 27 Jan 2012 00:00:00 +0100

Volgens een nieuw rapport van het Comit� P treedt de politie te laks op tegen milieudelicten. E�n van de hoofdredenen daarvoor is het gebrek aan samenwerking tussen de verschillende politie- en inspectiediensten. Zo sijpelt de kennis die aanwezig is bij de federale Cel Leefmilieu, die zich vooral concentreert op de zware georganiseerde feiten, te weinig door tot bij de lokale politie. Wanneer een lokale agent een probleem vaststelt, hangt het meestal van zijn eigen inschatting af of hij contact opneemt met de federale politie. Dat komt volgens het Comit� P doordat de lokale en federale politie te weinig op dezelfde golflengte zitten.Van een systematische samenwerking is zeker geen sprake.

Bovendien is er ook te weinig samenwerking met de verschillende Vlaamse inspectiediensten, zoals de milieu-inspectie, gemeentelijke milieuambtenaren, OVAM, VMM... Verder vragen milieudelicten te veel papierwerk en is de individuele politieman zeker niet altijd een specialist ter zake. Het gevolg van die versnippering is dat niet doeltreffend opgetreden wordt tegen sluikstorten, illegale lozingen of het kappen van bomen zonder vergunning.

Dit is een belangrijk rapport voor de aangekondigde evaluatie van het milieuhandhavingsdecreet. Die evaluatie zal dit voorjaar worden uitgevoerd door de Hoge Raad voor de Milieuhandhaving. Bond Beter Leefmilieu zal haar standpunten inbrengen via een advies van de MINA-raad.

Erik Grietens

Beleidsb@BBeL: Touring wil het mobiliteitsdebat blokkeren

Fri, 27 Jan 2012 00:00:00 +0100

lees het volledige artikel

Beleidsb@BBeL: Financi�le stimuli voor energiebesparende ingrepen zijn cruciaal

Fri, 27 Jan 2012 00:00:00 +0100

De studie-instellingen Vito en Econotec beoordelen regelmatig de doeltreffendheid van het federale klimaatbeleid. Welke maatregelen werken en welke niet als het er op aan komt de uitstoot van broeikasgassen te verminderen? Een update leert dat de belastingsaftrek en rentekorting voor energiebesparende investeringen best doel treffen. Alleen al dat instrument was verantwoordelijk voor de helft van de door het federale beleid bereikte emissiereducties in Belgi�. N�t die effectieve maatregel sneuvelde tijdens de regeringsonderhandelingen en de snelle overdracht van bevoegdheden naar de deelstaten. De Vlaamse regering cre�ert bijgevolg best snel duidelijkheid over de verdere ondersteuning van energiebesparende investeringen.

Er is een groot verschil tussen de doeltreffendheid van de verschillende instrumenten en maatregelen in het federale klimaatbeleid. Van de 40-tal door Econotec en Vito bestudeerde maatregelen zijn slechts enkele verantwoordelijk voor het grootste deel van de reducties in broeikasgasemissies. Financi�le stimuli voor energiebesparende investeringen en het verplicht toevoegen van biobrandstoffen scoren het best. Ze zijn volgens Econotec en Vito respectievelijk verantwoordelijk voor 48,2% en 23,9% van de door het federale beleid verwezenlijkte broeikasgasreducties over de periode 2008-2012. Daarna volgen ondersteuning van openbaar vervoer en gratis pendelen (7.5%), de ecologiepremie (5.3%), groenestroomcertificaten en ondersteuning van offshore wind ( 4.6%), heffing op fossiele brandstoffen (3,3%), de ecopremie (2.9%) , de ecocheques (1.7%) en derde partij financiering van energiebesparende investeringen (1.1%). Alle andere maatregelen, zoals bijvoorbeeld het promoten van 'eco driving', verklaren minder dan 1% van de verwezenlijkte reducties.

Hierbij wel enkele kanttekeningen. Bepaalde maatregelen winnen over de loop van de tijd aan belang, andere verliezen relevantie. Zo leidt de verdere uitbouw van hernieuwbare energie en de bijhorende emissiereducties ertoe dat de ondersteuning ervan in 2020 het tweede belangrijkste element van het klimaatbeleid zou zijn, na de ondersteuning van energiebesparing. Omgekeerd zullen ecocheques aan belang inboeten omdat de producten waarnaar ze de consumptie ori�nteren standaard worden. Ten tweede komen bepaalde zaken er zeer goed uit en andere niet, eenvoudigweg omdat enkel naar de vermeden emissies in Belgi� wordt gekeken. Een maatregel die bijvoorbeeld lagere vleesconsumptie promoot zal minder goed scoren in het onderzoek wanneer de meeste broeikasgasemissies van vleesproductie zich in het buitenland bevinden. De hoge score voor biobrandstoffen vind ook hierin haar verklaring. De broeikasgasemissies van het verbranden van biobrandstoffen zijn in de telling nul, terwijl in werkelijkheid de meest courante biobrandstoffen nauwelijks een klimaatvoordeel opleveren. Als de emissies die vrijkomen bij de wijzigingen in landgebruik, de teelt van de energiegewassen, de productie van de biobrandstof, het transport en de uiteindelijke verbranding ervan worden opgeteld en de CO2 die de plant heeft opgenomen in mindering wordt gebracht, dan blijft er nauwelijks een klimaatvoordeel over. Ten slotte zegt de doeltreffendheid niets over de effici�ntie: welke maatregelen reduceren broeikasgassen aan de laagste kost.

Toch zijn de resultaten belangwekkend. Door het afschaffen van de belastingsaftrek voor energiebesparende investeringen is het federale klimaatbeleid onthoofd. Als er niet snel een opvolger komt riskeren we hogere broeikasgasemissies en kostbaar tijdverlies. Bovendien zendt de overheid een bizar signaal uit. Wie midden in de bouw van een passiefhuis zit, een energiebesparende ingreep plant of energierenovatie uitvoert, wordt plots met grote onzekerheid geconfronteerd. Bouwers, verbouwers en aannemers worden getroffen in de portefeuille, net nu energiebesparende investeringen prioriteit nummer 1 moeten zijn. Bij de begrotingscontrole in februari zoekt de Vlaamse regering best naar middelen om dit doeltreffend beleid terug op de sporen te zetten en een nieuw elan te geven.

Mathias Bienstman

Beleidsb@BBeL: Wind en zon groener dan ze lijken

Fri, 27 Jan 2012 00:00:00 +0100

lees het volledige artikel

Beleidsb@BBeL: Milieukosten van vrachtwagens veel hoger dan trein of binnenvaart

Fri, 27 Jan 2012 00:00:00 +0100

Bij containervervoer over de weg liggen de "externe kosten" � kosten door milieuverontreiniging, files en infrastructuurschade - tot zeven keer hoger dan bij containervervoer via trein of binnenschip. Spoorvervoer scoort het best. Dat blijkt uit het doctoraat van Monica Grosso, die aan de universiteiten van Antwerpen en Genua de concurrentie van goederenvervoer in Europa bestudeerde.

Monica Grosso berekende dat op de corridor Antwerpen-Bazel de externe kosten voor het vervoer per container van duizend ton goederen oplopen tot bijna 14.000 euro bij vervoer over de weg. Zowel bij spoorvervoer als binnenvaart blijven die externe kosten onder de 2.000 euro. Voor gecombineerd vervoer over de weg en het spoor of weg/binnenvaart liggen ze tussen 2.000 en 4.000 euro. Het onderzoek geeft voorts aan dat expediteurs en verzenders nog steeds voornamelijk voor wegvervoer opteren. Ondanks het feit dat de globale kost van wegvervoer hoger ligt, wordt er in de praktijk nog steeds hoofdzakelijk voor deze modus gekozen. Naast tarieven en snelheid zijn het dus vooral kwalitatieve factoren zoals betrouwbaarheid, flexibiliteit, frequentie, kans op verlies en schade van de goederen, die een rol spelen bij de keuze van de vervoerswijze. Monica Grosso raadt de overheid daarom aan om bij het promoten van trein of binnenvaart voor goederenvervoer vooral in te zetten op betrouwbaarheid.

Erik Grietens

Beleidsb@BBeL: Kerncentrale Borssele in de koelkast

Fri, 27 Jan 2012 00:00:00 +0100

Deze week raakte bekend dat het Nederlandse energiebedrijf Delta afziet van de bouw van een tweede kerncentrale in Borssele. We schreven vorige week al over de financieringsproblemen voor deze nieuwe kerncentrale. De ongunstige combinatie van de financi�le crisis, de hoge kosten en de overcapaciteit op de Nederlandse elektriciteitsmarkt, zorgt er voor dat Delta er niet in slaagde om de financiering rond te krijgen.

Delta verklaart te blijven geloven in het project, en enkel te wachten op 'gunstigere' omstandigheden. Bond Beter Leefmilieu betwijfelt of Delta over een paar jaar zijn plannen w�l verkocht krijgt. Alles wijst er immers op dat het nucleaire tijdperk voorbij is.

Sara Van Dyck

Beleidsb@BBeL: Provincie Limburg weigert nieuwe milieuvergunning TorrCoal

Thu, 19 Jan 2012 00:00:00 +0100

Midden vorig jaar berichtten we over de plannen van het Limburgse bedrijf TorrCoal om biomassa-afval en restafval te gebruiken als grondstof voor hun productie van "groene steenkool". Het bedrijf, dat momenteel enkel zuivere biomassastromen verwerkt tot TorrCoal via een proces dat vergeleken kan worden met het roosteren van hout bij afwezigheid van zuurstof, had in een nieuwe milieuvergunning de toelating gevraagd om ook biomassa-afval en Solid Recovered Fuel (SRF, uitgezuiverd restafval dat als brandstof gebruikt kan worden) te mogen verwerken gebruiken als grondstof voor de productie van Torrcoal.

Tegen deze aanvraag werden 122 bezwaarschriften ingediend, waaronder 1 van de Limburgse Milieukoepel en Bond Beter Leefmilieu. Onze bezwaren draaiden voornamelijk rond het feit dat biomassa-afval en SRF verwerken tot een energiebron voor steenkoolcentrales in strijd is met een duurzaam materialenbeleid (recyclage komt in het gedrang) en met een duurzaam energie- en klimaatbeleid (steenkoolcentrales zijn de meest vervuilende energiecentrales). We zijn dan ook verheugd dat de provincie Limburg deze mening deelt en de milieuvergunning heeft geweigerd.

Maar er is meer aan de hand. De bestaande vergunning die het bedrijf heeft om zuivere biomassastromen te verwerken, blijft gelden. Er waren tijdens het openbaar onderzoek echter ook tal van bezwaren van omwonenden in verband met geluidshinder, geurhinder, overschrijden van de fijnstofnorm, en de talrijke branden die er op het bedrijf al geweest zijn sinds de oprichting in 2009.

Daarnaast hebben ook de gemeentelijke milieudienst en de OVAM in hun negatief advies bij de nieuwe vergunningsaanvraag een aantal negatieve kanten van de huidige bedrijfsvoering blootgelegd. Zo kwamen de gegevens in de aanvraag niet overeen met de werkelijkheid. Het register met gegevens over de aangevoerde biomassa wordt niet correct ingevuld, waardoor men niet kan nagaan of er geen afvalstoffen worden gebruikt. Er is geen rookgasreiniging voorzien die de schadelijke stoffen die in SRF of een aantal biomassa-afvalstromen aanwezig zijn kan tegenhouden. En zo gaat de lijst met bezwaren nog wel even door.

Kortom, de manier waarop dit bedrijf momenteel biomassa verwerkt tot Torrcoal is onrustwekkend. Bovendien blijkt dat het bedrijf nog maar gedurende 20 dagen Torrcoal heeft kunnen produceren sinds de oprichting. Dit alles maakt duidelijk dat het hier niet gaat om een volwassen technologie die bijdraagt tot een duurzame energieproductie. Het gaat hier integendeel om een experimentele installatie die het bedrijf duidelijk niet onder controle heeft, en meer milieuhinder produceert voor de omgeving dan toegevoegde economische waarde. We stellen dan ook voor dat de gemeente Bilzen ernstig nadenkt of de activiteiten van dit bedrijf niet beter stilgelegd worden tot het bewijst dat een degelijke bedrijfsvoering mogelijk is.

Jeroen Gillabel

Download het bezwaarschrift van BBL en de Limburgse Milieukoepel

Beleidsb@BBeL: 13.000 bezwaarschriften tegen verbrandingsoven Kampenhout

Thu, 19 Jan 2012 00:00:00 +0100

Vorige week werd het openbaar onderzoek voor de bouwvergunningsaanvraag van Recover Energy afgesloten. Tijdens het dertig dagen durende onderzoek � in volle eindejaarsperiode � werden meer dan 13 000 bezwaarschriften verzameld. Dit is een fenomenaal resultaat, zeker als je bedenkt dat er in Kampenhout 11 000 mensen wonen. We willen dan ook de vrijwilligers feliciteren die zich georganiseerd hebben in vzw StopDeOven om tegen dit overbodige en schadelijke project te protesteren.

Dit overduidelijke signaal van de burger wordt aangevuld met de steun van de lokale politiek. De burgemeester van Kampenhout had in een interview met de pers ook volgende niet mis te verstane boodschap voor de overheid die over de aanvraag moet beslissen: "De mensen die nu nog niet beseffen dat dit project geen sociaal draagvlak heeft, verdienen geen bestuursmandaat."

