FAQ Statiegeld: 4. Wat is het draagvlak? | Bond Beter Leefmilieu

U bent hier

FAQ Statiegeld: 4. Wat is het draagvlak?

4.1. Bestaat er bij de Vlaamse burger een draagvlak voor statiegeld?

Het bureau voor marktonderzoek GfK voerde begin juni 2018 een enquête uit bij 5134 Belgen over statiegeld, in opdracht van Recycling Netwerk Benelux. Intussen schaart 87% zich achter de stelling dat statiegeld het zwerfvuil zou terugdringen, een grote stijging sinds de enquête van Test-Aankoop (zie hieronder). Opmerkelijk: bij de kiezers van de N-VA en Open VLD is een hele grote meerderheid voorstander van statiegeld. Nochtans spraken deze twee regeringspartijen zich vooralsnog niet positief uit over statiegeld.

Enkele maanden voor dit onderzoek van GfK liet ook Test Aankoop een enquête uitvoeren: 66% van de Belg bleek toen al voorstander. Mocht het systeem van statiegeld worden ingevoerd, dan is 88% van de ondervraagden bereid om verpakkingen terug te brengen naar inzamelpunten zoals de supermarkt. 

Het Belang van Limburg deed in 2015 een gelijkaardige oefening, en in 2018 kwamen gelijkaardige cijfers naar boven: 75% is voorstander. In buurten waar zwerfvuil ligt, stoort 91% van de bewoners zich eraan. Dat is niet toevallig, want ook in de rest van Vlaanderen stoort de Vlaming zich het meest aan zwerfvuil, aldus de stads- en gemeentemonitor van de Vlaamse overheid.

Bij een enquête van L’Avenir uit 2011 onder ruim 3.800 Belgische respondenten, reageerde 61% positief op het idee om statiegeld in te voeren als dat helpt om zwerfvuil in de bermen tegen te gaan.


 

4.2. Fost Plus heeft ook een enquête laten uitvoeren, met slechte resultaten voor statiegeld. Welke moet ik nu geloven?

Fost Plus organiseerde een enquête over statiegeld via het online onderzoeksbureau iVOX. Ze vonden slechts 22% voorstanders van statiegeld, 32% blijft neutraal. De vraagstelling van Fost Plus is echter bijzonder misleidend. 

De enquête steekt van wal met een zogenaamde ‘leidende vraag’. Hiermee stuurt men mensen subtiel naar bepaalde antwoorden. In dit geval wordt gevraagd om de blauwe zak te evalueren (76,4% is positief). Vervolgens vraagt Fost Plus om een keuze te maken tussen de blauwe zak of statiegeld. 

Dat is een valse keuze, want in werkelijkheid kunnen ze prima naast elkaar bestaan. Bovendien hebben de respondenten al aangegeven positief te zijn tegenover de blauwe zak, waardoor het wel erg lastig wordt om bij de vervolgvraag de blauwe zak de rug toe te keren ten voordele van statiegeld.

Daarnaast peilt de enquête enkel naar de nadelen van een statiegeldsysteem, niet naar de voordelen. Ook ligt het antwoord vaak al in de vraag besloten. Deze tendentieuze vraag is een goed voorbeeld: “In welke mate zou u akkoord gaan met de stijging van de verkoopprijs [...] om de kosten te dekken van een statiegeldsysteem?” 

Conclusie: omdat de enquête geen wetenschappelijke standaard haalt, zijn de resultaten niet geloofwaardig. Het is geen toeval dat ze ingaan tegen resultaten van andere enquêtes in binnen- en buitenland (zoals Ierland en het Verenigd Koninkrijk). 


 

4.3. Wie steunt statiegeld in Vlaanderen?

Sinds november 2017 verenigen organisaties, bedrijven en lokale overheden die voorstander zijn van statiegeld zich in de Statiegeldalliantie. Begin mei steunden al 158 van de 308 Vlaamse gemeenten de vraag van de Statiegeldalliantie om dit jaar statiegeld in te voeren op alle drankblikjes en plastic drankflessen. Samen vertegenwoordigen alle aangesloten gemeenten 3,3 miljoen Vlamingen, meer dan 1 inwoner op 2.

Daarnaast zijn er nog tal van andere organisaties lid van de alliantie. Begin mei waren in Vlaanderen en Nederland al 646 lokale overheden, organisaties en bedrijven aangesloten. De volledige lijst staat op de site van de Statiegeldalliantie


 

4.4. Hoe kijken mensen in het buitenland naar statiegeld?

Statiegeldsystemen zijn al op 38 plaatsen in het buitenland ingevoerd. In Scandinavische landen, Duitsland en Nederland is het systeem volledig ingeburgerd. Er is geen enkele reden om te veronderstellen dat mensen in Vlaanderen dat niet even vanzelfsprekend zullen vinden eens het systeem is ingevoerd.

Het Nederlands Kennisinstituut Duurzaam Verpakken, een door het bedrijfsleven gefinancierde organisatie, liet recent een studie uitvoeren over de aanvaarding van verschillende inzamelsystemen. Daaruit blijkt dat mensen statiegeld helemaal niet vervelend vinden. 

Op pagina 37 van die studie staat een duidelijke grafiek, waarbij opvalt dat “ook het bewaren en terugbrengen van PET-flessen gemiddeld als zeer gemakkelijk wordt beoordeeld.” Statiegeld krijgt op het vlak van gemak de hoogste waardering van alle inzamelingshandelingen die worden voorgesteld. 93% vindt het bewaren en terugbrengen van flessen tamelijk tot zeer gemakkelijk.