Elektrisch rijden en autodelen: veelgestelde vragen

In Vlaanderen rijden zo’n 3,5 miljoen personenwagens rond, goed voor 8,5 miljoen ton broeikasgassen. Elektrisch én gedeeld rijden perkt deze CO₂-uitstoot gevoelig in; en zien wij als de toekomst voor ons wagenpark voor verplaatsingen die niet of moeilijk af te leggen zijn te voet, met de fiets, step of openbaar vervoer.
Wie als particulier of als opstartende autodeelgroep een elektrische auto overweegt krijgt via de groepsaankoop van samensterker een gereduceerd tarief.

Elektrische wagens

BEV, PHEV, HEV, FCEV, ICE – waarvoor staan deze afkortingen?

Er zijn meerdere types elektrische auto’s. Elk type heeft zijn eigen afkorting:

  • BEV of FEV - Battery/Full Electric Vehicle
    een 100% elektrische auto met een batterij en een stekker
  • PHEV - Plug-in Hybrid Electric Vehicle
    een auto die zowel op brandstof als op elektriciteit kan rijden, met een batterij en een stekker. Maar de elektrische actieradius van een stekkerhybride is beperkt
  • FCEV - Fuel Cell Electric Vehicle
    een waterstof-elektrische auto

Hiertegenover staat de ICE (Internal Combustion Engine), de conventionele diesel en benzinewagens.

Verwar een volwaardige elektrische auto niet met een HEV - Hybrid Electric Vehicle: dat is een auto die op brandstof rijdt en een beetje op elektriciteit die teruggewonnen wordt als de auto vertraagt of remt. Een HEV heeft geen stekker.

In deze veelgestelde vragen gaan we dieper in op de BEV - de volledig elektrische auto - want dat is de minst vervuilende en ook de best betaalbare keuze als je elektrisch wil rijden.

Hoeveel elektrische wagens zijn er in België?

Momenteel (09/2020) rijden er in België zo’n 23.000 volledig elektrische personenwagens rond, waarvan 17.000 in Vlaanderen. Van alle personenwagens in België is maar een half procent volledig elektrisch. Dat is peanuts in vergelijking met Nederland, Europese koploper wat betreft EV’s: daar rijden al meer dan 122.000 volledig elektrische wagens.

De plug-in hybrides zijn populairder, met 30.500 wagens in Vlaanderen. Maar de volledig elektrische auto is aan een steile opmars bezig. Dat belooft voor de toekomst: ondanks COVID-19 werden in de eerste helft van 2020 al 3.607 nieuwe volledig elektrische wagens ingeschreven in Vlaanderen, ofwel 2,72% van de nieuwe aankopen.

Gemiddeld rijden er 12 elektrische wagens (BEV + PHEV) rond per publiek laadpunt. Dat is een goede verhouding, zeker omdat veel chauffeurs ook thuis of op het werk kunnen laden.

Meer weten?

  • De meest actuele cijfers voor België en de EU-landen vind je hier. Ook de Vlaamse overheid geeft een up-to-date overzicht van het aantal wagens met alternatieve aandrijftechnologieën in Vlaanderen.

Welke modellen zijn er vandaag in België op de markt?

eGear.be houdt een overzicht bij van alle elektrische auto’s die momenteel (2020) nieuw te bestellen en leverbaar zijn in België. Via de groepsaankoop van Samensterker kunnen 5 modellen momenteel aan gereduceerd tarief aangekocht worden.

Voor elektrische wagens die in de toekomst op de markt komen kan je hier terecht.

Is een elektrische auto duurder dan een vergelijkbare benzine- of dieselauto?

De aankoopprijs van een elektrische wagen ligt hoger dan die van brandstofwagens, maar de prijs van elektriciteit ligt per gereden kilometer lager dan die van benzine of diesel. Hoe meer je rijdt, hoe goedkoper je uitkomt. 

Je vergelijkt de kostprijs van wagens best aan de hand van hun Total Cost of Ownership (TCO): de totale kost van de wagen berekend op zijn volledige levensduur. De Total Cost of Ownership houdt ook rekening met de verzekering, de belastingen, de herverkoopwaarde en de gebruikskosten, zoals banden, brandstof en onderhoud. 

Als je thuis of op het werk laadt is elektriciteit een stuk goedkoper dan benzine en diesel. En wie zonnepanelen heeft of oplaadt tijdens het daltarief rijdt nog goedkoper. Bovendien vereist een elektrische wagen minder onderhoud en hoef je geen Belasting op de Inverkeerstelling (BIV) of Verkeersbelasting te betalen.

Via de tijdelijke Samensterker groepsaankoop kunnen 5 modellen aangekocht worden met korting, wat uiteraard een positief effect heeft op de TCO van deze modellen.

Meer weten? 