We konden het zelf niet beter zeggen. We kijken uit naar de beslissing van de administratie Ruimtelijke Ordening.

Jeroen Gillabel

Download het bezwaarschrift van BBL

Beleidsb@BBeL: Aanpassing belasting auto�s noodzakelijk om luchtkwaliteit te verbeteren

Thu, 19 Jan 2012 00:00:00 +0100

Op vraag van het Vlaams Parlement werd de inwerkingtreding van de vernieuwde Belasting op In Verkeerstelling (BIV) uitgesteld, omdat er over grenzen van parlementaire meerderheid en oppositie de mening werd gedeeld dat het ontwerp van Decreet zoals beslist door de Vlaamse regering onvoldoende aanstuurt op vergroening en dus voor verbetering vatbaar is.

Op woensdag 18 januari 2012 vond er in het Vlaams Parlement een bewogen hoorzitting plaats, waar Bond Beter Leefmilieu haar visie kon presenteren , naast Febiac en VAB. BBL opteerde ervoor om ��n verbeterpunt aan te stippen waardoor de vernieuwde BIV in ��n slag milieuvriendelijke wagens een stuk aantrekkelijker kan maken.

Nu is het zo dat de formule voor de berekening van de BIV bij wagens met een hoog verbruik vooral stuurt op basis van CO2 en bij wagens met een laag of gemiddeld verbruik geen duidelijke sturing geeft. Als er al een signaal van uitgaat dan is het in het voordeel van dieselwagens. Moderne dieselwagens presteren nochtans zeer slecht op de uitstoot van verschillende vervuilende stoffen.

Om die reden stelde BBL voor om een correctie door te voeren in de formule zodat er beter rekening wordt gehouden met de hoge uitstoot van stikstofoxiden (NOX) door nieuwe dieselwagens. Deze correctie zou de verschuldigde BIV voor nieuwe dieselwagens minstens 500 euro hoger maken dan voor milieuvriendelijkere alternatieven zoals benzine, elektrische of hybride wagens. Op die manier krijgt een persoon die een nieuwe wagen wil aankopen een duidelijk signaal dat hij best kiest voor een wagen die de luchtverontreiniging in de steden en langs drukke wegen niet nog erger maakt. Omgekeerd zouden door deze aanpassing meer milieuvriendelijke wagens een lager BIV verschuldigd zijn dan in het voorstel dat op tafel ligt. Vooral zuinige elektrische, hybride en benzinewagens zouden zo relatief goedkoper worden.

Meer algemeen gelooft BBL dat een vergroening van de autofiscaliteit moet vertrekken van meer omvattende maatstaven dan de euronormen, zoals de ecoscore of een levenscyclus analyse. Zulke maatstaven brengen de vervuiling bij de productie van de wagen en de brandstof, het gebruik en de sloop in rekening. Om de welvaartsverliezen door vervuiling tegen te gaan, moet ernaar gestreefd worden om alle externe kosten te internaliseren. Wij pleiten ervoor dat die oefening nu zou gebeuren bij het uitwerken van andere fiscale instrumenten in aanvulling op de vernieuwde BIV, die het gebruik van wagens sturen.

Zo is BBL te vinden voor een verhoging van de accijnzen op diesel en voor een (variabele) kilometerheffing. Via een slimme kilometerheffing kan je automobilisten stimuleren de auto enkel te gebruiken als dat echt nodig is. Ten slotte moet er gewaakt worden over de sociale rechtvaardigheid van de vergroening van de verkeersfiscaliteit, en gezorgd worden dat een aantal mogelijke negatieve sociale neveneffecten van de vernieuwde BIV wordt opvangen of gecompenseerd, bijvoorbeeld door een link te behouden tussen het verschuldigd bedrag en de kostprijs of het vermogen van de wagen, of door verschuivingen in de fiscale lasten.

Mathias Bienstman

Beleidsb@BBeL: Tweede kerncentrale in Borssele? Nee bedankt!

Thu, 19 Jan 2012 00:00:00 +0100

Vorige week diende Bond Beter Leefmilieu samen met Natuurpunt, Greenpeace, WWF en het Gents Milieufront een bezwaarschrift in tegen de bouw van een tweede kerncentrale in het Nederlandse Borssele, vlak bij de Belgische grens. De bouw van deze centrale is de laatste maanden stof van veel discussie in Nederland.

Onlangs werd duidelijk dat het Nederlandse energiebedrijf Delta de aanvraag voor een vergunning voor het bouwen van een tweede kerncentrale in Borssele met een half jaar uitstelt. De reden voor het uitstel is onzekerheid over de financiering van de tweede kerncentrale. Delta wilde haar aandeelhouders, waaronder de provincie Zeeland die de helft van de aandelen heeft, eind vorig jaar vragen om ongeveer 100 miljoen euro te mogen investeren om de vergunning aan te vragen. Maar de aandeelhouders houden de vinger op de knip omdat ze het project te risicovol vinden. Een van de belangrijkste redenen voor twijfel onder de aandeelhouders is dat Delta geen partners kan vinden die het project willen financieren. Delta moet immers heel wat middelen zien te vinden bij banken en investeerders aangezien de bouw van een kerncentrale een zeer dure aangelegenheid is. Een recente studie die de directe en indirecte kosten van kernenergie in kaart brengt, toont bovendien aan dat de directe kosten van kernenergie vaak veel hoger uitvallen dan gedacht. De studie bevestigt dat deze vorm van elektriciteitsopwekking veel duurder is dan fossiele- en hernieuwbare energie als alle kosten worden meegenomen.

Tot nu toe is dan ook nog geen enkele kerncentrale mogelijk geweest zonder ��n of andere vorm van overheidssteun. Van de Nederlandse overheid moet Delta echter geen financi�le steun verwachten. De huidige regering Verhagen mag dan wel zeer enthousiast zijn over kernenergie en de bouw van een nieuwe centrale steunen. Toch liet minister Verhagen duidelijk verstaan dat hij nooit subsidies zal verstrekken voor de bouw van een nieuwe centrale.

Als Delta de eerste 100 miljoen al niet loskrijgt van haar aandeelhouders, hoe kan het bedrijf dan vijf of zes miljard bij elkaar krijgen voor een kerncentrale? De kans dat Delta nu nog een vergunning zal kunnen krijgen is dus heel klein. Toch is het plan voor een tweede kerncentrale in Nederland nog niet definitief van tafel geveegd. In juni zou Delta alsnog met een investeringsplan op de proppen komen. Om te verhinderen dat Nederland - en ook Belgi� � de komende tientallen jaren vast zal zitten aan een vervuilende, levensgevaarlijke kerncentrale in Borssele, maakte Bond Beter Leefmilieu dan ook gebruik van de openbare inspraakprocedure op het plan MER om bezwaar in te dienen.

Sara Van Dyck

Download het bezwaarschrift

Beleidsb@BBeL: Verbied te vervuilende wagens

Thu, 19 Jan 2012 00:00:00 +0100

In de economische rubriek van De Standaard trok Stef Proost, transporteconoom van de KULeuven, op zaterdag 14 januari van leer tegen de ecopremie en tegen zuinige wagens. Dat er betere alternatieven zijn voor de ecopremie trekken we niet in twijfel. Maar zijn pleidooi voor een verbod op zuinige wagens vertrekt van een eenzijdige kosten-batenanalyse en raakt kant nog wal.

CO2-reductie in de transportsector is onbelangrijk, aldus Proost, zolang de totale CO2-uitstoot wereldwijd maar afneemt. Dat klinkt logisch. Probleem is dat er geen enkel geloofwaardig scenario bestaat om de wereldwijde CO2-uitstoot voldoende te reduceren (- 80 tot 95% tegen 2050) zonder een aanzienlijke vermindering in de transportsector. Sterker, om haar doelstellingen te halen wil de Europese Commissie de CO2-uitstoot door vervoer met 70% naar beneden tegen 2050. Daarom worden producenten verplicht om wagens zuiniger te maken: nieuw verkochte wagens mogen in 2015 aan de uitlaat nog slechts gemiddeld 130g CO2 per km uitstoten en in 2020 95g/km. Een verbod op brandstofverslindende wagens is dan wellicht een constructiever idee.

lees het volledige artikel

Beleidsb@BBeL: Nieuwe dieselauto�s vervuilen drie keer meer dan de norm

Thu, 19 Jan 2012 00:00:00 +0100

Splinternieuwe dieselwagens stoten in werkelijkheid drie maal meer stikstofoxiden (NOX) uit dan toegelaten volgens de euronormen. "De huidige Europese testcyclus faalt, want die geeft aan dat de nieuwe dieselvoertuigen voldoen aan de euronormen. Als je dieselwagens een realistisch parcours laat afleggen blijken ze een stuk slechter voor de luchtkwaliteit dan benzinewagens," zegt Mathias Bienstman van Bond Beter Leefmilieu. "De federale en Vlaamse overheid moet daarom dringend dieselwagens minder aantrekkelijk maken. Zo verbeteren we de luchtkwaliteit en vermijden we een Europese boete waarvoor de Vlaamse belastingbetaler opdraait."

In Vlaanderen halen we door de vele dieselvoertuigen de Europese normen voor de bescherming van de gezondheid voor NOX niet. We riskeren een veroordeling door Europa. "Het te veel aan dieselwagens in ons wagenpark is niet alleen dramatisch voor de luchtkwaliteit in Vlaanderen, ze riskeert ons een ook gepeperde rekening op te leveren. Europa houdt Vlaanderen in het vizier omwille van de hoge emissies voor stikstofoxiden," vertelt expert Mathias Bienstman.

Euro 5 dieselwagens overschrijden NOX norm drie keer

Dieselwagens die momenteel op de markt komen, moeten voldoen aan de strenge Euro 5 normen voor emissies. De huidige testcyclus (NEDC), die nagaat of wagens beantwoorden aan de euronorm, faalt. Meer en meer recent wetenschappelijk onderzoek, onder andere van experts van de Europese Commissie, toont aan dat nieuwe dieselwagens in re�le rijomstandigheden maar liefst drie keer meer vervuilende stoffen uitstoten dan de norm voorschrijft. Dat in tegenstelling tot benzinewagens die wel aan de norm beantwoorden.

Illustratie 1: normuitstoot (links) en re�le NOX uitstoot van dieselwagens (rechts) Bron: Hausberger

Povere luchtkwaliteit door meer dieselwagens

lees het volledige persbericht

Beleidsb@BBeL: Eerste overschrijdingen fijn stof zijn een feit

Thu, 19 Jan 2012 00:00:00 +0100

Het nieuwe jaar is nog maar net goed en wel begonnen, of het is al zover. Vorige zondag werd de dagnorm norm voor fijn stof al op vijf meetplaatsen overschreden. Maandag en dinsdag bleef de situatie ongunstig en werden naast te veel fijn stof ook zeer hoge stikstofconcentraties gemeten. Volgens Europese richtlijnen mag die dagnorm uit gezondheidsoverwegingen ten hoogste 35 dagen per jaar doorbroken worden. Slecht begonnen is half verloren?

Erik Grietens

Milieublog: Verbied te vervuilende wagens

Tue, 17 Jan 2012 11:54:00 +0100

Ook Proost's argumentatie over elektrische wagens staat op minstens drie losse schroeven. E�n: hij vergelijkt appelen met peren: de totale gemiddelde CO2-uitstoot ('well-to-wheel') van een elektrisch voertuig (40g/km) met de CO2-uitstoot aan de uitlaatpijp ('tank-to-wheel') van een klassiek voertuig (120g/km). De totale CO2-uitstoot ligt bij voertuigen met verbrandingsmotor rond 140g/km. Twee: hij weegt kosten tegen baten af, uitgaande van de huidige prijs van een ton CO2 in de falende CO2-markt. Volgens de meeste studies is die CO2-prijs momenteel echter veel te laag. En drie: Proost houdt rekening met de technologische evolutie en effici�ntieverbetering van verbrandingsmotoren, maar vergeet die van elektrische wagens en hernieuwbare energie. Zo komt hij er op uit dat klassieke wagens, met een CO2-uitstoot van 60g/km in de toekomst, elektrische wagens zullen benaderen in klimaatprestaties, terwijl in realiteit de kloof groot zal blijven. Internationale studies tonen bovendien aan dat 95 g CO2 per kilometer de absolute ondergrens voor wagens met enkel een verbrandingsmotor.

Het is trouwens twijfelachtig dat een technologie die je verbiedt nog zal evolueren. Nochtans is dat wat Stef Proost voorstelt, want zuinige wagens zouden de maatschappij meer kosten dan ze opbrengen. Boosdoeners: subsidies en verlies aan accijnzen. In de aanval op overbodige subsidies kunnen we hem nog volgen. De 15% ecopremie is intussen afgeschaft. Maar zuinige voertuigen verbieden om inkomsten uit accijnzen te garanderen? Als we die redenering doortrekken, moeten we ook niet investeren in preventie van roken en alcoholgebruik.