  • De Vlaamse overheid ontwikkelde een webtool waarmee je de Total Cost of Ownership van auto’s vergelijkt.
  • eGear.be maakte een overzicht van subsidies, fiscale voordelen en premies die gelden in 2020, gaande van elektrische auto’s tot elektrische fietsen.
  • Autogids gaat dieper in op het begrip Total Cost of Ownership.

Welke fiscale voordelen en premies geniet je als je een elektrische auto aanschaft?

  • In het Vlaams Gewest word je volledig vrijgesteld van de Belasting op inverkeerstelling (BIV) én de Verkeersbelasting bij de aankoop van een 100% elektrische auto. 
  • Heb je een elektrische bedrijfswagen die je ook privé gebruikt? Dan verlagen je kosten Voordeel Alle Aard (VAA). Want bij de berekening van het VAA bij een elektrische bedrijfswagen wordt rekening gehouden met het laagste CO₂-coëfficiënt, zijnde 4%.
  • Ben je zelfstandige of heb je een vennootschap? Dan is de aankoop van een elektrische wagen 100% fiscaal aftrekbaar.
  • Tijdelijk kan je via de Samensterker groepsaankoop elektrische modellen aankopen aan gereduceerd tarief.

Sommige lokale overheden (steden en gemeenten) geven een premie aan particulieren bij de aankoop of lease van een nieuwe elektrische wagen, op voorwaarde dat je de wagen inzet in een autodeelproject. In Gent bijvoorbeeld, bedraagt deze premie in 2020 maximum € 4.500.

Zijn elektrische wagens veilig in het verkeer?

Alle nieuwe automodellen die op de markt komen moeten eerst allerlei veiligheidstesten doorstaan. Dit is wettelijk verplicht door middel van botsproeven: de zogenaamde Euro NCAP-testen. Elektrische auto’s behalen goede resultaten op die testen. Ze zijn dus zeker even veilig als diesel- of benzinewagens.

Meer weten?

  • Je kan de veiligheid van de verschillende modellen nagaan via deze website van Euro NCAP: 4 of 5 sterren wil zeggen dat het model een hoge veiligheidsgraad heeft.

Actieradius: het rijbereik

Hoe ver kan je rijden met een volle batterij?

De meeste elektrische wagens halen in de praktijk een afstand van 200 tot 400 km met een volle batterij, afhankelijk van het model, de rijstijl, de omgeving (autostrade vs. stad) en de weersomstandigheden.

De afstand die je met een volle batterij van een elektrische auto kan rijden heet ‘de actieradius’. Dit wordt ook wel ‘bereik’ of ‘range’ genoemd. Je kan het vergelijken met de afstand die een auto kan rijden op één volle tank benzine of diesel. Een rijbereik van 200 tot 400 km is voor de meeste mensen ruim voldoende, want 80% van de Vlamingen rijdt gemiddeld minder dan 50 km per dag.

Salariswagens leggen dubbel zo veel afstand af, gemiddeld 77 km per dag. Dat is nog steeds ver onder het gemiddelde rijbereik van een elektrische wagen. 

De uitdaging van elektrisch rijden is niet de dagelijkse ritten. De uitdaging is de (meestal uitzonderlijke) lange ritten. Extra lange ritten doe je hoofdzakelijk op de snelweg, en dan is het verbruik helaas net het hoogst.

Conclusie: voor de meeste chauffeurs is het rijbereik van een elektrische wagen méér dan voldoende om hun dagelijkse ritten te dekken. Vergeet niet dat je vaak kunt opladen bij je bestemming zodat je de terugrit begint met een vollere batterij. Tijdens extra lange ritten kan je bijladen aan een snellaadpaal, bijvoorbeeld bij een korte pauze langs de snelweg.

 

Bronnen:

Van wat hangt de actieradius af?

De actieradius van een elektrische auto verschilt per model, maar hangt grotendeels af van 4 factoren.

  • Grootte van de batterij: de hoeveelheid elektriciteit die een batterij kan opslaan, wordt uitgedrukt in kilowattuur. Dit heet de capaciteit. De capaciteit hangt af van de grootte van de batterijen. Een groot batterijpakket slaat meer energie op dan een kleiner batterijpakket. Ook is er de energiedichtheid. Dit is het verband tussen de capaciteit en de grootte van een batterijpakket. De energiedichtheid gaat omhoog dankzij nieuwe batterijtechnieken. Daarom zijn er steeds kleinere batterijen nodig om dezelfde hoeveelheid elektriciteit op te slaan.
  • Weersomstandigheden: in de zomer is je actieradius 10 tot 20% hoger dan het gemiddelde en in de winter ligt het 10 tot 20% lager. De buitentemperatuur beïnvloedt de batterij, en de batterij moet ook stroom leveren voor koeling of verwarming.
  • Rijgedrag: rustig en defensief rijgedrag heeft een positieve invloed op je rijbereik. Hard optrekken en snel rijden vraagt exponentieel veel meer energie.
  • Type rijweg: op tragere stads- of dorpswegen verbruik je veel minder elektriciteit dan op de autostrade, en kan je dus meer kilometers afleggen. Maar ook op de autostrade is het verschil tussen 110 km/uur of 130 km/uur voor je rijbereik al groot.

Strookt het rijbereik van de fabrikant met de realiteit?

Neen, het theoretisch rijbereik dat de fabrikant vermeldt is vaak optimistischer dan de werkelijkheid. De autofabrikanten geven informatie aan de hand van standaardtesten:

  • Worldwide harmonized Light Vehicles Test Procedure (WLTP): sinds 2018 de standaardtest. Komt dicht bij het reëel rijbereik, maar nog niet helemaal.
  • New European Driving Cycle (NEDC): de (optimistische) standaardtest tot 2018, is sindsdien vervangen door de WLTP. Deze test werd afgenomen bij ideale omstandigheden ‘in een labo’.

Elektrische auto’s zijn over het algemeen gevoelig voor hoge snelheden. Het zal een heel verschil maken als je vrijwillig je snelheid beperkt op de autostrade.

Het echte, praktisch rijbereik kan je alleen te weten komen op basis van ervaringen van echte gebruikers, zoals op de websites EV-database.nl en eGear.be. Als vuistregel mag je de WLTP*(75 à 80%) nemen voor een correctere inschatting.

 

Laden

Hoe moet je een elektrische auto opladen?

Een elektrisch voertuig opladen is heel gemakkelijk. Je haalt de kabel uit de kofferbak en steekt die in het laadpunt. Het voertuig zorgt er zelf voor dat het laden correct verloopt en stopt zodra de batterij vol is.

Waar je laadt, kies je zelf: aan een publieke laadpaal of aan een privé laadpunt thuis of op het werk. Ga je op bezoek bij familie of vrienden en is er geen laadpunt voorhanden, dan laad je met de meeste auto’s via een speciale kabel aan een gewoon (geaard) stopcontact. Voor de veiligheid gebruik je daarbij beter geen verlengkabel. Ongeveer 90% van alle laadbeurten gebeurt thuis of op het werk.

Om te laden aan publieke laadpalen heb je een laadpas nodig. Helaas werken nog niet alle laadpassen op alle laadpalen. Daar wordt wel aan gewerkt. Afhankelijk van de laadpas die je gebruikt kan het tarief verschillen.

Meer weten?

  • Op deze pagina vind je een overzicht van de leveranciers van laadpassen en de kosten die zij al dan niet aanrekenen.

Hoeveel laadpunten zijn er in Vlaanderen?

Op 1 januari 2020 telde Vlaanderen 3.814 publieke laadpunten, waarvan 90 snellaadpunten. Die vind je vooral in tankstations langs de autosnelweg. Tel je de semipublieke en privélaadpunten mee, dan kom je al uit bij meer dan 20.000 laadpunten in België.

Gemiddeld rijden er 12 elektrische wagens (BEV + PHEV) rond per publiek laadpunt. Dat is een goede verhouding, want de meeste mensen laden privé of op het werk. Je hoeft dus niet te vechten om een plaatsje.

De Europese richtlijn legt een doelstelling op van 12.000 openbare laadpunten in België tegen 2020. Die doelstelling halen we niet, maar de Vlaamse overheid heeft wel de ambitie uitgesproken om de komende vijf jaar nog 30.000 extra publieke laadpalen uit te rollen.

Meer weten?

  • Op deze pagina vind je een kaart met alle (semi-)publieke laadpalen in België.
  • Ook boordcomputers van sommige modellen en apps van laadpasaanbieders tonen je waar je publiek of privé kan opladen, zoals de apps van HeyEVBOX, Chargemap, Plugsurfing, Smoov, etc.

Hoeveel kost het laden?

Gemiddeld betaal je € 0,22 per kWh wat neerkomt op zo’n € 0,037 per kilometer. Rijden op elektriciteit is goedkoper dan rijden op benzine of diesel. Thuis laden start vanaf € 0,25 per kWh (zonder zonnepanelen). Laden aan nachttarief is goedkoper en kost je gemiddeld € 0,19 per kWh. Heb je thuis zonnepanelen? Dan ligt de kostprijs nog lager. Laad je op het werk, dan kan je misschien opladen aan voordelige voorwaarden. Zo kan je als werknemer in veel gevallen gratis opladen of aan een kostprijs van € 0,11 per kWh. Laden bij een openbaar laadpunt varieert tussen de € 0,25 en € 0,35 per kWh. Snelladen daarentegen verhoogt de kostprijs: dan betaal je rond de € 0,65 per kWh.

Afhankelijk van waar je meestal laadt (werk, thuis of publiek) en de elektriciteitsprijs, kan een elektrische wagen tot ongeveer de helft goedkoper zijn in verbruik op jaarbasis dan een benzinewagen.

Meer weten?

Hoe lang duurt opladen buitenshuis?

Niet alleen het vermogen van de laadpaal is van belang voor de laadsnelheid, maar ook wat de auto kan laden en voor beide factoren is er nogal wat verschil.