Toegegeven, onze voorstellen zijn een stuk minder origineel. Hoe de files aanpakken wanneer accijnsverhogingen minder impact hebben? Door een slimme kilometerheffing, die de externe kosten van autogebruik correct doorrekent. Hoe het verlies aan (accijns)inkomsten voor de maatschappij compenseren als er meer zuinige wagens op de weg komen? Door de accijnzen te verhogen en andere bronnen van vervuiling aan te pakken. Te beginnen met de spectaculair stijgende broeikasgasemissies van de luchtvaart en het goederenvervoer over de weg.

Om de nodige gedragsveranderingen in de hand te werken, is er naast de economische kosten-batenanalyse op vandaag, duidelijk nood aan politieke moed en langetermijndenken. Klinkt logisch, toch?

Roel Vanderbeuren en Mathias Bienstman � medewerkers mobiliteit Bond Beter Leefmilieu

Prof.dr.ir. Joeri Van Mierlo � hoofd onderzoeksgroep MOBI, Vrije Universiteit Brussel

Persbericht: Nieuwe dieselauto�s vervuilen drie keer meer dan de norm

Mon, 16 Jan 2012 00:00:00 +0100

Euro 5 dieselwagens overschrijden NOX norm drie keer

Illustratie 1: normuitstoot (links) en re�le NOX uitstoot van dieselwagens (rechts) Bron: Hausberger

Povere luchtkwaliteit door meer dieselwagens

In tegenstelling tot een breed gedeelde misvatting zijn het dus niet enkel oude dieselwagens of dieselwagens zonder roetfilter die veel vervuilen. Nee, moderne euro 5 dieselwagens met roetfilter hebben een NOX uitstoot die meer dan 10 maal hoger ligt dan die van gelijkaardige benzine wagens. NOX is toxisch en vormt mee ozon en fijn stof. Door de hoge uitstoot van stikstofoxiden en het abnormaal hoog aandeel dieselwagens in het Vlaamse wagenpark (73%), haalt Vlaanderen de Europese jaargrenswaarde voor NOX niet. Dieselvoertuigen zijn verantwoordelijk voor bijna 40% van de NOX-uitstoot in Vlaanderen. In de agglomeratie Antwerpen en in de meeste centrumsteden langs drukke wegen, wordt de maximale jaargrenswaarde voor gezondheid van 40 �g/m� overschreden. De gevolgen voor de volksgezondheid zijn navenant. Stikstofoxiden, ozon en smog zorgen voor ademhalingsproblemen bij kinderen, ouderen en personen met aandoeningen aan de luchtwegen. De Vlaming verliest door de povere luchtkwaliteit gemiddeld ��n levensjaar.

Illustratie 2: overschrijding jaargrenswaarde NO2 (Bron: VMM)

Wie voor diesel kiest is op termijn mogelijk tweemaal de pineut

Omdat Vlaanderen de normen voor NOX niet haalt, diende het bij Europa een uitstelaanvraag in samen met een luchtkwaliteitsplan. In dat plan neemt de Vlaamse regering zich voor om de jaargrenswaarde te halen. Zo wil ze de samenstelling van het Vlaamse wagenpark in een aantal jaar drastisch omgooien, van 73% diesels nu naar 57% diesels in 2015. Het is echter nog niet duidelijk hoe Vlaanderen dat zal doen. Tijdens een recente hoorzitting in het Vlaams Parlement over de nieuwe Belasting op In Verkeerstelling (BIV) wezen experts van het VITO en de VUB er op dat de voorgestelde formule onterecht dieselwagens bevoordeelt. De formule gaat immers uit van de normuitstoot en niet van de werkelijke uitstoot voor NOX die 3 maal hoger ligt. Daardoor krijgen dieselwagens onterecht minder BIV aangerekend.

Mathias Bienstman: "Federaal en Vlaams beleid is nog steeds niet goed afgesteld op de bevinding dat te veel diesels in het wagenpark erg slecht is voor de luchtkwaliteit en het leefmilieu. Het Vlaams Parlement heeft nu gelukkig nog de kans om de meest recente wetenschappelijke bevindingen te verwerken in de nieuwe BIV. Zo heeft ze de middelen in handen om aan te sturen op een schoner wagenpark. "

Beleidsb@BBeL: Mobiliteit en klimaat in beleidsnota

Fri, 13 Jan 2012 00:00:00 +0100

Over mobiliteit kunnen we kort zijn. Het ordewoord is 'veiligheid'. Er komt in de beleidsbrief nauwelijks iets aan bod dat zich op het raakvlak van mobiliteit en leefmilieu bevindt. De tussentitel uitgezonderd "een veilige, vlotte en duurzame mobiliteit" en een korte vage paragraaf op het einde: "Vanuit een transversale aanpak van het geheel van zijn bevoegdheden zal de Staatssecretaris (�) alle hefbomen gebruiken waarover hij beschikt om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen, evenals de vervuiling veroorzaakt door de verschillende transportmodi en energieproductiewijzen. Op het kruispunt van deze drie bevoegdheden, zal hij een groot transversaal project voor de ontwikkeling van elektrische voertuigen met lage CO2-uitstoot ondersteunen." De staatssecretaris verwijst hier waarschijnlijk naar het masterplan elektrische mobiliteit, dat door de FOD economie wordt voorbereid. Bond Beter Leefmilieu werkt in de stuurgroep actief mee aan de uitwerking van de masterplan.

Spijtig genoeg vermeldt de staatssecretaris niets over de verandering van de fiscaliteit voor bedrijfswagens: is het louter een begrotingstechnische maatregel, of is er ook nagedacht over de effecten op het wagenpark en het privaat wagengebruik? Idealiter zou die aanpassing van de fiscaliteit moeten passen in het stapsgewijs ontmoedigen van verloning onder de vorm van wagens of brandstof. Ook zou hij kunnen ingaan op de reden waarom er geen rekening gehouden wordt met andere vervuilende stoffen (bvb NOX) in de berekening van het voordeel van alle aard voor bedrijfswagens en de reden waarom de gratis tankkaarten zo goed als ongemoeid zijn gelaten.

Klimaat

Het stuk over klimaat is iets concreter, maar er staan zo goed als geen beleidsinitiatieven in vermeld. Lichtpunt: "De Staatssecretaris voor Leefmilieu zal elk beleid ondersteunen dat een drastische vermindering van het verbruik van natuurlijke hulpbronnen en energie (vooral van fossiele brandstoffen) beoogt. Hij zal hiervoor de twee belangrijke beleidshefbomen aanwenden waarover hij beschikt: het klimaatbeleid en de productnormen." Meer concreet zal "de Staatssecretaris voor Leefmilieu met overtuiging blijven pleiten, zowel bij de gewesten als op internationaal vlak, voor een reductiedoelstelling op EU-niveau van 30% van de uitstoot van broeikasgassen in 2020 en van 80 tot 95% in 2050 ten opzichte van 1990." Daarmee staat de milieubeweging dus niet langer alleen.

Daarnaast geeft de beleidsbrief nog aan dat er een 'snelle en objectieve' verdeling over de gewesten komt van de Belgische reductie-inspanningen en de opbrengsten van de veiling van CO2-rechten, dat de staatsecretaris gaat voor een goede werking van de Europese emissiehandel in de luchtvaart en zich keert tegen windfall profits en dat hij initiatieven voor gedragsverandering die passen in de klimaatstrijd in de mate van het mogelijke zal steunen.

Kortom: vier jaar communautair gebakkelei en de Europese schuldencrisis, heeft alle aandacht en energie vanuit het beleid opgeslorpt. Daardoor brengt deze beleidsbrief weinig nieuws over de aanpak van de verkeersemissies of de klimaatverandering en vervalt hier en daar zelfs in gemeenplaatsen.

Mathias Bienstman

Beleidsb@BBeL: Stresstest bewijst niet dat kerncentrales veilig zijn

Fri, 13 Jan 2012 00:00:00 +0100

Eind vorig jaar, tussen de kerstdis en het nieuwjaarsgedruis, publiceerde het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) haar finale analyse van de stresstests van de Belgische kerncentrales. Met dit rapport, dat wordt overgemaakt aan de ENSREG (European Nuclear Safety Regulation Group) spreekt het FANC zich uit over de analyse die Electrabel maakte over de stressbestendigheid van haar kerncentrales.

Hoewel Electrabel op vraag van de Belgische politici in de stresstests ook de impact van een aantal "man made events" zoals terreuraanvallen of vliegtuigcrashes onderzocht, spreekt het rapport van het FANC zich hier niet over uit. Het FANC maakte enkel een analyse van extreme weerfenomenen, omdat enkel hierover moet gerapporteerd worden aan de Europese instanties.

Het FANC stelt dat, mits een aantal acties binnen een redelijke termijn worden uitgevoerd, de Belgische kerncentrales voldoen aan de nodige veiligheidsvereisten. Vraag blijft wat die "nodige veiligheidsvereisten" zijn. De kans op een probleem kan immers nooit volledig worden uitgesloten. Bij wijze van voorbeeld: momenteel is de oudste reactor in Tihange niet bestand tegen ernstige overstromingen van de Maas. In het stresstestrapport wordt daarom voorgesteld om een muur te bouwen om de centrale hiertegen te beschermen. Maar die muur zal nooit hoog genoeg kunnen zijn om echt extreme overstromingen tegen te gaan. Bovendien stelt Electrabel voor om pas tegen 2014 in dergelijke beschermingsmuur te investeren. Zeker met de zeer grote bevolkingsdichtheid rondom de kerncentrale van Tihange is dit onaanvaardbaar.

Voorliggend rapport kan dan ook allesbehalve als een allesomvattende veiligheidsanalyse van onze kerncentrales beschouwd worden. Een analyse op basis waarvan zou kunnen besloten worden dat onze centrales � eventueel mits een paar kleine ingrepen - de test kunnen doorstaan, bestaat overigens niet. Simpelweg omdat een compleet onfeilbare nucleaire technologie niet bestaat. Als er ��n les uit de ramp in Fukushima moet getrokken worden, dan is het dat een onvoorspelbare en vooraf niet in te schatten samenloop van omstandigheden, kan plaatsvinden in elk reactortype, in ieder land en op elk ogenblik. De door Electrabel onderzochte scenario's zijn te beperkt en de gehanteerde parameters zijn te arbitrair om tot alomvattende conclusies over de veiligheid van de kerncentrales te komen. Voor elk scenario dat werd onderzocht zijn er tientallen variaties denkbaar die niet werden onderzocht. Bovendien werd er in het onderzoek geen rekening gehouden met de effecten van ouderdomsverschijnselen van onze oude kerncentrales.

D� manier om de risico's van de kerncentrales tot een minimum te herleiden, is deze vanaf 2015 te sluiten zoals voorzien in de wet op de kernuitstap. We hopen dan ook dat het puur toeval mag heten dat het FANC luttele dagen na de publicatie van de stresstests, een rapport publiceert met aanbevelingen om de kerncentrales langer te kunnen openhouden. Of zijn wij de enigen die zich nog herinneren dat de nieuwe regering zich engageert om de wet op de kernuitstap uit te voeren?

Sara Van Dyck

Beleidsb@BBeL: Energie in beleidsnota

Fri, 13 Jan 2012 00:00:00 +0100

Het luik energie blijkt niet veel meer dan een afkooksel van wat er al in het regeerakkoord staat. En veel is dat jammer genoeg niet. Het voornemen om te zorgen voor een zekere, toegankelijke en groenere energiebevoorrading wordt nauwelijks concreet ingevuld.

Kernuitstap

Positief is de bevestiging van de "wil van de regering om vast te houden aan de wet op de kernuitstap van 2003". In principe willen onze politici de kerncentrales dus sluiten vanaf 2015. Maar, de concrete sluitingskalender maken ze afhankelijk van een uitrustingsplan. De beleidsnota licht een heel klein tipje van de sluier over de totstandkoming van dit plan. Zo zal de regering samen met de gewesten zoeken naar potenti�le sites voor nieuwe productie-installaties, en wil ze de bouw van nieuwe elektriciteitscentrales versnellen door de vereenvoudiging van een aantal procedures en overleg met de betrokken actoren. Vraag is echter wie die 'betrokken actoren' zijn? Gaat dit om een onderonsje in de energiesector of zullen ook andere stakeholders hun zegje mogen doen? Bizar is ook dat een nieuw op te richten wetenschappelijk comit� dit uitrustingsplan, en de andere energiestudies waarvan sprake, zou ondersteunen. Over de (rol van de) bestaande en onafhankelijke energieregulator CREG geen woord.

Nucleaire heffing

Tot onze grote verbazing wordt � in tegenstelling tot het regeerakkoord � nergens melding gemaakt van het opleggen van een nucleaire heffing. Is de staatssecretaris dit gewoon vergeten of houdt hij de nucleaire bijdrage angstvallig uit het energiebeleid om de inkomsten van de heffing in alle stilte te gebruiken voor het gat in de begroting en niet voor een duurzaam energiebeleid?

Nieuw geld voor kernenergie

Wil de regering echt af van kernenergie? We vragen het ons af. Deze week werd immers duidelijk dat de regering de dotaties aan het SCK in deze tijden van besparing, stelselmatig blijft verhogen om het gigantisch dure en hoogst twijfelachtige Myrrha project te financieren. Als we echt afwillen van kernenergie, waarom investeert onze regering dan nog in de fata morgana van een nieuwe generatie kernenergie? De keuze om geld te blijven pompen in kernenergie botst bovendien met het goede voornemen van de staatssecretaris om plaats te maken voor meer windturbines op de Noordzee. Kernenergie en wind gaan immers niet samen.

Energiebeleid?

Blijft de vraag waar onze regering deze legislatuur �cht naartoe wil met haar energiebeleid. Naast een droge vermelding van de lopende studie over 100% hernieuwbare energie tegen 2050, is er geen spoor van een visie op de lange termijn. De bouw van nieuwe (en wat voor soort overigens?) elektriciteitscentrales is ��n ding, maar over energiebesparing wordt in heel de nota met geen enkel woord gerept. Het belangrijkste element van een toekomstgericht groen en duurzaam energiebeleid blijft met andere woorden volledig buiten beeld.

Slotsom: we wachten nog steeds in spanning op echte keuzes en een duidelijke visie voor ons energiebeleid.

Sara Van Dyck

Beleidsb@BBeL: Beleidsnota Wathelet een mager beestje

Fri, 13 Jan 2012 00:00:00 +0100

We hadden deze week de eer om de beleidsnota van staatssecretaris van energie, mobiliteit en klimaat Wathelet te lezen. Jammer genoeg bleven we sterk op onze honger zitten. Want wat blijkt? Op vraag van het kabinet van de premier Di Rupo zijn de beleidsnota's een copy-paste van het regeerakkoord.

Beleidsb@BBeL: Vlaanderen kan overstromingsgebieden sneller afbakenen

Fri, 13 Jan 2012 00:00:00 +0100

De Vlaamse Regering heeft een besluit principieel goedgekeurd dat het mogelijk maakt om overstromingsgebieden sneller af te bakenen.

Momenteel kunnen overstromingsgebieden enkel worden afgebakend in stroomgebied- en bekkenbeheerplannen. Die plannen worden om de zes jaar vastgesteld. Nu wordt het mogelijk ook tussentijds -en dus sneller- overstromingsgebieden binnen de doelstellingen van de goedgekeurde waterbeheerplannen af te bakenen. Het besluit regelt het openbaar onderzoek, verzekert de rol van de bekkenbesturen en verbetert de voorziene informatieplicht door de initiatiefnemer van de afbakening.

De evaluatie van de overstromingen van november 2010 wees op de nood aan bijkomende overstromingsgebieden om piekdebieten op te vangen. Wij juichen dan ook toe dat de waterbeheerders nu sneller overstromingsgebieden kunnen realiseren �n zo de kans op overstromingsschade kunnen beperken. De verbeterde informatieplicht kan bovendien het draagvlak bij bewoners en landbouwers vergroten.

Karlien Vandecasteele

Beleidsb@BBeL: Ex-voorzitter BBL Guido Van Steenbergen overleden

Fri, 13 Jan 2012 00:00:00 +0100

Op 11 januari is Guido Van Steenbergen overleden. Guido was 74 jaar en was al een tijd ernstig ziek.

Guido is medeoprichter van BBL, hij was ooit de tweede voorzitter van BBl, was geruime tijd ondervoorzitter en zetelde in ons bestuur tot medio de jaren 2000.

Nog tijdens zijn opleiding tot licentiaat wetenschappen � dierkunde is Guido Van Steenbergen in 1965 medeoprichter en eerste secretaris van het Centrum voor Natuurbeschermingsedukatie (CVN). De vzw zal onder de Vlaamse natuurbehoudbewegingen steeds een eigen plaats innemen als gespecialiseerde dienst voor milieueducatie: naast het inrichten van een cursus "natuurgids" in alle Vlaamse provincies wordt een breed gamma van avondcursussen en vakantiewerking rond natuur en milieu aangeboden. Daarnaast houdt het CVN zich bezig met het raadgeven en ondersteunen van andere verenigingen, organisaties en overheidsdiensten op het vlak van milieueducatie.

Van 1984 tot een dik jaar geleden was Van Steenbergen voorzitter van het CVN, dat tegenwoordig de naam van Centrum voor Natuur- en milieueducatie draagt.

Van Steenbergen speelt in de jaren voor en na 1970 een belangrijke rol bij een aantal acties van de ontluikende milieubeweging. Zo staat hij mee aan de wieg van het Groen Manifest dat in oktober 1970 door 21 jeugdorganisaties wordt opgesteld. Voornaamste eisen zijn de oprichting van een Ministerie van Milieubeheer en de goedkeuring van een kaderwet voor het milieubehoud. Het daarna opgerichte Komitee voor het Groen Manifest, waarvan van Steenbergen als secretaris optreedt, zal een voortrekkersrol spelen bij het protest tegen de vestiging van een koolstoffabriek door Progil te Kallo. Eerder is hij vanuit het CVN al betrokken bij de oprichting van het Aktiekomitee ter vrijwaring van het Peerdsbos, dat zich in de jaren 1968-1969 verzet tegen de aanleg van de E10 door ��n van de laatst overblijvende natuurgebieden in de nabije omgeving van Antwerpen. In 1972 is van Steenbergen als secretaris van het CVN ook betrokken bij de organisatie van een jongerenmilieucongres te Gent.

In 1971 is het CVN samen met 37 andere organisaties aanwezig op de offici�le oprichting van de Bond Beter Leefmilieu/ Inter-environnement te Brussel. Van Steenbergen is intussen hoofd van de Opvoedkundige Dienst van de Koninklijke Maatschappij voor Dierkunde van Antwerpen (de "zoo") geworden (1969). Hij zal de daaropvolgende jaren wat meer naar de achtergrond verdwijnen, al blijft hij zich onverdroten inzetten voor de milieubeweging. In 1974 wordt hij hoofd van het domein Planckendael (een afdeling van de zoo te Mechelen) om vier jaar later de functie van conservator van de musea en verantwoordelijke externe relaties � wetenschapszaken van de zoo op te nemen.

Guido van Steenbergen is reeds lid van de Raad van Beheer van de unitaire BBL, zij het dan wel onder de vorm van een confederatie van Bond Beter Leefmilieu vzw/ Inter-environnement asbl. Hieraan komt begin 1981 een eind na een financi�le put en het daarop volgend ontslag van bijna het volledige personeelsbestand. Na het plotse overlijden van Herman Delaunois wordt van Steenbergen in 1983 de tweede voorzitter van BBL Vlaanderen. De jaren tachtig zijn voor de milieubeweging een turbulente periode, waarin men op zoek gaat naar een nieuwe koers. Van Steenbergen wordt hierbij vaak in het kamp van de meer "behoudsgezinde" natuurbehoudsvleugel geplaatst, tegenover Guido Steenkiste en Paul Staes. Helemaal terecht is dat niet, vooral als men naar de rol kijkt die van Steenbergen speelde bij de acties rond Progil en het Peerdsbos. In de jaren volgend op zijn voorzitterschap neemt van Steenbergen verschillende bestuursfuncties op in diverse vanuit de overheid opgerichte adviesorganen: sinds 1985 is hij ondervoorzitter van de Vlaamse Hoge Raad voor Natuurbehoud en sinds 1986 ondervoorzitter van de Vlaamse Raad voor het Leefmilieu. Daarnaast was hij tussen 1984 en 1988 co-voorzitter van het Nationaal Verbond voor Natuurbescherming.

Een jaar later keert hij terug naar de leiding van de BBL, waar hij na de verkiezing van Luc Hens als nieuwe voorzitter in 1989 het ondervoorzitterschap bekleedt. Het is een functie die hij tot 2004 vervulde.

Guido was tevens meer dan 10 jaar voorzitter en lid van de raad van bestuur van VODO en een belangrijke voortrekker voor Duurzame Ontwikkeling. Opmerkelijk was ook het onvermoeibare werk dat hij deed voor EDO (Educatie Duurzame Ontwikkeling).

Guido, we gaan je missen�

Danny Jacobs

Beleidsb@BBeL: Effici�nte adviesraden blijven belangrijk

Fri, 13 Jan 2012 00:00:00 +0100

De Vlaamse werkgeversorganisatie Vokaliet onlangs weten dat ze een kritische evaluatie zal maken van de vele adviesorganen waarin ze momenteel zetelt. Voka zal zich terugtrekken uit de adviesraden die in de voorbije jaren niet of te weinig hebben bijgedragen tot positieve verandering en tot sturend overleg.

Het valt natuurlijk te bezien wat voka verstaat onder positieve verandering. Maar los daarvan kunnen wij ons wel vinden in een aantal van hun overwegingen. Middenveldorganisaties zoals voka draaien mee in tal van adviesraden, waar ze overstelpt worden met uiteenlopende adviesvragen. De milieubeweging zit in hetzelfde schuitje. Bond Beter Leefmilieu zetelt in tal van Vlaamse en federale adviesraden. De toegevoegde waarde van deze tijdsinvestering is niet altijd even duidelijk. Tegelijk stelt de milieubeweging vast dat de nodige (financi�le) ondersteuning voor deze tijdsinvestering zienderogen slinkt, en zelfs gehalveerd werd onder Minister Schauvliege.

Toch zal het overheidsbeleid steeds nood hebben aan een maatschappelijke toets vanuit de verschillende belangengroepen. Een participatieve aanpak vergroot het draagvlak, verschaft legitimiteit, neemt terreinkennis en expertise mee in beleidsbeslissingen. Door de toenemende complexiteit van de hedendaagse beleidsprojecten mag die toets, zomin als het beleid zelf, vooral niet sectoraal of verkokerd zijn. Daarom is de oplossing van Voka die zich terugtrekt uit adviesraden eerder een stap terug op gebied van effectief advieswerk dan een stap vooruit. Het effici�nt bundelen van adviesraden en een volwaardige participatie van de verschillende belangengroepen in deze adviesraden is de weg vooruit om tot positieve verandering te komen. Laten we daar eens een kritische evaluatie over opzetten.

Lieze Cloots

Beleidsb@BBeL: Wanneer volgt stroomstoot voor het Vlaamse klimaatbeleid?

Fri, 13 Jan 2012 00:00:00 +0100

Het Vlaams klimaatbeleid verloopt volgens plan, toch voor 90% van de maatregelen. Goed nieuws? Nee, want er is nauwelijks een effect op de uitstoot van broeikasgassen van gebouwen en transport. In plaats van het aantal maatregelen te vermenigvuldigen, is er dus dringend nood aan een stroomstoot voor het Vlaamse klimaatbeleid: hanteer beleidsinstrumenten die de uitstoot daadwerkelijk verminderen.

In december publiceerde de Vlaamse overheid VORA 10, de vijfde rapportering over de voortgang van het Vlaamse klimaatbeleid. Terwijl 90% van de 117 maatregelen uit het Vlaams Klimaatplan 2006-2012 volgens planning verlopen, is er nauwelijks een effect te bespeuren op de broeikasgasuitstoot van de niet-ETS sectoren, die buiten het Europees emissie handelssysteem vallen. De cijfers en prognoses tonen aan dat de emissies van de twee belangrijkste niet-ETS sectoren - de gebouwen en transport - zich niet op een klimaatvriendelijk reductiepad van meer dan 1% per jaar bevinden, zelfs in tegendeel.

Mathias Bienstman

Emissies transport sector ontsporen

Het VORA 10 brengt ook hoopvol nieuws. Uit de gedetailleerde beschrijvingen, onder andere van de maatregelen in de gebouwensector, blijkt dat het klimaatbeleid hier vaart krijgt. In die sector worden instrumenten in stelling gebracht, zoals energieprestatieverplichtingen, die op termijn hun vruchten zullen afwerpen. De normen moeten bovendien stelselmatig �en wat ons betreft snel - aangescherpt worden.

Uit de sector transport daarentegen blijkt duidelijk dat een klimaatbeleid dat tegen de stroom inzwemt en beroep doet op zachte maatregelen die 'alternatieven promoten', nauwelijks effect heeft. Het aantal voertuigen op de wegen en de afgelegde kilometers vermeerderen jaar na jaar. In de periode 1990-2008 nam het aantal kilometers afgelegd door het vrachtverkeer over de weg zelfs met meer dan 80% toe. Effici�ntiewinsten, zoals een lagere gemiddelde CO2-uitstoot van het voertuigpark, volstaan dan niet om de stijgende CO2-emissietrend af te buigen. Zelfs in tegendeel.

Door de hoge groei van het goederenvervoer, stijgen de broeikasgasemissies in de hele transportsector al sinds 1990. Ze zullen dat volgens de prognoses ook de komende jaren blijven doen. (zie kader). De Vlaamse regering moet hier kleur bekennen. Als ze het meent met haar klimaat- en luchtkwaliteitdoelstellingen dan is er dringend nood aan (nieuwe) regulerende en fiscale instrumenten die ingrijpen op het aantal voertuigen en de afgelegde kilometers. Denk aan een goede ruimtelijke ordening of een kilometerheffing. Vlaanderen kan niet de logistieke draaischijf van Europa zijn, projecten zoals U-place toelaten die de files enkel langer maken en tegelijk hopen dat ze de lucht- en klimaatdoelstellingen haalt met zachte maatregelen.