De laadtijd speelt veel meer een rol bij het opladen onderweg dan op bestemming. Wanneer je laadt op je bestemming laad je gewoon op zolang je op je bestemming blijft.

Onderweg wil je wel zo snel mogelijk bijladen om daarna verder te rijden. Daarvoor moet je bij een snellader zijn. Na een halfuur laden aan een standaard snellaadpaal kan je met een elektrische auto meestal 100 tot 150 kilometer extra rijden. Je krijgt na dat halfuur het hoogste extra rijbereik met een zuinige auto en een chauffeur die zijn rechtervoet in bedwang houdt.

Ik heb thuis zonnepanelen. Hoe en wanneer laad ik op?

Eigenaars van zonnepanelen betalen voor het gebruik van het elektriciteitsnet een prosumententarief dat afhangt van het vermogen van de omvormer. In de toekomst wordt het prosumententarief vervangen door een bijdrage die berekend wordt op het werkelijke gebruik van het elektriciteitsnet. Die omschakeling gebeurt ten laatste 15 jaar na de ingebruikname van de zonnepannelen.

Hoe meer de eigenaar de zonnestroom zelf onmiddellijk verbruikt, hoe minder hij betaalt voor het gebruik van het elektriciteitsnet. Je verhoogt je ‘zelfconsumptie’ als je een elektrische auto overdag thuis oplaadt, bij voorkeur aan een laadpunt dat het laadvermogen aanpast aan de geproduceerde zonnestroom én aan de andere stroomverbruikers in huis.

Hoe kan ik mijn elektrische auto het milieuvriendelijkst opladen?

Een elektrische auto is het milieuvriendelijkst als je hem oplaadt met hernieuwbare energie. Wil je zeker weten dat je auto op groene stroom rijdt, kies dan voor een energiecontract met 100% groene stroom en laad je auto thuis op. Of je wekt zelf stroom op, met zonnepanelen bijvoorbeeld. Wanneer je zelf stroom opwekt uit hernieuwbare energiebronnen, rijdt je ook nog eens het goedkoopst. Groener kan bijna niet.

Als je oplaadt aan een laadpaal ben je afhankelijk van het energiecontract van de laadpaalprovider. De energiemix in België bestond in 2019 uit meer dan 60% koolstofvrije elektriciteit (nucleair + hernieuwbaar).

Meer weten?

  • Richard De Jong legt in deze blog haarfijn uit hoe je zo groen mogelijk kan laden.

Is een e-auto thuis opladen veilig? Is er kans op brand?

Het risico op brand met een elektrische auto is niet groter dan bij een auto die op diesel of benzine rijdt. Ook laadpunten, openbare laadpalen en snellaadstations moeten – net als elektrische auto’s – aan strenge eisen voldoen. Ze zijn veilig zolang ze door een goedgekeurde installateur geplaatst zijn. Wel moet de brandweer anders optreden als er brand is bij een elektrische auto, dan bij een auto die op benzine of diesel rijdt.

Bijna alle elektrische auto’s kan je via een speciale laadkabel ook opladen aan een gewoon geaard huishoudelijk stopcontact. Hoewel mobiele laders uitgerust zijn met een beveiliging, is de vraag of een huishoudelijke elektriciteitsinstallatie geschikt is voor de langdurige belasting door het opladen van een elektrische auto. In elk geval dient de stroom beperkt tot 10 Ampère en mogen geen andere toestellen op dezelfde elektrische kring aan het werk zijn. Je installeert dus beter een thuislaadpaal of een wandlader. Die wordt aangesloten op een aparte elektrische kring met eigen zekering. Bovendien laad je veel sneller op aan een thuislaadpaal dan via het gewone stopcontact.

Meer weten?

Produceren we genoeg elektriciteit om allemaal elektrisch te gaan rijden?

België telt momenteel 5,7 miljoen personenwagens. Slechts 23.000 daarvan zijn elektrisch. Als alle wagens elektrisch zouden zijn, zou onze elektriciteitsproductie moeten stijgen met zo’n 15%. Op zich is dat technisch mogelijk en niet eens zo uitdagend.

De moeilijkheid zit ‘m in het elektriciteitsnet klaar te stomen om al die voertuigen op te laden, of om genoeg hernieuwbare energie te voorzien op moeilijke momenten, zoals op een windstille winternacht. Kortom: we moeten de pieken en dalen kunnen opvangen.

Daarom wordt er aan drie oplossingen tegelijk gewerkt: 

  1. Stimulansen en oplossingen om ervoor te zorgen dat niet iedereen in hetzelfde gebied tegelijkertijd oplaadt.
  2. Meer capaciteit om flexibel stroom te voorzien in de moeilijke momenten.
  3. Autodelen. Niet elke wagen moeten we vervangen door een elektrisch exemplaar. Autodelen heeft - naast fietsen en het openbaar vervoer - nog gigantisch veel potentieel. Wist je dat een privé-auto gemiddeld 95% van de tijd gewoon stilstaat, op straat of in de garage? Eén deelauto vervangt al snel 5 tot 10 privéwagens. Dat zijn heel veel auto’s minder die we moeten opladen.

Meer weten?

  • Lees de analyse van de CREG over de impact van een massale invoering van elektrische personenwagens.
  • Een studie van het Europees Milieuagentschap becijferde de benodigde extra energieproductie per EU-land. Voor België is er 13 % meer energieproductie nodig om 80 % van al onze wagens op elektriciteit te laten rijden in 2050.

Hoe balanceren we het net?

Wanneer we helemaal overgeschakeld zijn op hernieuwbare energie, zullen we pieken en dalen op het elektriciteitsnet moeten opvangen. Vaak worden elektrische auto’s genoemd als een oorzaak van het probleem, terwijl ze net een deel van de oplossing zijn. 

De grootste dalen - wanneer we meer elektriciteit vragen dan we zelf produceren - doen zich voor in de winter, tussen 17u en 19u. Iedereen komt thuis, doet de lichten aan, zet de verwarming op en slaat aan het koken.

‘Slim’ of ‘flexibel’ laden houdt in dat we onze elektrische auto’s opladen wanneer het aanbod hoger is dan de vraag. Bijvoorbeeld overdag, aan de zonnepanelen. ‘s Avonds, wanneer de vraag groter is dan het aanbod, kan de autobatterij dan weer wat elektriciteit afgeven om het net te balanceren. De huidige generatie elektrische auto’s is nog niet uitgerust om elektriciteit aan het net terug te leveren, maar dit systeem is wel al volop in ontwikkeling.

Smart charging-applicaties helpen ons vandaag al om slim te laden. Die apps controleren het laadproces van de auto. Op die manier wordt de auto thuis opgeladen wanneer de energie het goedkoopst is en wanneer er veel elektriciteit beschikbaar is.

Meer weten?

Klimaat, luchtverontreiniging & gezondheid

Is een elektrische auto beter voor het klimaat dan een benzine- of dieselwagen?

Ja, betrouwbare studies hebben al meerdere keren bewezen dat een elektrische auto beter is voor het klimaat dan zijn tegenhanger die op diesel of benzine rijdt.

De auto die het beste is voor het klimaat, is de auto die de minste broeikasgassen uitstoot. Het bekendste broeikasgas is CO2

  • Bij de productie van een elektrische auto wordt meer CO2 uitgestoten dan bij een brandstofauto, vooral door de fabricage van de accu. Die CO2-uitstoot varieert wel sterk afhankelijk van hoe de elektriciteit die bij de productie wordt gebruikt opgewekt is.
  • Wanneer een elektrische auto oplaadt varieert de CO2-uitstoot afhankelijk van hoe de elektriciteit wordt opgewekt. Groene stroom (zonnepanelen, windmolens, …) stoot geen CO2 uit, grijze stroom (gas, olie,…) wel.
  • Tijdens het rijden stoot een elektrische wagen helemaal geen CO2 uit, terwijl een benzine- of dieselauto wel CO2-emissies produceert door de verbranding van diesel of benzine in de motor.

Wat nu? Als je de optelsom zou maken blijft de elektrische wagen het klimaatvriendelijkst. Als het gaat om CO2 zijn elektrisch auto’s 3 keer schoner dan benzine- of dieselwagens als je laadt op grijze stroom (bij de huidige Belgische energiemix), en zelfs 5 keer schoner wanneer ze rijden op groene stroom. Reken maar dat we in de toekomst trouwens steeds meer groene stroom gaan produceren.

Meer weten?

  • De Europese federatie voor duurzaam vervoer, Transport & Environment, ontwikkelde een tool om de CO2-uitstoot van elektrische wagens met conventionele wagens te vergelijken per land.

Is een elektrische auto beter tegen lawaaihinder?

Ja, elektrische auto’s zijn een stuk stiller dan benzine- of dieselauto’s. Voor mensen die dicht bij drukke wegen wonen kunnen e-auto’s een groot verschil maken.

Ze zijn echter niet geluidloos: de wrijving van de banden over het asfalt is duidelijk hoorbaar. Bovendien krijgen nieuwe elektrische auto’s verplicht een akoestisch waarschuwingssysteem. Daardoor maakt de auto een zacht maar opvallend geluid wanneer je minder dan 20 km/u rijdt, om voetgangers te wijzen op een naderend voertuig. Rij je sneller dan 20 km/u, dan maken de banden over het asfalt zelf genoeg lawaai en stopt het waarschuwingsgeluid.

Is een elektrische auto beter voor de luchtkwaliteit?

Ja, een elektrische auto is zeker beter voor de luchtkwaliteit. In steden zijn ze wel 8 keer beter voor de gezondheid dan dieselauto’s, en 3 keer beter dan benzinewagens, volgens een studie van de VUB. In nieuwe modellen verkleinen de verschillen wel drastisch dankzij de strengere Euronorm.