Vlaanderen doet beroep op achterpoortjes

Door de povere resultaten van haar klimaatbeleid, stoot Vlaanderen te veel broeikasgassen uit in de niet-ETS sectoren in vergelijking met de Kyoto-doelstellingen. Die meeruitstoot, 'de niet-ETS reductiekloof' in bovenstaande kader, bedroeg in 2010 6,7 miljoen ton CO2 Eq. Het VORA 10 blikt vooruit: "De totale verwachte reductiekloof voor de volledige Kyoto-periode 2008-2012 bedraagt hiermee voorlopig 18,9 Mton CO2-eq. Ondanks de behoorlijke uitvoering van de beleidsmaatregelen uit het VKP 2006-2012, tonen de gecorrigeerde emissieprognoses aan dat de kloof ten aanzien van de te bereiken Kyoto-doelstelling substantieel blijft." Doordat de maatregelen niet volstaan om de Kyoto-doelstellingen te halen, zal de Vlaamse regering beroep doen op flexibele mechanismen. Via deze achterpoort zullen er emissierechten verworven worden ten belope van de niet gerealiseerde emissie-reducties. De gebrekkige duurzaamheidscontrole op die rechten is controversieel: ook het rekenhof gaf er al kritiek op.

Volgend klimaatbeleidsplan kan bakens uitzetten

In plaats van in het buitenland emissierechten aan te kopen, is het voor de economie en het milieu beter om in Vlaanderen emissie-reducties te verwezenlijken waartoe we ons engageren in het kader van het internationaal klimaatbeleid. De voorbereidingen zijn al gestart voor het derde Vlaams Klimaatbeleidsplan (VKP), dat het klimaatbeleid zal uitzetten voor de periode 2013-2020 en zal voortbouwen op het Vlaams Klimaatbeleidsplan 2006-2012. Zoals een gezamenlijk advies van de Serv en Minaraad vraagt, mag dit plan zich echter niet beperken tot de horizon 2020 maar is er nood aan een routekaart richting een koolstofarme economie in 2050. Zo krijgen we zicht op het reductiepad dat Vlaanderen vandaag al moet beginnen bewandelen. De EU verwacht dat we evolueren naar jaarlijkse reducties van 2%. Het Vora 10 leert dat de maatregelen die zulke omvangrijke emissiereducties jaar na jaar in Vlaanderen verwezenlijken nog grotendeels het levenslicht moeten zien.Er is dus dringend nood aan een stroomstoot voor het Vlaamse klimaatbeleid!

Beleidsb@BBeL: Het allerbeste voor 2012

Fri, 23 Dec 2011 00:00:00 +0100

Beleidsb@BBeL: Duurzame energie is niet duurder

Fri, 23 Dec 2011 00:00:00 +0100

Vorige week presenteerde de Europese Commissie haar langverwachte "Energy Roadmap 2050". De Commissie berekende zeven verschillende energiescenario's voor de komende veertig jaar. Naast twee scenario's die uitgaan van een ongewijzigd beleid schuift de Europese Commissie vijf scenario's naar voor om onze energievoorziening tegen 2050 quasi koolstofneutraal te maken. De verschillende scenario's schuiven telkens ��n optie sterker naar voor. Zo is er een scenario dat sterk inzet op hernieuwbare energie, een ander dat meer heil ziet in kernenergie, doorgedreven energiebesparing, steenkool en gas met CO2-afvang en -opslag en ten slotte een mix van technologie�n. Belangrijke conclusie: een toekomst met hernieuwbare energie en energiebesparing zal ons dus niet meer kosten dan wanneer we vasthouden aan vervuilende kerncentrales en steenkool.

Voor elk scenario geldt dat we de komende jaren stevig zullen moeten investeren in energie-effici�ntie, nieuwe elektriciteitscentrales en elektriciteitsnetten. Kijken we naar de kosten van de verschillende scenario's, dan blijkt dat deze voor elk scenario bijna identiek zijn. En dit ondanks het feit dat de Commissie in haar scenario's de kost voor hernieuwbare energie overschat en een te optimistische kijk heeft op de kosten van kernenergie.

Uit de verschillende scenario's is ��n ding duidelijk: hernieuwbare energie zal, naast energiebesparing, een sleutelrol vervullen in het toekomstige energiesysteem. Het aandeel hernieuwbare energie zal volgens de Roadmap tegen 2050 minstens 55 procent bedragen. Zetten we sterk in op de ontwikkeling van hernieuwbare energie, kan dit aandeel volgens de Commissie oplopen tot 75%. Voor hernieuwbare elektriciteit loopt dit op tot 97 procent. Het aandeel kernenergie en fossiele brandstoffen wordt in het "hernieuwbare energie scenario" teruggebracht tot amper 1,5 respectievelijk 1 procent van het totale energieverbruik. Zo'n marginale percentages dat we ze eigenlijk net zo goed meteen kunnen vervangen. Verschillende andere studies tonen immers aan dat een toekomst met 100% hernieuwbare energie in Europa perfect mogelijk is.

Al valt er ��n en ander op aan te merken, de Europese Energy Roadmap heeft de verdienste dat ze de aandacht vestigt op de noodzaak van een energiebeleid op de lange termijn. De keuzes die we vandaag maken, zullen niet alleen bepalen of een CO2-reductie van 80 tot 95% tegen 2050 nog mogelijk is, maar ook hoe duurzaam deze weg zal zijn. Dat hernieuwbare energie en energiebesparing daarvoor essentieel zijn, staat als een paal boven water. We hopen dan ook dat deze oefening in langetermijndenken de basis zal vormen voor de verdere discussies over het (Europese) energiebeleid. Het is nu aan het Europese parlement en de verschillende Europese landen om de conclusies van het rapport in de praktijk te brengen en ambitieuze doelstellingen te bepalen voor energiebesparing en voor hernieuwbare energie. En daarvoor moeten we verder kijken dan 2020.

Sara Van Dyck

De Energy Roadmap 2050 kan je hier raadplegen
Een analyse van Greenpeace vind je hier terug

Beleidsb@BBeL: Ruimtelijke ordening

Fri, 23 Dec 2011 00:00:00 +0100

"Ruimtelijke ordening is het bordeel van de lokale politiek"

Professor Hans Bruynickx (HIVA) legt de vinger op de wonde tijdens de viering van 20 jaar minaraad.

Beleidsb@BBeL: Recover Energy vindt een achterpoortje voor verbrandingsoven

Fri, 23 Dec 2011 00:00:00 +0100

Dat Recover Energy een bouwvergunningsaanvraag indiende voor een klassieke afvalverbrandingsinstallatie vertelden we onlangs al. Geen zinnig mens kan dit begrijpen. Er is immers geen nood aan extra verbrandingscapaciteit, en er bestaat helemaal geen draagvlak voor het project. Noch bij de lokale gemeenschap, noch bij de lokale overheid die over zulke bouwaanvraag zou moeten beslissen. Nu blijkt dat Recover Energy een weg heeft gevonden om de lokale overheid buiten spel te zetten.

Recover Energy heeft gebruik gemaakt van een administratief achterpoortje in de wetgeving om het lokale niveau te ontlopen. Er bestaat zoiets als de "bijzondere procedure voor werken van algemeen belang", die toelaat de lange weg naar een vergunning gevoelig in te korten door het dossier meteen door de minister van ruimtelijke ordening (of beter: zijn gemachtigd ambtenaar) te laten behandelen. Dit kan echter enkel voor een beperkte lijst van werkzaamheden die in de wetgeving vastgelegd zijn, en daar staat afvalverbranding in elk geval niet tussen.

Hoe het kan dat de administratie ruimtelijke ordening deze procedure heeft aanvaard voor een afvalverbrandingsinstallatie, is ons een raadsel. De bepaling in de wetgeving die het dichtst bij de aard van het dossier komt, is deze: "de openbare elektrische leidingen, met inbegrip van de bijbehorende infrastructuur, zoals transformatorstations, installaties voor de productie van elektriciteit, dienstgebouwen en andere". Recover Energy wil inderdaad een stuk energie recupereren uit het verbrandingsproces, maar wie het dossier kent weet dat je al zeer wereldvreemd moet zijn om het project als een energiecentrale te beschouwen.

Nochtans is het net dat wat Recover Energy beweert op zijn nieuwe website. Je kan er zelfs lezen dat het energetisch rendement tot 100% zal oplopen! Als de energie-experten van dit land dit vernemen, dan bellen ze onmiddellijk het Nobelprijs-comit�. Gangbare rendementen voor energiecentrales op basis van verbranding zijn immers slechts 30% (enkel elektriciteit) tot 75% (topklasse installatie met maximale warmterecuperatie). Als de administratie ruimtelijke ordening hier voor gevallen is en de vergunning goedkeurt, dan wacht vast een clash tussen de minister van ruimtelijke ordening en de minister van leefmilieu Joke Schauvliege. Althans, dat zouden wij verwachten. Minister Schauvliege kiest immers resoluut voor een duurzaam materialenbeleid dat uitgaat van afvalpreventie en recyclage. Een nieuwe afvalverbrandingsinstallatie vermomd als energiecentrale (dat wordt duidelijk als je de website kritisch bekijkt) staat haaks op haar beleid.

Aangezien het bijna kerstmis is, en we graag goede wil bespeuren bij onze beleidsmakers, zou het natuurlijk ook kunnen dat de administratie de mensen uit Kampenhout en omgeving een plezier wil doen. Door het dossier naar zich toe te trekken, zijn er nauwelijks beroepsmogelijkheden in geval de vergunning geweigerd wordt. Zou het kunnen dat de gewestelijke administratie de vergunning zal weigeren, waardoor het dossier van de overbodige en misleidende afvaloven de facto geschiedenis wordt? We zullen moeten afwachten, maar voor wie de zaak niet vertrouwt: het openbaar onderzoek loopt nog tot 12 januari, en een bezwaarschrift indienen is makkelijk en nuttig. BBL zal alvast niet nalaten dit middel te gebruiken.

Tot slot nog dit: als dit dossier inderdaad als een werk van algemeen belang beschouwd wordt, waar wachten de aanvragers van hernieuwbare energiecentrales dan nog op om ook van dit trucje gebruik te maken? De hernieuwbare energiedoelstellingen zouden veel sneller gehaald worden op deze manier!

Prettige feesten!

Jeroen Gillabel

Beleidsb@BBeL: Kerstwens voor ruimtelijke ordening

Fri, 23 Dec 2011 00:00:00 +0100

De Vlaamse Regering is bezig met de opmaak van een nieuwe lange termijn beleidsvisie op ruimtelijke ontwikkeling, het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen (BRV). Het BRV wordt de opvolger van het huidige Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (RSV). Een Groenboek met de belangrijkste krijtlijnen voor het BRV zou eind 2011 worden voorgesteld. Op basis van het maatschappelijk debat over het groenboek wordt een witboek opgesteld met de lange termijnvisie (2050) over de belangrijke strategische keuzes die Vlaanderen moet maken. Uit die visie wil de Vlaamse regering ten slotte, tegen het eind van deze legislatuur het BRV distilleren,

We kijken vol verwachting uit naar de komst van het Groenboek. Het RSV er niet in geslaagd om de beoogde visie en doelstellingen te realiseren en de versnippering van het Vlaamse landschap een halt toe te roepen. Onze kerstwens is dat het Groenboek een eerste stap zet om een kanteling teweeg te brengen in de huidige aanpak van het Vlaamse ruimtelijk beleid en onze ruimtelijke ontwikkeling uit zijn benarde positie te redden.

Karlien Vandecasteele

Het RSV streeft naar een 'open en stedelijke' regio. Vlaanderen is genoeg volgebouwd en versnipperd en de resterende open ruimte moet bewaard worden voor natuurontwikkeling, landbouw en recreatie De visie van het RSV is nog steeds bijzonder actueel en biedt een antwoord op de belangrijke ruimtelijke uitdagingen. Bovendien is het algemene draagvlak voor de uitgangspunten van het RSV groot. Dit is duidelijk gebleken uit de bevraging van burgers, overheden, experts en verenigingen naar aanleiding van de opmaak van het BRV. (link)

Een van de speerpunten uit het RSV om te komen tot een 'open en stedelijk Vlaanderen' is de 'gedeconcentreerde bundeling'. Dit houdt in dat nieuwe ruimte voor werken en wonen alleen daar wordt gecre�erd waar er al bebouwing aanwezig is. Het ongeordend uitzwermen van functies langs verbindings- en invalswegen, de zogenaamde lintbebouwing, moet vermeden worden. Nieuwe woningen moeten opgetrokken worden in bestaande woonkernen, vooral in de stedelijke gebieden (minimum 60%) en in de woonkernen van het buitengebied (maximum 40%). Nieuwe bedrijventerreinen moeten worden gebundeld in economische knooppunten en poorten. Wat de wegeninfrastructuur betreft, kiest het RSV voor een optimaler gebruik van het bestaande wegennet en een betere uitbouw van de openbaar vervoersnetwerken.

Aan het RSV werd een ruimtebalans gekoppeld die onderschreven werd door alle sectoren. Zo moesten er 7.000 ha extra bedrijventerreinen bijkomen. Om de achteruitgang van de biodiversiteit te counteren moest er werk gemaakt worden van een samenhangende natuurlijke structuur. De oppervlakte natuur moest met 38.000 ha toenemen en de oppervlakte bos met 10.000 ha. De beroepslandbouw kreeg 750.000 ha toegewezen en moest dus 50.000 ha inleveren tegenover de gewestplanbestemmingen.