Auto’s vervuilen de lucht op 2 manieren: door de uitstoot van stikstofoxides en door de uitstoot van fijn stof.

Stoot een elektrische auto meer of minder fijn stof uit dan een benzine- of dieselwagen?

Een elektrische auto stoot minder fijn stof uit dan een benzine- of dieselwagen.

Fijn stof en stikstofoxiden komen onder meer uit de uitlaat. Een elektrische wagen heeft - in tegenstelling tot een wagen met een verbrandingsmotor - geen uitlaat.

Fijn stofdeeltjes komen ook vrij door slijtage van banden en de remmen. Een elektrische wagen produceert tijdens het remmen dus wel fijn stof, net zoals benzine- en dieselwagens. Een e-auto is bovendien zwaarder en heeft meer vermogen, waardoor de remmen iets harder moeten werken en de banden sneller slijten. Maar ondanks de krachtige elektromotor en het hogere gewicht van de auto is je rijstijl de meest bepalende factor voor fijn stof. Een e-auto laat namelijk toe om regeneratief te remmen, ofwel afremmen op de elektromotor. Daarbij win je niet alleen elektriciteit terug, je banden en remmen slijten er minder snel door. Daarom komt er netto minder fijn stof vrij door slijtage dan bij een auto die op benzine of diesel rijdt. 

De onafhankelijke onderzoeksorganisatie TNO vergeleek de slijtage en de fijn stofuitstoot van elektrische en conventionele auto’s in de praktijk. Zij kwamen tot de conclusie dat de gemiddelde fijn stofuitstoot als gevolg van banden- en remmenslijtage bij een elektrische auto circa 25% lager ligt dan bij een conventionele auto.

Meer weten?

  • ANWB zet in dit artikel de oorzaken uiteen voor de fijnstofuitstoot van elektrisch rijden.
  • TNO onderzocht uitvoerig de energie- en milieuaspecten van elektrische personenvoertuigen.

Stoot een elektrische auto stikstofoxide uit?

Neen, een elektrische auto heeft geen uitlaat waar stikstofoxide of fijn stof kan uitkomen, in tegenstelling tot auto’s met een verbrandingsmotor, zoals diesel- en benzinewagens. Stikstofoxide is schadelijk voor de gezondheid, veroorzaakt smog en draagt bij aan de verzuring en overbemesting van de natuur. 

Elektrische auto’s rijden wel op elektriciteit. Als die elektriciteit opgewekt wordt in gas- of steenkoolcentrales, komt daarbij stikstof vrij. In België wordt het merendeel van de elektriciteit geproduceerd met kernenergie en hernieuwbare energie. Daarbij komt dan weer geen stikstof vrij.

Lost een elektrische auto het fileleed op?

Absoluut niet. Ook al is een e-auto beter voor het klimaat, het blijft een auto, met dezelfde maatschappelijke nadelen die de auto altijd al heeft gehad: verkeersveiligheid, parkeerdruk, ruimtegebruik en files. Enkel auto’s vergroenen lost ons mobiliteitsprobleem dus niet op. We hebben daarom ook een shift nodig naar collectieve en propere vervoersmiddelen. Door in te zetten op autodelen in combinatie met wandelen, fietsen en het openbaar vervoer kunnen we onze mobiliteit écht verduurzamen.

Batterijen

Hoelang gaat de batterij van een elektrische auto mee?

De batterijen van een elektrische auto zijn heel belangrijk, maar ook duur. Om deze reden doen fabrikanten er alles aan om batterijen zo lang mogelijk te gebruiken. Toch neemt de kwaliteit van de batterijen door het gebruik en met de jaren af. 

Hoeveel elektriciteit een autobatterij kan opslaan neemt gemiddeld met 2 tot 2,5 % per jaar af. Gelukkig stijgt de levensduur van nieuw geproduceerde batterijen jaar na jaar dankzij technologische vooruitgang.

De meeste producenten garanderen gedurende 8 jaar of 160.000 kilometer (wat het eerste voorvalt) dat de batterij minstens 70 of 80 % van zijn oorspronkelijke capaciteit behoudt. Een autobatterij gaat dus minstens zo lang mee, ook als de gebruiker er gewoonten op nahoudt die nadelig zijn voor de levensduur, zoals zeer frequent snelladen en altijd laden tot 100 procent. Gelukkig bestaat er voor dit laatste probleem een oplossing: het battery management system dat vervat zit in de meeste elektrische wagens. Dit systeem bewaakt en beïnvloedt automatisch de levensduur en de prestaties van de batterij en zorgt tevens voor een nog beter veiligheidssysteem.

Er rijden nu al elektrische auto’s rond met honderdduizenden kilometers op de teller. Logisch dat er ook producenten zijn die meer garanties bieden. Er komt bij ons binnenkort zelfs een elektrische auto op de markt met een garantie van 1 miljoen kilometer of 10 jaar (wat het eerste voorvalt).