Vlaanderen verre van 'open en stedelijk'

Jammer genoeg is het RSV er niet in geslaagd om de vooropgestelde trendbreuken te realiseren en de versnippering van de open ruimte te stoppen. Vooral de realisatie van de doelstellingen rond natuur- en bosuitbreiding lopen grote vertraging op: momenteel (meer dan 4 jaar na de oorspronkelijke deadline) werd respectievelijk ongeveer 30% en 20% gerealiseerd. Ter vergelijking: van het bijkomend industriegebied dat werden voorzien werd meer dan 75% gerealiseerd en de rest is volop in ontwikkeling. Het te behouden agrarisch gebied werd al voor nagenoeg 75% herbevestigd. Van de natuurverweving, onder meer in het landbouwgebied werd tot op heden amper 2% gerealiseerd.

Ondanks het feit dat het RSV geleid heeft tot zeer veel stadsontwikkelingsprojecten en zo ongetwijfeld heeft bijgedragen tot een verhoging van de leefbaarheid van de Vlaamse steden, worden gebouwen onvoldoende gebundeld in de kernen. Nog altijd worden meer woningen ontwikkeld in het buitengebied dan in het stedelijk gebied. Ook het streven naar bundeling van economische activiteiten op daartoe bestemde bedrijventerreinen is slechts in beperkte mate geslaagd. De trend van ontwikkeling van veel kleinere en verspreid liggende bedrijventerreinen werd niet doorbroken.

Nog steeds wordt dagelijks 7,5 ha (of 15 voetbalvelden!) bebouwd of verhard ten koste van de open ruimte. Vlaanderen heeft -na Monaco en Vaticaanstad- de grootste verharde oppervlakte per vierkante meter ter wereld en het dichtste wegennet van Europa. Als Vlaanderen aan hetzelfde tempo open ruimte blijft innemen zal, volgens een studie van de KULeuven, in 2050 meer dan 40% van de beschikbare ruimte volgebouwd zijn. De maatschappelijke gevolgen van de verdere versnippering en bebouwing laten zich steeds meer voelen: meer overstromingen, meer files, sterke achteruitgang van de biodiversiteit, luchtvervuiling, lawaaioverlast, �

Gebrek aan politiek draagvlak

Een schrijnende, maar weinig verwonderlijk evolutie gezien het gebrek aan politiek enthousiasme dat er de laatste jaren was voor het RSV. Een duurzame ruimtelijke ordening, met aandacht voor natuur en open ruimte waren voor deze en de vorige regering duidelijk geen prioriteit.

Dit is onder andere gebleken uit de verschillende herzieningen van het RSV waarbij vooral aandacht ging naar extra industrie- en woongebieden en meer infrastructuur. Ook werden plannen goedgekeurd die in strijd zijn met de doelstellingen van het RSV. Als deze plannen niet pasten binnen de visie van het RSV, werd het RSV simpelweg aangepast. Zo werden een tiental buitengebiedgemeenten aangeduid als 'bijzondere economische knooppunten', wat het mogelijk moet maken om toch regionale bedrijventerreinen te ontwikkelen in het buitengebied.

Ook het vergunningenbeleid staat, omwille van allerlei afwijkingsmogelijkheden, ver af van de visie van het RSV. Denk maar aan de aanbouwregel, ingevoerd door de vorige minister van Ruimtelijke Ordening, die lintbebouwing verder in de hand werkt door het mogelijk te maken in landbouwgebied te bouwen tegen een bestaande gevel. Onze beroemde Vlaamse lintbebouwing is ondertussen al meer dan 6.000 kilometer lang: een rij woningen van hier tot Portugal en terug! Of de mogelijkheid tot functiewijziging waardoor allerhande (verkeersgenererende) functies een plaats vinden in de open ruimte. Het is ook nog altijd mogelijk om af te wijken van de watertoets waardoor nieuwe woningen en verkavelingen worden ingepland in overstromingsgevoelig gebied. Via een omzendbrief werd het makkelijker gemaakt om de woonuitbreidingsgebieden -die oorspronkelijk als reserveruimte voor woningen moesten dienen- te verkavelen terwijl er nog meer dan voldoende ruimte (vandaag nog 32.452 ha of een half miljoen bouwpercelen!) beschikbaar is in woongebied.

Alsof dit nog niet volstaat wordt er geen aangepast en effectief grondbeleid gevoerd en ontbreekt een actief handhavingsbeleid. Ondertussen raakt het RSV verder uitgehold en verliest het ruimtelijk beleid zijn geloofwaardigheid.

Geen woorden, maar daden

De sterke uitgangspunten van het RSV (zoals kernversterking en locatiebeleid) moeten de basis blijven vormen voor het BRV. De niet uitgevoerde doelstellingen van het RSV tonen echter aan dat er meer nodig is dan een wervende visie en strategische doelstellingen om te komen tot een goede ruimtelijke ordening. D� grote uitdaging voor het BRV is de realisatie van de ruimtelijke doelstellingen op het terrein. Kortom, het BRV moet er -in tegenstelling tot het RSV- voor zorgen dat het niet enkel bij woorden blijft, maar dat de visie ook wordt uitgevoerd. Wij zijn er dan ook van overtuigd dat de sleutel tot een meer duurzaam ruimtelijk beleid vooral moet gezocht worden in een daadkrachtiger instrumentarium.

We wensen dat het Groenboek, dat binnenkort wordt gefinaliseerd, een strategisch document wordt waarin sterke keuzes worden gemaakt. Enkel op die manier kan het de basis zijn voor een maatschappelijk debat. Het groenboek moet duidelijk aangeven hoe de continu�teit van het RSV gegarandeerd blijft, zowel tijdens de opmaak van het BRV als tijdens de volgende legislatuur.

Het Groenboek moet een duidelijke visie bevatten, in lijn met de visie uit het RSV en met voldoende aandacht voor nieuwe randvoorwaarden, zoals de transitie naar hernieuwbare energie en de toenemende vergrijzing. Daarnaast is het belangrijk dat het document ook acties op korte termijn bevat, bijvoorbeeld een grondige analyse en evaluatie van het bestaande instrumentarium. Uiteraard zal het Groenboek ook moeten aangeven hoe het ruimtelijk beleid wordt afgestemd met andere beleidsdomeinen zoals water, mobiliteit en natuur.

Beleidsb@BBeL: Nieuw milieueffectenrapport voor de Oosterweelverbinding start

Fri, 23 Dec 2011 00:00:00 +0100

Tot vorige week liep het openbaar onderzoek voor de opmaak van een nieuw milieueffectenrapport (MER) voor de Oosterweelverbinding. Een nieuw MER is noodzakelijk omdat de plannen na de volksraadpleging in Antwerpen grondig werden aangepast. Tijdens zo'n openbaar onderzoek kan iedereen suggesties indienen voor bijkomend te onderzoeken alternatieven of te onderzoeken milieueffecten.

Vanuit diverse verenigingen � stRaten-generaal, Ademloos, BBL,� - werden uitgebreide inspraakreacties ingediend. De verenigingen wijzen onder meer op het belang om alle alternatieven voor de Oosterweelverbinding volwaardig te onderzoeken. E�n van de voornaamste redenen waarom de procedures voor de Oosterweelverbinding volledig vastliepen, was de koppige weigering in het verleden van de overheid om andere alternatieven dan het eigen voorstel te onderzoeken. Een eerlijke en grondige vergelijking van de milieu- en mobiliteitseffecten van de verschillende alternatieven is noodzakelijk, zodat het maatschappelijk debat en de politieke besluitvorming met juiste argumenten worden gevoed en niet worden vertekend of verziekt door een onvolledig of betwistbaar alternatievenonderzoek.

In de inspraakreacties wordt gevraagd om het Meccanotrac� volledig en correct te onderzoeken. BBL vraagt in haar inspraakreactie om ook een uitgebreid nulalternatief te onderzoeken, een oplossing zonder dure infrastructuuringrepen maar met een kilometerheffing voor vracht- en personenverkeer, verder uitgebouwd voorstedelijk openbaar vervoer, een functioneel fietsroutenetwerk,� Ademloos heeft een vergelijkbaar voorstel uitgewerkt: MUSAR, Medisch Urgentieplan Sanering Antwerpse Ring. Om de nut-noodzaak discussie over de miljarden kostende infrastructuuringrepen op een volwaardige manier te kunnen voeren, is het belangrijk dat onderzocht wordt wat het oplossend vermogen is van niet-infrastructurele maatregelen.

Erik Grietens

Klik hier voor de inspraakreacties

Beleidsb@BBeL: Nood aan een langetermijnvisie voor energiezuinig bouwen

Fri, 23 Dec 2011 00:00:00 +0100

Nu de Vlaamse klimaatconferentie officieel op gang is getrapt, mocht minister Vandenbossche de spits afbijten met een rondetafel over het energieverbruik in de Vlaamse gebouwen. De timing was er naar. Enkele dagen voor deze rondetafel kondigde de federale regering aan om de fiscale aftrek voor energiebesparende maatregelen af te schaffen. Opdracht voor de aanwezige stakeholders was nu op zoek te gaan naar bijkomende maatregelen om het energieverbruik in gebouwen te beperken. En dat is nodig.

De gebouwensector heeft nog een enorm besparingspotentieel. Willen we de doelstellingen van het energierenovatieprogramma 2020 (alle woningen dakisolatie, superisolerend glas en een energiezuinige ketel) waarmaken, moeten we dringend een versnelling hoger schakelen. Zo heeft bijvoorbeeld maar liefst 22% van onze gebouwen nog geen dakisolatie, 8% van de woningen heeft nog overal enkel glas en slechts een derde van de huishoudens beschikt over een energiezuinige ketel. Volgens prognoses van het VITO kunnen we de uitstoot van de gebouwensector met 18% verminderen tegen 2020. Maar het energieverbruik en de CO2-uitstoot van onze gebouwen is zeer weersafhankelijk. Zo stootten onze gebouwen in 2010 veel meer CO2 uit omwille van de koude winter. Wat koude winters kunnen er dus voor zorgen dat de verwachte daling van de CO2-uitstoot in de gebouwensector de komende jaren volledig te niet wordt gedaan. Tenzij we er in slagen onze gebouwen verregaand te isoleren�.

Sara Van Dyck

De uitdaging is tweeledig. In de eerste plaats moeten alle nieuwe gebouwen zo energiezuinig mogelijk gebouwd worden. Europa legt op dat tegen 2021 alle gebouwen "bijna-energieneutraal" moeten zijn. Wat die term "bijna energieneutraal" juist inhoudt, is echter nog onduidelijk. Hoogtijd om hier duidelijkheid over te scheppen dus. Bovendien heeft onze bouwsector nood aan een duidelijk pad naar deze energiezuinige norm. Momenteel liggen er in Vlaanderen slechts normen vast tot 2014 (E60). Willen we een duidelijk investeringsklimaat scheppen, moet er dringend duidelijkheid komen over het pad richting 2020. Bovendien mag deze norm voor Bond Beter Leefmilieu gerust wat vroeger ingaan. Brussel, die vanaf 2015 de passiefnorm oplegt, toont dat dat kan.

Maar bovenal zullen we moeten inzetten op een diepgaande renovatie van bestaande gebouwen. Bond Beter Leefmilieu drukte op de rondetafelconferentie op de noodzaak van een langetermijnstrategie tot 2050. Volgens de Europese Commissie moet de CO2-uitstoot van gebouwen tegen 2050 met ca. 90% verminderen, willen we ervoor zorgen dat de Europese CO2 uitstoot met 80% daalt in 2050. Om er voor te zorgen dat we nu al de juiste weg inslaan, moeten gebouwen dan ook diepgaand gerenoveerd worden, of moeten de ingrepen die nu worden uitgevoerd kaderen in een globaal plan van aanpak waarbij gebouwen stapsgewijs energiezuiger gemaakt worden. Als we dat niet doen, dreigen we immers geconfronteerd te worden met een "lock in" van onvoldoende gerenoveerde gebouwen. Bond Beter Leefmilieu vraagt daarom om nu al, naar het voorbeeld van de Duitse collega's, een duidelijk traject uit te tekenen zodat al onze gebouwen tegen 2050 zo goed als geen CO2 meer uitstoten.

Sara Van Dyck

Klik hier voor de presentaties van de rondetafel

Beleidsb@BBeL: E.ON steenkoolcentrale definitief van de baan

Fri, 16 Dec 2011 00:00:00 +0100

Twee weken geleden, aan de vooravond van haar vertrek naar de klimaattop in Durban, weigerde minister Schauvliege de milieuvergunning voor een nieuwe steenkoolcentrale in de Antwerpse haven. De energiegigant E.ON kan zijn plannen nu wel definitief opbergen.

Bond Beter Leefmilieu is zeer tevreden met de beslissing van Vlaams minister van Leefmilieu Joke Schauvliege. De minister volgt hiermee een hele reeks negatieve adviezen en talloze bezwaarschriften (zie http://www.bondbeterleefmilieu.be/page.php/30/550/12787). De milieubeweging is bijzonder verheugd dat de minister niet gezwicht is voor de druk van energiereus E.ON. Nu er geen nieuwe steenkoolcentrale in Antwerpen komt, vermijdt de minister een uitstoot 6 miljoen extra CO2 per jaar. Dit kan alleen maar toegejuicht worden in deze tijden van klimaatverandering. Bovendien wordt vermeden dat de Antwerpse regio, die nu al kreunt onder een te hoge uitstoot van fijn stof, nog bijkomend fijn stof te slikken krijgt.