(Te) veel kilometers vormt dus niet de uitdaging, wel blijft het voorlopig de vraag hoe de batterij evolueert na een gebruik van vele jaren. Elektrische wagens rijden immers nog niet zo veel jaren rond. 

Meer weten?

Hoeveel CO2 stoot de productie van de batterijen uit?

De koolstofvoetafdruk van de meest voorkomende EV-batterij, de lithium-ion-accu, werd in november 2019 geschat op een CO2-equivalent van 61 tot 106 kilogram per kilowattuur (kWh) capaciteit. Die impact daalt erg snel, want in 2017 was er nog sprake van 150 tot 200 kg CO2 per kilowattuur capaciteit.

De CO2-uitstoot bij de de productie van de batterij hangt sterk af van het type productie; en hoe de energie die nodig is bij de productie wordt opgewekt. Als batterijen worden geproduceerd met fossiele energie, is de milieubalans slechter. 

Als de fabriek op 100% hernieuwbare energie draait, mag je uitgaan van de laagste CO2-uitstoot van 61 kg. Verschillende producenten van EV’s, batterijen en batterij-onderdelen - zoals Tesla, Northvolt en Umicore - kiezen er voor om hun productiefaciliteiten te laten draaien op hernieuwbare energie.

Stel: we gaan uit van het meest vervuilende cijfer van 106 kg/kWh en van een gemiddelde batterij met een vermogen van 48 kWh. Dan komt er bij het maken van de batterij dus in totaal iets meer dan 5 ton CO2 vrij. Om die CO2 goed te maken - in vergelijking met een benzineauto die geen batterij nodig heeft - zou je 42.400 kilometer moeten rijden als je je auto oplaadt met stroom volgens de huidige standaard Belgische energiemix. In dit ‘ergste geval’ is een elektrische auto dus al beter voor het klimaat dan een benzineauto na 42.400 km. Gebruik je enkel groene stroom om op te laden? Dan hoef je zelfs maar 31.800 kilometer te rijden.

De meeste mensen rijden per jaar zo’n 15.000 kilometer. De extra CO2-uitstoot van de slechtst scorende batterij heb je in dit geval dus al na 2 tot 3 jaar gecompenseerd.

Meer weten?

  • Bekijk de studie van IVL of de conclusies van deze en andere studies door Transport & Environment.
  • Voor onze berekening, nemen we het uitgangspunt van onderzoeker Auke Hoesktra, dat je 0,12 kg/km CO2 bespaart met de huidige energiemix in België door te rijden met een EV in vergelijking met een benzineauto; en 0,16 kg/km als je op groene stroom rijdt. Je hebt (106 * 48 =) 5.088 kg CO2 nodig voor de productie van de batterij. Dit deel je door 0,12 kg/km en je krijgt 42.400 km.

Hoe zit het met de ontginning van de metalen voor EV-batterijen, zoals kobalt?

Voor het maken van benzine en diesel heb je olie nodig. Voor het maken van batterijen voor telefoons, laptops en elektrische auto’s heb je metalen zoals kobalt en lithium nodig. Die worden, net zoals olie, uit de aarde gehaald. Dat gebeurt in mijnen. Soms gebeurt dat in onaanvaardbare werkomstandigheden, bijvoorbeeld in Congo. Daar komt ongeveer 60% van het kobalt vandaan dat we wereldwijd gebruiken. 20% van het kobalt uit Congo komt uit artisanale mijnbouw, in tegenstelling tot grootschalige industriële mijnbouw. Amnesty International kaartte al aan dat in de artisanale mijnbouw grove mensenrechtenschendingen plaatsvinden. Bond Beter Leefmilieu ijvert er samen met andere organisaties voor dat kobalt- en autobedrijven de situatie van de artisanale mijnbouwers en werknemers van mijnbouwbedrijven verbeteren. Zo zijn er een aantal bedrijven die wel degelijk stappen ondernemen, maar dit gebeurt te weinig en te traag. 

Volgens Amnesty International is het sluiten van de slechte mijnen geen oplossing voor het probleem. Meer transparantie, het stoppen en tegengaan van kinderarbeid en mensenrechtenschendingen daarentegen wel.

Ontwikkelaars proberen intussen de hoeveelheid kobalt in batterijen te verminderen, omdat kobalt ook veel duurder is dan andere batterijmaterialen. Op dit moment zit er in een batterij al 3 keer minder kobalt dan 5 jaar geleden. Maar de vraag naar batterijen, en dus kobalt, blijft wel stijgen. Er bestaan sinds kort Chinese auto’s met een goede kobaltvrije batterij, maar die zijn voorlopig nog niet bij ons te koop.

 

Meer weten?

Hoe verloopt de recyclage van de autobatterijen?

Net zoals elke andere batterij krijgt ook de EV-batterij een tweede leven. Bijvoorbeeld als thuisbatterij, voor het opslaan van elektriciteit uit zonnepanelen. Is de batterij echt op, dan nog wordt die niet zomaar bij het restafval gezet. Uit versleten batterijen recupereren we alle mogelijke grondstoffen bij de recyclage

De batterijen uit elektrische voertuigen worden eerst van kunststoffen en metalen ontdaan. Ongeveer 30% van de batterijpacks krijgt een nieuwe bestemming, 70% gaat naar recyclage. Meer dan 90% van de kostbare metalen worden hergebruikt voor batterijen of andere hoogwaardige toepassingen*.

In België coördineert Febelauto de veilige inzameling, verwerking en recyclage van EV-batterijen. 

* Het terugwinnigspercentage van nikkel en kobalt bedraagt 97%, voor lithium ligt dit rond de 90%.

Meer weten?

  • Febelauto ontwikkelde een animatiefilmpje over de inzameling en recyclage van EV-batterijen.
  • Watt4ever: het Belgisch consortium gespecialiseerd in de circulaire toepassing van afgedankte elektrische batterijen
  • Transport & Environment onderzocht het volume aan toekomstige EV-batterijen, hun levensduur, herbestemmings- en recyclage potentieel, en formuleert een aantal aanbevelingen.
  • Platform Electromobility stelde een veelgestelde vragenlijst op over EV-batterijen.
  • Deze studie onderzocht het recyclage potentieel van lithium vanuit een circulair perspectief.

Elektrisch autodelen

Waarom is elektrisch autodelen goed voor het milieu?

Enkel elektrisch rijden lost de files niet op. Want er zijn nog altijd te veel auto’s. Overstappen naar elektrische auto’s heeft alleen zin als we ook meer inzetten op wandelen, fietsen, openbaar vervoer én autodelen. 

Eén gedeelde wagen vervangt al gauw 5 tot 10 privéwagens. Dat zijn een hoop grondstoffen uitgespaard. Autodelen doet mensen ook bewuster nadenken over hun autogebruik, waardoor ze sowieso minder kilometers gaan rijden. Doorgaans kom je door te autodelen ook goedkoper uit dan bij de aanschaf van een vergelijkbaar model voor privégebruik.

Meer weten?

Infographic mobiliteit

Hoeveel elektrische deelwagens zijn er?

Begin 2020 reden er 353 e-deelwagens rond in Vlaanderen, goed voor 15% van het totaal aantal deelwagens en 2,6% van het aantal Vlaamse elektrische wagens. Dit is meer dan een verdubbeling t.o.v. 2018 (7%) en meer dan bij onze noorderburen (6,8%). Vlaanderen doet daarmee ook beter dan Duitsland (5,2%) en het VK (11,3%), en is een Europese topregio op vlak van elektrisch autodelen. 

Begin 2020 is er in 72 Vlaamse steden en gemeenten minstens één elektrisch deelvoertuig beschikbaar. Oost-Vlaanderen trekt daarbij de kop.

Meer weten?

Hoe kan ik elektrisch autodelen als particulier?

In Vlaanderen zijn er heel wat verschillende spelers die elektrisch deelwagens aanbieden of faciliteren. Grosso modo kan je ze opdelen in 2 categorieën:

  • Autodeelaanbieders met eigen wagens (denk aan BattMobiel, Partago, Zen Car, en meer). Je huurt dan een wagen bij een aanbieder die zelf eigenaar is van de auto’s. 
  • Autodeelplatformen die werken met privé-wagens (CozyCar, Dégage, Getaround, en meer). Je leent of huurt een privé-auto van een persoon, zoals je buurvrouw of collega. Dit kan via een huurformule of puur kostendelend zijn, afhankelijk van het platform.

Modellen, tarieven, standplaatsen, verzekeringsformules, betaalmethodes, … Ze variëren van aanbieder tot aanbieder. Sommige aanbieders werken enkel met elektrische wagens, andere hebben ook ‘gewone’ auto’s. Op Autodelen.net heb je een prachtig overzicht van de mogelijkheden in Vlaanderen. Enkele maanden elektrisch autodelen kan bovendien dienen als testperiode voor wie twijfelt over de aankoop van een eigen elektrische wagen.

Meer weten?

Waar vind ik meer info over elektrisch autodelen?

Autodelen.net, het netwerk van gedeelde mobiliteit, is het aanspreekpunt in Vlaanderen voor alles wat betreft (elektrisch) autodelen. Je kan via hun website deelwagens in jouw buurt zoeken en de prijzen en formules van alle aanbieders vergelijken.

Toch nog een vraag?

We stelden de antwoorden in deze FAQ met zorg samen in samenwerking met experts uit de EV-sector. Blijf je toch nog met een vraag zitten of heb je opmerkingen op één van bovenstaande antwoorden? Aarzel dan niet om onze Projectmanager mobiliteit, Chiara Lorré, te contacteren.

Chiara Lorré

Projectmanager mobiliteit

02 282 17 33