Sara Van Dyck

Beleidsb@BBeL: Verenigingen: hoe houden ze het vol?

Fri, 16 Dec 2011 00:00:00 +0100

Moeten verenigingen binnenkort hun aankopen en opdrachten openbaar aanbesteden? Een zoveelste episode in het spelletje 'verenigingen plagen' dient zich aan.

�cht gebeurd: een kleine vzw sluit een sponsorcontract van minder dan 5500�. Een andere potenti�le sponsor voelt zich verongelijkt en vindt dat hij had mogen 'meedingen' voor deze sponsoring. De bevoegde Vlaamse administratie bevestigt principieel deze analyse. Kleine vzw, sponsorcontract, openbare aanbesteding � absurd zegt u? Inderdaad, maar regels zijn regels, niet?

Iedereen gelijk!

Onze federale overheid verplicht overheden en publieke diensten in dit land om voor quasi al hun opdrachten een openbare aanbesteding uit te schrijven. Dat is aan het eind van vorig millennium op Europees niveau zo beslist. De argumenten: maximaal de vrije concurrentie te laten spelen, de 'markt' niet verstoren en transparantie bieden over wat er met ons belastingsgeld gebeurt. Het systeem is intussen ingeburgerd. Overheden en publieke diensten organiseerden zich erop; aan de 'andere kant' haalden bedrijven alles uit de kast om overheidsopdrachten te 'winnen'. Die bedrijven spanden al snel rechtszaken in tegen verenigingen wegens spelbederf. Die moesten niet meespelen terwijl ze verdorie wel vaak met overheidsgeld werken! Het Europees Hof van Justitie velde vonnissen die bepaalden dat vzw's die het 'algemeen belang' dienen en voor meer dan de helft gefinancierd worden door de overheid, hun opdrachten openbaar moeten aanbesteden. De Europese en de Belgische wetgever volgden. Midden volgend jaar zou de wet in Belgi� ingaan. Met als gevolg dat een vereniging de aanbestedingsregels moet volgen voor alles wat ze koopt of huurt boven de 5500 euro (we besparen u de technische details). Voil�, nu kan het spel dus eerlijk gespeeld worden?

Hypocriete spelregels

Verenigingen worden dus beschouwd als overheden als ze aan bovenstaande criteria voldoen. Maar wie definieert 'algemeen belang' en wie moet dit interpreteren? Uit de praktijk blijkt dat niet alleen grote spelers zoals vakbonden en mutualiteiten onder de non-definitie vallen, maar ook alle andere verenigingen. Mooi. Krijgen we dan als verenigingen ook een algemeen geldend certificaat 'wij werken voor het algemeen belang'? 'Neen, een vereniging is priv�-initiatief dat enkel voor de eigen achterban werkt', horen we dan. Wat is het nu? Dit is niet enkel een contradictie, dit is pure schizofrenie. En wie zal het salomonsoordeel vellen? De rechtbanken? Laat maar, de juridisering fnuikt al genoeg vrijwillig initiatief.

Omslachtige spelregels

Nog iets. Wie al eens een openbare aanbesteding uitschreef, weet dat dit een zeer specifieke expertise vergt die in het gros van de verenigingen niet aanwezig is en waar geen geld is om deze te huren op de 'gespecialiseerde markt'. Verenigingen kunnen het spel zelfs niet meespelen omdat het voor hen een onhaalbare administratieve last is. Met hun minimale middelen, hebben ze trouwens �cht wel iets beters te doen dan tussen twee vuren � overheden en de markt � op een spelbord te staan. Moeten we het dan ook 'op z'n Europees' spelen en samen met de tienduizenden verenigingen ��n aankoopcentrale opstarten, die als een grote met de groten kan onderhandelen? Fijn voor al die kleine ondernemingen die vandaag via sponsors en kortingen al hun warm hart tonen voor het nabije verenigingsleven. Zo zie je maar hoe een onzorgvuldige regelgeving leidt tot een meerkost van miljoenen voor de verenigingen, een (zoveelste) aantasting van het maatschappelijk weefsel en een regulitis waar alleen super-experten nog wijs uit geraken.

Subjectieve spelregels

De wetgever en spelverdelers vergaten nog een cruciaal punt: de meeste vzw's organiseren ook activiteiten die ze met eigen middelen financieren, los van elke inspraak of controle van een overheid. Ook die activiteiten vallen tot nader order onder de wet op de overheidsopdrachten. Zijn wij de enigen die vinden dat het een goede zaak is dat verenigingen dingen zelf en in eigen beheer kunnen doen? En dat dit onze samenleving iets opbrengt. Deze wet dreigt wel degelijk de werking van verenigingen te fnuiken. Het is een zoveelste, maar cruciale stap in de sluipende 'vermarkting' van het maatschappelijk middenveld in Belgi�.

Speel niet met verenigingen en de samenleving!

Intussen werkt Europa aan een herziening van deze regelgeving. Onze Europarlementsleden �n onze kersverse federale regering hebben twee keuzes. Ze formuleren duidelijk omschreven uitzonderingen op de bestaande spelregels en kiezen zo voor een wijdverspreid verenigingsleven met maatschappelijk rendement. Of ze houden geen rekening met het verenigingsleven en kennen enkel de wetten van de markt. Onder meer in het licht van de recente prestaties van die 'markt' lijkt de keuze snel gemaakt, toch? Of wil men ook het verenigingsleven eraan opofferen?

Namens 'de Verenigde Verenigingen'

Ann Demeulemeester, Dirk Verbist en Danny Jacobs

Beleidsb@BBeL: Beleid doet te weinig voor luchtkwaliteit

Fri, 16 Dec 2011 00:00:00 +0100

Bij de voorstelling van het VMM jaarrapport over de luchtkwaliteit in 2010 spreekt minister van Leefmilieu, Joke Schauvliege, van een "spectaculaire verbetering van de luchtkwaliteit". Dat vinden wij op zijn minst een opmerkelijke uitspraak, vooral omdat Vlaanderen de Europese normen voor fijn stof en verzurende uitstoot (NOX) nog steeds niet haalt.

Meer zelfs, in april besliste de Europese Commissie om Belgi� door te sturen naar het Europees Hof omdat de fijn stof normen in acht gebieden werden overschreden. Een eerdere aanvraag van Belgi� om uitstel te verkrijgen om de fijn stof-normen te halen, werd door de Europese Commissie afgewezen. De Commissie meent dat er in ons land onvoldoende maatregelen worden genomen om de fijn stof uitstoot onder controle te houden.

Ook voor verzurende uitstoot halen we de Europese gezondheidsdoelstellingen niet. Omdat in Antwerpen de normen voor NOx worden overschreden, werd recent een aanvraag ingediend bij Europese Commissie om de normen voor Vlaanderen uit te stellen tot 2015. Uit het jaarrapport van de VMM blijkt nu dat de VVM in 2010 nog een tweede meetcampagne rond NOx uitvoerde. Daaruit blijkt dat de jaarnorm voor NOx in maar liefst 10 van de 13 Vlaamse centrumsteden wordt overschreden. De toestand is dus nog veel slechter dan wat Vlaanderen aan Europa wil doen geloven. Verder uitstel van de normen valt dan ook niet te verantwoorden.

Nog opmerkelijk is de vasthoudendheid waarmee minister Schauvliege de hervorming van de Belasting op In Verkeerstelling (BIV) blijft naar voor schuiven als de oplossing voor vervuilende verkeersemissies, momenteel de belangrijkste reden waarom Belgi� zo slecht scoort op gebied van luchtkwaliteit. Het is duidelijk dat de Vlaamse regering bij deze hervorming de kans volledig gemist heeft om de verdieselijking van ons wagenpark en daarmee de uitstoot van fijn stof en stikstofdioxides stop te zetten. Gelukkig heeft het Vlaams parlement de hervorming van het BIV on hold gezet en wil het eerst hoorzittingen organiseren. Hopelijk zal het parlement dus nog zorgen voor een echte vergroening van de BIV, waarbij dieselwagens correct worden belast.

Erik Grietens

Stikstofoxiden dragen bij aan de vorming van ozonpieken en zorgen daardoor voor gezondheidsproblemen. Daarnaast zijn ze verantwoordelijk voor een versnelde verwering van historische gebouwen, een verminderde opbrengst van landbouwgewassen en de achteruitgang van bos-, heide- en natuurgebieden.

Autoverkeer in de hand houden

De twee voornaamste bronnen voor de uitstoot van verzurende stoffen zijn het autoverkeer en energieproductie/verbruik. Samen zijn die goed voor 90% van de verzurende uitstoot. De sector 'verkeer' kent daarbij de grootste overschrijdingen van de Europees vastgelegde plafonds voor NOx. .Het autoverkeer ligt ook aan de bron van fijn stof.

Aangezien het wegverkeer de voornaamste bron is voor de overschrijdingen van de jaarnorm voor NOx, zullen op de eerste plaats maatregelen moeten getroffen worden om het totale volume en de groei van het autoverkeer in de hand te houden. Deze cijfers maken nogmaals duidelijk dat de invoering van een slimme kilometerheffing echt wel noodzakelijk is om de verzurende uitstoot onder controle te kunnen houden. Deze slimme kilometerheffing mag niet op de lange baan worden geschoven.

Ook onze ruimtelijke ordening speelt een belangrijke rol om de groei van het autoverkeer in de hand te houden. Nog steeds worden plannen goedgekeurd om op zuivere autolocaties nieuwe bedrijventerreinen, kantoren of winkelcentra te ontwikkelen. Zolang geen beleid wordt gevoerd om het totale volume van het autoverkeer te beheersen, zal de individuele milieuwinst van properdere voertuigen teniet worden gedaan door de totale groei van het autoverkeer.

Een derde maatregel waar we al lang op wachten, is de invoering van lage emissie zones in de steden. Lage emissie zones of milieuzones zijn centrale gebieden in de stad waar oude, vervuilende (vracht)wagens niet in mogen. In Nederland, Duitsland en de Scandinavische landen zijn er al heel wat steden die zo'n lage emissiezone invoeren. Een milieuzone blijkt de grootste impact te hebben op dieselroet, de meest schadelijke fractie van het fijn stof. Die fractie zou tot 30% dalen in een milieuzone. Maar in Belgi� is er nog steeds geen wettelijk kader om milieuzones mogelijk te maken.

Verder zullen bijkomende investeringen in openbaar vervoer, zoals in het Gewestelijk Expresnet (GEN) rond Brussel of in bijkomende light-rail verbindingen, noodzakelijk zijn om de doelstellingen te kunnen halen. Dergelijke voorstedelijke openbaarvervoersnetwerken kunnen een concurrentieel alternatief bieden voor de autopendel naar de steden. Net zoals de (elektrische) fiets. In de vorige legislatuur nam het Vlaams parlement unaniem een resolutie aan voor een GEN voor fietsers. Een veilig en goed uitgebouwd fietspadennetwerk van het centrum van Brussel naar de dichtbevolkte randgemeenten heeft een enorm potentieel om pendelaars uit de auto en op de fiets te krijgen.

Klik hier voor het rapport van VMM over luchtkwaliteit

Beleidsb@BBeL: Uitgestrekt rioleringsnetwerk kost steden en gemeenten handenvol geld

Fri, 16 Dec 2011 00:00:00 +0100

De grote wegverzakking in Mechelen, veroorzaakt door een ingestorte rioolbuis, toont nog maar eens aan dat het erg slecht gesteld is met de rioleringen in Vlaanderen. Volgens Vlario, het overlegplatform en kenniscentrum voor de riolerings- en afvalwaterzuiveringssector in Vlaanderen, ontstaat er gemiddeld ��n keer per week in Vlaanderen een grondverzakking door slechte rioleringen.

De steden en gemeenten beheren de overgrote meerderheid van de wel 40.000 kilometer rioleringen in Vlaanderen en zijn aldus verantwoordelijk voor het onderhoud ervan. Dit onderhoud kost handenvol geld, jaarlijks zo'n 600 miljoen euro. Hoewel de steden en gemeenten voor werken en onderhoud aan rioleringen ongeveer 300 � 400 miljoen extern geld ontvangen blijft het onderhoud voor vele gemeenten onbetaalbaar. Sommige gemeenten zouden maar liefst de helft van hun begroting nodig hebben om de nodige investeringen in rioleringen te doen.

Ons enorm uitgestrekt rioleringsnet en de meerkost die dit met zich meebrengt voor aanleg en onderhoud zijn een gevolg van het verspreide bebouwingspatroon in Vlaanderen. We betalen ons gebrek aan ruimtelijke ordening cash aan rioleringen en andere nutsvoorzieningen. Door in te zetten op kernversterking kan Vlaanderen alvast voorkomen dat het rioleringsnetwerk nog verder moet worden uitgebreid, waardoor er meer � hoognodige - financi�le middelen vrijkomen voor het onderhoud en de renovatie van het bestaande netwerk.

Karlien Vandecasteele

Beleidsb@BBeL: Di Rupo I zet het leefmilieu buiten spel

Fri, 16 Dec 2011 00:00:00 +0100

De regering vertrekt van mooie principes maar neemt geen maatregelen om ze uit te voeren.

Ondanks de mooie principes, vormt het leefmilieu geen prioriteit in het nieuwe regeerakkoord. Hiermee mist de nieuwe regering een gouden kans. Nu blijft vergroening iets voor de politieke marge. De milieuorganisaties (Bond Beter Leefmilieu, Brusselse Raad voor het Leefmilieu, Inter-Environnement Wallonie, Inter-Environnement Bruxelles, Greenpeace, Natuurpunt, Natagora en WWF) concluderen dat deze nieuwe regering onvoldoende doordrongen is van de noodzaak om onze economie en maatschappij duurzamer te maken.

De milieuorganisaties vrezen dan ook dat de (weinige) positieve punten voor het leefmilieu in het regeerakkoord dode letter zullen blijven. Ze vragen daarom aan Elio Di Rupo en zijn ministers om hun engagementen concreter en sterker te maken.

Goede principes

De positieve punten in het regeerakkoord: de bevestiging (van het principe) van de wet op de kernuitstap, de vermindering van het fiscaal voordeel voor bedrijfswagens, de wil om "te zorgen voor veilige, duurzame en voor iedereen toegankelijke energie" met prioriteit voor hernieuwbare energiebronnen, de verdediging van de doelstelling om de uitstoot van broeikasgassen met 30% terug te dringen tegen 2020, de afschaffing van de premie voor wagens. Toch komen we met deze principes niet in de buurt van een duurzame transitie, omdat de regering er geen doordachte structurele maatregelen aan koppelt. Denk maar aan het gebrek aan maatregelen voor een groene fiscaliteit. Toch kan dit een geweldige hefboom voor verandering zijn. Uit het akkoord, en vooral uit wat er niet in het akkoord staat, blijkt dat leefmilieu helaas nog altijd wordt beschouwd als een probleem in de marge van economische en sociale vragen.

Contraproductieve maatregelen

Naast de minieme vooruitgang betreuren de natuur- en milieuverenigingen ook de verschillende contraproductieve maatregelen zoals het onmiddellijk schrappen van fiscale aftrekbaarheid voor investeringen in energiebesparing, het beperkt innen van de nucleaire rente, de daling van de dotatie aan de NMBS, die al in crisis verkeert. De beslissing om de bevoegdheden "Leefmilieu, Energie en Mobiliteit" toe te vertrouwen aan een staatsecretaris en niet aan een volwaardig minister valt te betreuren en is een indicatie van het belang dat deze regering aan deze onderwerpen hecht. De versnippering van bepaalde bevoegdheden vormt een nog grotere valkuil.

Al deze elementen maken dat de milieuorganisaties zich zorgen maken over de aanpak van de milieuvraagstukken door de regering Di Rupo I. De organisaties vragen de eerste minister en zijn hele regeringsploeg om deze problematiek de aandacht te schenken die ze verdient en om de kans te grijpen om ons land op weg te zetten naar een duurzame economie met respect voor mens en milieu.

Klik hier voor de volledige analyse van het regeerakkoord

Beleidsb@BBeL: Durban geeft impuls om klimaatambitie aan te scherpen

Fri, 16 Dec 2011 00:00:00 +0100

Tijdens de conferentie in Durban is er een stap gezet richting een globaal bindend klimaatakkoord. Mogelijk is er zelfs een politieke opening geforceerd voor een nieuwe verstandhouding tussen de ontwikkelde en de opkomende landen. Maar de wereld is nog steeds onderweg naar een catastrofale opwarming van 3,5 graden of meer. Daarom moeten we ambitieuzer zijn. Te beginnen met Europa. De EU kan voor mei 2012 haar reductiedoelstelling voor 2020 verhogen tot -30% en deze doelstelling laten inschrijven in de tweede Kyoto-periode.

In Durban kwam er meer duidelijkheid over de periode na 2012. Europa zal een tweede Kyoto-periode opnemen en alle landen � ook de VS, Japan, Rusland, China en India - zullen tegen 2015 een globaal, bindend akkoord onderhandelen. Dat akkoord zal ingaan in 2020. Tot dan lopen er enerzijds de bindende reductiedoelstellingen voor de landen die meedoen met de 2^de verbintenisperiode van Kyoto en anderzijds de in Kopenhagen toegezegde reductiedoelstellingen voor de andere grote vervuilers. Beide reductiedoelstellingen schieten nog tekort om gevaarlijke klimaatopwarming af te wenden: als alle beloftes worden nageleefd, zijn we nog steeds op weg naar meer dan 3,5 graden opwarming. De belangrijkste conclusie na Durban: de klimaatambitie moet dringend omhoog, anders stevenen we af op een verloren decennium. De EU moet de trend zetten door dit voorjaar haar klimaatinspanningen aan te scherpen en zo de druk te verhogen op de andere grote vervuilers.

Mathias Bienstman

EU ga voor 30% geloofwaardige reducties

Doordat er in Durban nog niet beslist is over de reductiedoelstellingen in een tweede Kyoto-periode is er nog een goede 4 maand tijd om de EU te bewegen tot meer klimaatambitie voor de komende jaren. Momenteel gaat de EU uit van de doelstelling om tegen 2020 de uitstoot van broeikasgassen met 20% terug te brengen in vergelijking met 1990. In Vlaanderen is de ontgoocheling over het gebrek aan klimaatambitie na Durban breed gedeeld: ook minister Schauvliege beklemtoont dat we er met zwakke reductiedoelstellingen nooit gaan geraken. BBL vindt dat de Vlaamse regering zelf alvast veel meer ambitie moet tonen en hoogdringend de federale overheid moet ondersteunen in haar pleidooi voor een -30% reductiedoelstelling op Europees vlak. Die doelstelling kan dan op 1 mei ingediend worden bij de VN, om ingeschreven te worden in de volgende Kyoto-periode. Tegelijk is er op Europees vlak nood aan een integere positie rond het belangrijkste achterpoortje in de Kyoto-raamwerk: de overdracht van hete lucht of AAU�s. Over dat heikel punt is er in Durban nog geen beslissing genomen. De EU-commissaris Hedegaard evalueert haar optreden in Durban positief. Ze mag er dan al samen met de eilandstaten en Afrikaanse landen in geslaagd zijn de VS, India en China te doen bewegen. Ze kan nog niet met opgeheven hoofd spreken over een integere Europese positie rond hete lucht. Die moet er dringend komen.

Druk verhogen op VS en Canada

In Durban bleek dat de VS de boot afhoudt voor het aanscherpen van de in Kopenhagen afgesproken reductiedoelstellingen. Maar de mogelijkheid om de ambities aan te scherpen is in Durban niet van de baan. De goedgekeurde tekst roept op om de kloof in ambities, tussen de toegezegde reducties en de doelstelling van 2 graden, te dichten. De ambitie moet verhoogd worden aan de hand van de gegevens die uit het 5de rapport van de klimaatwetenschappers van het IPCC komen, dat in 2014 wordt afgerond, en de review van de VN die tussen 2013 en 2015 loopt. De EU, de eilandstaten en de Afrikaanse landen kunnen die twee belangrijke momenten aangrijpen om hun coalitie uit te breiden naar de opkomende BRIC landen, zodat de druk verhoogd op achterlopers zoals de VS en Canada. De uitstap van Canada uit het Kyoto protocol toont des te scherper aan dat dat nodig is.

Beleidsb@BBeL: Meer participatie nodig bij nieuwe windmolens

Fri, 16 Dec 2011 00:00:00 +0100

Volgens een nieuw onderzoek van de Universiteit Antwerpen over de sociale aanvaardbaarheid van windmolens in Vlaanderen, moet meer ge�nvesteerd worden in participatie van burgers. Dat zowel door vroegere inspraak te voorzien bij de inplanting van nieuwe windmolens, als door financi�le participatie te voorzien bij de uitbating achteraf. Opmerkelijk is dat de studie tot de bevinding komt dat niet de nabijheid of het NIMBY-effect (not in my back-yard), noch de algemene visie over windmolens aan de basis liggen van protest tegen windmolens. Want de doorsnee Vlaming staat positief tegenover windenergie als nieuwe technologie, ook in de eigen omgeving. Het probleem zit vooral bij het gebrek aan inspraak vooraf, waardoor enkel de tegenstanders worden gemobiliseerd.

Erik Grietens

Volgens het onderzoek was het loslaten van ruimtelijke planning voor windmolens geen goed idee. Bij de herziening van het decreet ruimtelijke ordening werd enkele jaren geleden beslist dat voor windmolens in landbouwgebieden geen voorafgaand ruimtelijk plan meer moet opgemaakt worden, maar enkel een bouw- en milieuvergunning nodig is. Dat veroorzaakt een stormloop van aanvragen, waarbij concurrerende bedrijven tientallen vergunningen tegelijk aanvragen voor dezelfde percelen. Dat zorgt voor veel onduidelijkheid, verontrust lokale gemeenschappen en zorgt ervoor dat enkel de tegenstanders worden gemobiliseerd. Met als gevolg dat de vergunningsprocedures helemaal vastlopen.

Om een dergelijke windrush te vermijden en ook de vele voorstanders van windenergie aan te spreken, pleit het onderzoek er voor om af te stappen van individuele vergunningsaanvragen en werk te maken van een breed planproces dat mogelijkheden biedt voor een vroegere interactie met de buurt. Hierbij kan een burgerjury beslissen over de exacte inplanting van windmolens en over de verdeling van gronden voor windmolens tussen ontwikkelaars. Ook moeten afspraken gemaakt worden over het financieel beheer van windmolens. Want de ongelijke verdeling van lusten en lasten � waarbij de winsten vooral gaan naar de ontwikkelaars en de lasten vooral voor de lokale gemeenschap zijn � stuit burgers tegen de borst. Daarom moet volgens het onderzoek werk gemaakt worden van systemen van financi�le participatie voor omwonenden en het gemeentebestuur, waarbij de winsten die gemaakt worden met windmolens opnieuw ge�nvesteerd kunnen worden in de lokale gemeenschap. Door het op deze manier aan te pakken maak je een buurt warm voor nieuwe windmolens, in plaats van enkel de tegenstanders tegen je in het harnas te jagen.

Bron: 'Wie wind zaait, zal storm oogsten? De sociale aanvaardbaarheid van onshore windenergie in Vlaanderen", Onderzoeker Yves Perpermans en prof. Ilse Loots, Universiteit Antwerpen, november 2011.

Erik Grietens

Beleidsb@BBeL: Protest tegen shoppingcentrum Just Under the Sky

Fri, 16 Dec 2011 00:00:00 +0100

Een coalitie van stads- en milieuverenigingen, zelfstandigen, vakbonden en buurtcomit�s uit Brussel en Vlaanderen verzet zich tegen de aanvraag van een milieuattest voor het shoppingcenter Just Under the Sky. Just Under the Sky is het nieuwe shoppingcenter dat de groep Mestdagh wil realiseren naast de Van Praetbrug, waar de A12 onze hoofdstad binnenkomt. In september kreeg Mestdagh al een stedenbouwkundig attest - de eerste stap naar een bouwvergunning.Nu vraagt Mestdagh ook een milieuattest aan, de eerste stap naar een milieuvergunning.

Dit project is nefast voor de mobiliteit. In drukke periodes verwacht Just Under the Sky 155.000 bezoekers per week, waarvan 70 % met de auto. De Van Praetbrug, nog altijd een belangrijke toegangspoort tot Brussel voor het pendelend autoverkeer, is nu al overbelast. De files zullen daar door het shoppingcenter nog toenemen. Hoe dit te rijmen valt met de ambitie van de Brusselse regering om het autoverkeer tegen 2018 met 20% te verminderen, is een raadsel. Bovendien moet ook nog rekening gehouden worden met twee andere plannen voor shoppingcentra in de directe omgeving: het NEO-project op de Heizel en Uplace in Machelen. Alle drie zijn ze voor hun bereikbaarheid �met de auto- volledig afhankelijk van de Brusselse Ring en de A12. Die zullen nog meer en nog langere files te verwerken krijgen.

Deze shoppingcentra maken elke poging om de Europese normen voor fijn stof en stikstof te halen onmogelijk. Zowel Vlaanderen als Brussel zitten nu al serieus boven die normen en moesten aan Europa uitstel vragen. Voor fijn stof werd die uitstelaanvraag afgewezen wegens een te gebrekkig beleid van beide gewesten. Ons land werd integendeel doorverwezen naar het Europees Hof, samen met Roemeni�. Voor de verzurende stikstofuitstoot dreigen we nu dezelfde weg op te gaan, zeker als dit soort van autogerichte shoppingmalls geen halt wordt toegeroepen.

Erik Grietens

Klik hier voor het volledige persbericht

Beleidsb@BBeL: Teken petitie voor Amazonewoud

Fri, 16 Dec 2011 00:00:00 +0100

Het Amazonewoud is het grootste overgebleven regenwoud in de wereld. Maar de Braziliaanse regering wilt onaangetaste gebieden openstellen voor landbouw en veeteelt. In Brazili� hebben al 1,5 miljoen mensen de petitie getekend om president Dilma Rousseff te overtuigen haar veto te stellen. Voeg jouw stem toe: onderteken de petitie en stuur een e-mail naar de president!

Teken de petitie